Cr’chăl đăn đâu, cóh vel đông chr’hoong k’coong ch’ngai Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế dưr váih cớ bhiệc bhrợ vàng cắh liêm crêê. Tơợ tơợp c’moo tước đâu, apêê bhrợ vàng nắc ơy lêy bhrợ pa hư bấc đhị crâng g’mrâng cóh chr’val Thượng Quảng, chr’hoong Nam Đông. Zâp apêê bhrợ vàng cắh liêm crêê nắc manứih đắh tỉnh Thái Nguyên pazưm đh’rứah lâng đhanuôr cóh vel đông moót bhrợ vàng. T’coóh Đinh Hồng Lam, Chủ tịch UBND chr’val Thượng Quảng, chr’hoong Nam Đông đoọng năl, zâp apêê nâu đắh lơơng lướt moót, k’đươi đhanuôr cóh vel đông guy đơơng hàng lâng máy móc moót cóh crâng đoọng bhrợ vàng: “Vel đông nắc pazưm lâng zâp c’bhúh Ban k’đhơợng zư crâng g’mrâng đh’rứah ting pấh bhrợ zâp g’lúh lêy cha mêết âng chr’hoong. lấh mơ bhiệc lêy cha mêết, zêl t’mứt nắc vel đông cung xay bhrợ pa xoọng bh’rợ xay moon, k’đươi đhanuôr oó lêy zooi bhrợ, âng đơơng pr’đươi pr’dua đoọng ha pêê lướt bhrợ vàng cắh liêm crêê nâu.”

Đhị bhrợ vàng cắh liêm crêê nắc cóh tiểu khu 393 âng Ban k’đhơợng zư crâng g’mrâng Nam Đông. Đhị đâu, c’bhúh chức năng bơơn lêy bấc c’lâng hầm ta pếch bhrợ đhộ k’zệt mét cóh cr’loọng da ding, bấc pợ ta bhrợ lâng pr’đươi pr’dua bhrợ vàng. Zâp apêê bhrợ vàng nắc zêng ma dưr mứt. Ting cơnh xay moon âng đhanuôr, c’bhúh pếch bhrợ vàng cắh liêm crêê đhị crâng g’mrâng cóh chr’val Thượng Quảng, chr’hoong Nam Đông k’dâng 30 cha nặc.

T’coóh Nguyễn Văn Tiến, Phó Gíam đốc Ban k’đhơợng zư lêy crâng g’mrâng Nam Đông đoọng năl, tơợ lứch c’moo 2019, c’bhúh lướt cha mêết lêy âng đơn vị nắc bơơn lêy 2, 3 c’bhúh bhrợ vàng cắh liêm crêê đhị vel đông nắc ơy lướt zêl t’mứt lơi. Cr’chăl đâu, bhiệc nâu dưr váih cớ, bhrợ k’rơ bấc lấh mơ: “Lâng đơn vị, nắc ơy bhrợ tơợ tơợp c’moo đâu 8 g’lúh chấc lêy, cung cơnh vêy k’đươi zâp đơn vị chức năng đoọng pấh bhrợ pa liêm. Hân đhơ cơnh đêếc, nắc zâp g’lúh lướt zêl pruúh xang nắc bêl ahêê chô apêê lướt moót cớ, k’đươi apêê đhanuôr cóh vel đông âng đơơng ch’na đh’nắh, pr’đươi pr’dua đoọng ha bhiệc bhrợ vàng cắh liêm crêê.”

Đhị tiểu khu 393, crâng g’mrâng Nam Đông nắc n’léh 3 đhị pếch bhrợ vàng, bhlưa mơ 1-3km, lâng bhiệc pếch bhrợ ga măc. Choom lêy zâp apêê bhrợ vàng tông bhrợ lấh mưy c’moo đâu. Tơợ tơợp c’moo 2021 tước đâu, apêê bhrợ vàng cắh liêm crêê bhrợ bấc k’rơ lấh mơ. Đợ đhị pợ lâng pr’đươi pr’dua đươi dua zâp t’ngay nắc lêy t’mêê ta bhrợ, âng đơơng, ha dợ apêê lướt moót p’lơớp cóh crâng.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế moon, cắh choom bhrợ pa hư ha rập đợ boọng ta pếch nâu, tu bấc boọng ta pếch ga mắc, cắh têêm ngăn. T’coóh Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế moon, bhiệc đươi zanươu đoọng bhrợ pr’tóh pa hư zâp boọng vàng cắh liêm choom, zâp apêê bhrợ vàng nắc chô bhrợ cớ. l’lăm, chr’hoong Nam Đông mưy k’đươi Ban k’đhơợng zư crâng g’mrâng Nam Đông, đơn vị c’la crâng, lêy cha mêết liêm ghít, nhâm mâng lấh mơ đợ apêê moót đhị zr’lụ 393, bhrợ chốt đương cha groong, t’mứt lơi zâp apêê bhrợ vàng cắh liêm crêê: “Bhlưa tơợ k’noong hành chính âng chr’val Thượng Quảng lướt tước đhị Tiểu khu 393 nâu, ha dang apêê k’rơ, lướt mơ 10 tiếng nắc vêy tước. lâng đhị bhrợ vàng nâu, đoọng lêy pác 3 đắh, vêy đắh bhlưa mơ 2 km, vêy đhị bhlưa mơ 3km. Zâp g’lúh lướt lêy cha mêết, zêl pruúh đhị đâu nắc bil mơ 12 tiếng, cr’chăl đoọng bhrợ pa hư pợ, zâp pr’đươi bhrợ vàng nâu cung lêy pa xoọng mơ 2 tiếng dzợ.”/.

 “Cơn lốc vàng” tàn phá rừng phòng hộ Thừa Thiên Huế

PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Sau một thời gian tạm lắng, gần đây, nhiều điểm khai thác vàng trái phép tại huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế hoạt động trở lại. “Cơn lốc vàng” đang ngày đêm tàn phá núi rừng ở Thừa Thiên Huế, gây mất an ninh trật tự tác động xấu đến môi sinh môi trường… Địa phương yêu cầu các lực lượng: Công an, Quân sự, Kiểm lâm, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Đông nhanh chóng vào cuộc kiểm tra thực địa, xác định các đường hầm khai thác vàng trái phép để có phương án xử lý.

Thời gian gần đây trên địa bàn huyện miền núi Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế rộ lên tình trạng khai thác vàng trái phép. Từ đầu năm đến nay, “vàng tặc” đã xới tung nhiều điểm rừng phòng hộ ở xã Thượng Quảng, huyện Nam Đông. Các đối tượng khai thác vàng trái phép là người ở tỉnh Thái Nguyên cấu kết với người dân địa phương vào khai thác. Ông Đinh Hồng Lam, Chủ tịch UBND xã Thượng Quảng, huyện Nam Đông cho biết: các đối tượng này từ nơi khác kéo đến, thuê người đân địa phương gùi cõng hàng và máy móc vào rừng phòng hộ để khai thác vàng: “Về địa phương, sẽ phối hợp với các lực lượng Ban quản lí rừng phòng hộ cùng tham gia phối hợp tham gia các đợt truy quét của huyện. Ngoài việc tham gia truy quét thì địa phương cũng triển khai thêm công tác tuyên truyền, vận động người dân không tiếp tay vận chuyển hàng cho những người đến lưu trú để làm công việc khai thác vàng.”

Vị trí xảy ra khai thác vàng trái phép nằm ở tiểu khu 393 thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Đông. Tại hiện trường, lực lượng chức năng phát hiện nhiều đường hầm được đào khoét dài hàng chục mét sâu trong lòng núi, nhiều lán trại và các phương tiện, dụng cụ để phục vụ hành vi đào đất, đãi tìm vàng. Các đối tượng khai thác vàng đã bỏ trốn. Theo phản ánh của người dân, nhóm đào vàng trái phép tại rừng phòng hộ ở xã Thượng Quảng, huyện Nam Đông khoảng 30 người.

Ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Giám đốc Ban quản lý Rừng phòng hộ Nam Đông cho biết, từ cuối năm 2019, lực lượng tuần tra của đơn vị đã phát hiện có một số đối tượng khai thác vàng trái phép trên địa bàn nên đã tổ chức đẩy đuổi. Thời gian gần đây, tình trạng này tái diễn với quy mô lớn hơn:“Đối với đơn vị, đã tổ chức từ đầu năm nay là 8 đợt truy quét, cũng có mời các đơn vị chức năng để tham gia để cùng xử lý. Nhưng cứ mỗi lần truy quét xong, xử lý xong thì đến khi mình rút thì họ lại tăng cường thuê nhân công của địa phương để vận chuyển lương thực hoặc thiết bị để phục vụ cho việc khai thác trái phép.”

Tại tiểu khu 393, rừng phòng hộ Nam Đông, xuất hiện 3 vị trí đào bới tìm vàng, cách nhau từ 1-3 km, với hệ thống hầm hào khá quy mô. Có thể thấy các đối tượng khai thác vàng đã “lén lút” hoạt động hơn một năm nay. Từ đầu năm 2021 đến nay, “vàng tặc” hoạt động rầm rộ hơn. Hệ thống lán trại và những vật dụng sinh hoạt hàng ngày vẫn còn nguyên cho thấy các đối tượng “vàng tặc” mới di chuyển, bỏ trốn vào trong rừng.

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế nhận định không thể đánh sập các hầm này do nhiều hầm lớn, cần nhiều thuốc nổ, không đảm bảo an toàn. Ông Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế cho rằng, việc sử dụng thuốc nổ đánh sập các hầm khai thác vàng không hiệu quả, các đối tượng có thể quay lại khai thác trái phép bất cứ lúc nào. Trước mắt, huyện Nam Đông chỉ đạo Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Đông, đơn vị chủ rừng, kiểm tra chặt chẽ hơn những người vào khu vực tiểu khu 393, lập chốt liên ngành để đẩy đuổi các đối tượng “vàng tặc” ra khỏi rừng:“Khoảng cách từ địa giới hành chính của xã Thường Quảng mà lên cho tới vị trí Tiểu khu 393 này. Nếu người có sức khỏe, đi liên tiếp 10 tiếng mới tới nơi. Và tới vị trí khai thác vàng này, để chia ra, vì có 3 vị trí, có vị trí khoảng cách 2km, có vị trí khoảng cách 3km. Mối lần truy quét trên đó, ít nhất đi 12 tiếng đồng hồ và thời gian để phá hủy lán trai,phá hủy tất cả thiết bị máy móc phải thêm 2 tiếng nữa./.”