Xang t’bhlâng xay bhrợ, Việt Nam ơy bơơn bhrợ đợ bh’rợ tr’nêng chr’năp liêm coh bh’rợ nhâm mâng quyền acoon manuyh, tơợ quyền ooy dân sự, chính trị tươc ooy quyền ooy kinh tế, văn hoá, xã hội lâng quyền âng pazêng c’bhuh manuyh buôn lum râu căh pr’đoọng. Quyền bhrợ c’la âng đhanuôr Việt Nam ơy n’leh ghít coh: quyền bầu cử lâng ứng cử; quyền choom prá xay, báo chí; quyền tự do ooy tôn giáo.

Muy coh pazêng bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp bhlâng âng Việt Nam coh bh’rợ nhâm mâng quyền acoon manuyh năc bơơn đợ râu liêm choom pa bhlâng ooy t’bil ha ul, pa xiêr đharựt, pa dưr acoon manuyh lâng râu liêm choom âng pr’ăt tr’mông. Dáp tươc x’rịa c’moo 2020 đợ pr’loọng đong đharựt dợ mơ 2,75% (ting cơnh xa nay đharựt bâc n’đăh xay bhrợ đoọng ha cr’chăl c’moo 2016- 2020). Việt Nam năc k’tiêc k’ruung ơy xay bhrợ liêm choom bhlâng coh bh’rợ xay bhrợ pazêng cr’noọ bh’rợ chr’năp ooy bh’rợ pa xiêr đharựt, năc vêy bha lang k’tiêc haanh deh. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đặng Dũng Chí, bêl ahay năc Viện trưởng Viện Quyền acoon manuyh, Học viện Chính trị k’tiêc k’ruung Hồ Chí Minh xay moon: “Cơnh xa nay xay moon âng Chính phủ, năc ng’choom moon ahêê ơy bơơn bhrợ đợ bh’nơơn bh’rợ liêm choom bhlâng, ahêê ơy pa xiêr đơơh pa bhlâng đợ pr’loọng đong ha ul đharựt lâng ahêê năc căh muy xay bhrợ xa nay bha lâng ty âng bha lang k’tiêc ting n’năc ahêê ta luôn xơợng pazêng xa nay t’mêê bhlâng âng bha lang k’tiêc, râu đêêc năc pa xiêr đharựt bâc n’đăh. Tu cơnh đêêc, pazêng chỉ số n’nâu năc chr’năp pa bhlâng. Năc ng’choom moon ahêê năc liêm choom bhlâng coh bha lang k’tiêc ooy bh’rợ pa xiêr đharựt.”

Chr’năp bhlâng coh c’moo 2020 lâng c’moo 2021 bêl đêêc ahay, pazêng bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp âng Việt Nam ơy choom bơơn bhrợ coh cr’chăl pr’luh cr’ăy Covid-19 công năc đợ bh’nơơn bh’rợ zư lêy lâng pa dưr quyền acoon manuyh. Cr’noọ xa nay: căh ngai ta lơi coh t’tun năc ta luôn, mr’cơnh cr’noọ xa nay, vêy Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị xay bhrợ k’rơ pa bhlâng, liêm choom tơợ bêl pr’luh cr’ăy Covid-19 n’leh. Lâh n’năc, Đảng, Nhà nước hêê ta luôn xay moon acoon manuyh n’jưah năc bha lâng, n’jưah năc c’rơ âng xa nay bh’rợ bhrợ pa dưr lâng zư lêy k’tiêc k’ruung, xay moon đhanuôr năc bha lâng đoọng ng’xay bhrợ, năc manuyh bha lâng zâl cha groong pr’luh. Căh muy bêl vaih đhí boo, tuh bhlong, ra rooh pr’toh, pr’luh cr’ăy năc đhơ coh đhr’năng cơnh ooy, đhanuôr năc vêy cấp uỷ, chính quyền lâng zập apêê chức năng zư lêy, nhâm mâng ooy pr’ăt tr’mông, cr’van lâng đhr’năng ăt mamông. Hân đhơ cơnh đêêc, coh cr’chăl xay bhrợ nhâm mâng quyền acoon manuyh năc hêê công lum đợ râu căh ơy liêm choom, cơnh xay moon âng Phó giáo sự Đặng Dũng Chí: “Hân đhơ muy nhà nước hân đoo công vêy đợ râu căh liêm choom coh bh’rợ zư lêy quyền acoon manuyh, năc tu quyền acoon manuyh vêy bâc cơnh. Tu cơnh đêêc năc căh choom vêy muy k’tiêc k’ruung hân đoo năc hơn đhơ dưr k’van, k’rơ mơ ooy cậ năc công căh ng’choom moon lâng liêm choom bhlâng coh bh’rợ zư lêy quyền acoon manuyh. Lâng hêê năc ng’choom moon ooy râu dưr vaih anag acoon manuyh hêê đh’rưah lâng bh’rợ pa dưr k’tiêc k’ruung, xay bhrợ quyền đhanuôr bhrợ c’la âng đhanuôr. Bêl xay bhrợ n’năc năc c’bhuh arọp abhuy ton đươi đợ râu căh liêm choom âng muy bơr c’bhuh cán bộ nhà nước năc apêê đoo ch’ol moon ooy đêêc, tu cơnh đêêc vêy muy c’bhuh đhanuôr buôn xơợng đươi đợ xa nay căh liêm crêê n’năc. Nâu đoo năc bh’rợ ahêê xay bhrợ ghít, zooi đhanuôr pa dưr dal cr’noọ ng’rơợt lâng xa nay căh liêm choom, ahêê lêy ghít ooy râu bha lâng âng xa nay, lêy râu t’bhlâng âng nhà nước.”

Lâng pazêng râu ơy choom bơơn bhrợ ahêê năc choom bhui har Việt Nam căh muy coh pazêng k’tiêc k’ruung ơy xay bhrợ liêm choom đơơh bhlâng pazêng cr’noọ xa nay chr’năp âng Liên hợp quốc, ting n’năc năc dợ vêy ta n’năl tươc năc k’tiêc k’ruung xay bhrợ liêm choom pazêng cr’noọ bh’rợ dưr vaih coh prang zập n’đăh, doọ ngai ta lơi âng Liên hợp quốc./.

Việt Nam đạt nhiều thành tựu đảm bảo quyền con người, thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững của LHQ

Việt Nam đã không ngừng nỗ lực để xây dựng một nhà nước của dân, do dân và vì dân, mà trước hết là xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải thiện, nâng cao hệ thống pháp luật về quyền con người. Việc thông qua Hiến pháp 2013 với một chương riêng về “Quyền con người, quyền và nghĩa vụ công dân” và sau đó là hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật khác liên quan đến quyền con người, là những nỗ lực hết sức ý nghĩa, tạo khuôn khổ pháp lý quan trọng cho việc bảo đảm trên thực tế quyền con người, quyền công dân. Những tiến bộ và đóng góp quốc tế của Việt Nam đã được các nước ASEAN ghi nhận, đề cử Việt Nam đại diện ứng cử thành viên Hội đồng nhân quyền nhiệm kỳ 2023-2025.

Sau nhiều nỗ lực, Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực trong việc bảo đảm quyền con người, từ quyền về dân sự, chính trị đến quyền về kinh tế, văn hóa, xã hội và quyền của các nhóm dễ bị tổn thương. Quyền làm chủ của người dân Việt Nam được thể hiện rõ ở: quyền bầu cử và ứng cử; quyền tự do ngôn luận, báo chí; quyền tự do tôn giáo.

Một trong những thành tựu nổi bật nhất của Việt Nam trong bảo đảm quyền con người là đạt những tiến bộ vượt bậc về xóa đói giảm nghèo, phát triển con người và chất lượng cuộc sống. Tính đến cuối năm 2020 tỷ lệ hộ nghèo còn 2,75% (theo chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016-2020). Việt Nam là quốc gia đạt được kết quả ấn tượng trong việc thực hiện mục tiêu thiên niên kỷ về giảm nghèo, được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Phó Giáo sư, Tiến Sỹ Đặng Dũng Chí, Nguyên Viện trưởng Viện Quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhận định: “Như báo cáo của Chính Phủ, chúng ta có thể nói là chúng ta đã đạt được những thành tích rất ấn tượng, chúng ta đã giảm rất nhanh tỷ lệ nghèo đói và chúng ta không chỉ là theo chuẩn cũ quốc tế mà chúng ta không ngừng cập nhật những thông tin mới nhất của cộng đồng quốc tế đó là giảm nghèo đa chiều. Chính vì thế các chỉ số này rất ấn tượng. Có thể khẳng định chúng ta là một mẫu hình trên thế giới về công tác giảm nghèo.”

Đặc biệt trong năm 2020 và năm 2021 vừa qua, những thành tựu Việt Nam đạt được trong đại dịch COVID-19 cũng chính là những thành tựu bảo vệ và thúc đẩy quyền con người. Mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau” là xuyên suốt, nhất quán, được Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị thực hiện triệt để, hiệu quả ngay từ khi đại dịch COVID-19 xuất hiện. Hơn thế, Đảng, Nhà nước ta luôn xác định con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, “lấy người dân là trung tâm phục vụ, là chủ thể phòng, chống dịch”.  Không chỉ trong thiên tai, thảm họa, dịch bệnh mà bất luận trong hoàn cảnh nào, người dân luôn được cấp ủy, chính quyền và các lực lượng chức năng bảo vệ, bảo đảm cả về tính mạng, tài sản và điều kiện sống. Tuy nhiên, trong quá trình thực thi đảm bảo quyền con người thì chúng ta cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định như chia sẻ của Phó giáo sư Đặng Dũng Chí: “Bất kỳ một nhà nước nào đều có những hạn chế khuyết điểm trong bảo vệ quyền con người, là bởi vì quyền con người nó rất là phong phú đa dạng. Cho nên không thể có một quốc gia nào dù là phát triển bao nhiêu đi nữa thì cũng thể nói là hoàn hảo trong việc bảo vệ quyền con người. Còn đối với chúng ta có thể nói quá trình phát triển chúng ta luôn gắn liền với việc phát triển đất nước, thực hiện quyền dân chủ của người dân. Trong quá trình đó các thế lực thù địch lợi dụng những sai lầm khuyết điểm của một bộ phận cán bộ nhà nước để họ chĩa vào đó, do vậy có bộ phận nhân dân dễ bị nghe theo những thông tin sai lệch như vậy. Đây là điểm chúng ta cần làm rõ, giúp nhân dân nâng cao cảnh giác trước những thông tin sai lệch, chúng ta nhìn ra bản chất của vấn đề, nhìn ra những quyết tâm, những nỗ lực của nhà nước.”

Với những gì đã đạt được chúng ta hoàn toàn có thể tự hào Việt Nam không chỉ là một trong những nước đã thực hiện thành công trước thời hạn nhiều Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ của Liên hợp quốc, mà còn được biết đến là quốc gia thực hiện tốt mục tiêu phát triển bao trùm, không ai bị ở lại phía sau của Liên hợp quốc./.