Lâng bấc bh’rợ chr’năp ting chroi k’rong pa dưr vel bhươl, t’cooh A lăng Đàn ơy 4 chu lưm apêê bh’cộ Đảng, Nhà nước.

Nắc ma nuyh tợơp cher đoọng k’tiếc đoọng bhrợ xr’mil

Đươi vêy đhanuôr vel A Rớt (chr’val A Nông, chr’hoong Tây Giang, Quảng Nam) k’đơơng c’lâng lướt, a zi nắc vêy tước đong t’cooh A Lăng Đàn (n’niên c’moo 1946, ma nuyh Cơ Tu). Cung cơnh apêê đhr’nong đong lơơng ặt coh a ral crâng da ding Trường Sơn ma bhuy chr’năp, đhr’nong đong âng t’cooh Đàn cung cơnh pr’đươi coh đong căh rau vêy chr’năp ga mắc, lâh mơ bệê tu vi ty rít.

Nắc pazêng t’la bằng khen, giấy khen, cha nụp clặ đớc mơ chu gluh ooy Thủ đô lưm apêê bh’cộ Đảng, Nhà nước, pazêng chức nhận ga mắc chr’năp ơy ting chroi k’rong ha roo cha neh âng a conh căn t’cooh đoọng ha bộ đội a va Hồ bêl tr’zêl tr’panh lâng a rọp abhuy bơơn đớc coh đong đhị đơ chr’năp bhlầng, t’cooh hâng hơnh: “A cu bơơn gluh ooy Thủ đô Hà Nội bấc chu m’jưah lâng apêê t’cooh bhươl chr’năp lơơng, bơơn lưm bấc apêê bh’cộ Đảng, Nhà nước. G’luh tr’nợơp nắc c’moo 1997, a cu bơơn vinh dự gluh ooy Thủ đô lưm Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Tước c’moo 2004, a cu nắc bơơn lưm Thủ tướng Phan Văn Khải, bêl đếêc a cu xọoc bhrợ Chủ tịch xã A Nông. Tước c’moo 2010, a cu gluh ooy Hà Nội lưm Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh. G’luh đăn đâu bhlầng nắc a cu bơơn gluh Hà Nội nắc t’ngay 21/12/2018, bêl đếêc a cu bơơn tỉnh Quảng Nam chơih pay nắc ma nuyh tiêu biểu bhlầng ting pâh mặt âng Tổng Bí thư, Chủ tịch k’tiếc k’ruung Nguyễn Phú Trọng. Bơơn Tổng Bí thư, Chủ tịch k’tiếc k’ruung t’mooh, a cu hâng pa bhlầng”.

    N’đhơ 75 c’moo lalăm ma mông ha dợ t’cooh Đàn dzợ vêy c’rơ liêm, đa đâh, p’rá xay liêm crêê. N’niên coh pr’lọong đong vêy 3 a đhi noo, tợơ p’niên A lăng Đàn ơy ting pa choom tợơ ca conh đay nắc t’cooh A lăng Nhớt bấc rau chr’năp pr’hay nắc ting cher đoọng ch’neh ch’na, t’rọi k’roọc đoọng ha cách mạng, băn bộ đội.

Dưr pậ, đha đhâm A lăng Đàn ting pâh apêdê bh’rợ âng chr’val, ting pâh thanh niên xung phong tỉnh Quảng Đà (c’moo 1966-1968), xang đếêc nắc moọt bộ đội chr’hoong Tây Giang, xang nắc bhrợ Xã đội trưởng chr’val A Tiêng (Tây Giang).

Tợơ c’moo 1982, t’cooh Đàn bơơn tin đươi bhrợ Bí thư Đảng ủy chr’val A Tiêng lâng nắc bhrợ cớ Chủ tịch UBND chr’val nâu. Cr’chăl c’moo 1999-2000, chr’hoong Tây Giang t’vaih chr’val A Nông pác tợơ chr’val A Tiêng, t’cooh Đàn bơơn bầu bhrợ Bí thư lâng Chủ tịch UBND chr’val A Nông tước bêl đhêy hưu moọt c’xêê 6/2004.

          T’cooh Đàn truih, t’ngay bhrợ chức t’mêê đhị chr’val t’mêê t’cooh bơơn chr’hoong pa đớp đoolnjg bh’rợ tr’nợơp bhrợ padưr chr’val văn hoá t’nợơp. Zr’năh k’đhap nắc tân gơn đhị chr’lang âng k’bhuh cán bộ chr’val xoọc đếêc, tu nâu đoo nắc chr’val t’mêê ta bhrợ t’vaih, zập rau cung căh ơy vêy.. “Bêl đếêc nắc a cu pr’hân pa họp cấp uỷ, pa căh c’lâng xa nay nắc chếêc lêy đhị bhrợ pa dưr cơ sở hạ tầng. Ha dợ zên bạc nắc căh vêy, kiêng vêy k’tiếc năc t’pâh tợớ đhanuôr, kiêng đhanuôr ting oọng nắc c’la đay đoọng lalăm”, t’cooh Đàn truih.

          Cơnh xay cơnh bhrợ, Bí thư A Lăng Đàn pay 5ha k’tiếc âng đay đoọng chr’val bhrợ pa dưr hạ tầng. Quyết định âng t’cooh Đàn bhrợ pr’loọng đong k’juột. Pa căn Đinh Thị Nhớ (n’niên c’moo 1964, k’điêl t’cooh Đàn) truih: “Tợơp xợơng, k’điêl ca coon căh ting xợơng tu nắc đhị đoọng bhrợ têng băn t’mông âng pr’loọng đong, apêê ca coon xọoc cha học. Ha dợ lêy a đoo pa zay t’pâh nắc cung ting xợơng”.

          Ha dợ t’cooh Y Đêl Bốn, Chủ tịch UBND chr’val A Nông đọong năl, tợơ mặt bằng trụ sở UBND chr’val, trường tiểu học, trạm y tế nâu kêi zêng ặt đhị đhăm k’tiếc 5ha âng t’cooh Đàn cher đoọng bêl đếêc. Tợơ bhiệc bhrợ nâu, đhanuôr coh chr’val ơy ap zay ting đoong k’tiếc, ta bhưah c’lâng lâng bhrợ têng vel bhươl t’mêê cơnh xa nay coh t’tun đâu.

          Căh ơy đhệêng 10 c’moo t’tun, bêl bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê bơơn t’bhlầng bhrợ têng đhị Quảng Nam, t’cooh Đàn  nắc bhrợ pr’lọong đong k’juột cớ tu dzợ ting cher đoong pa xoọng 2 ha k’tiếc đhị a bóc a xiu đoọng bhrợ zr’lụ đhanuôr ặt t’mêê, tang cha ơh… zooi A Nông đâh bhrợ têng xang vel bhươl t’mêê. “Bêl đếêc a cu t’mêê chô đhêy hưu, nắc muy ting pâh bhrợ Chủ tịch Hội cựu chiến binh chr’hoong Tây Giang, ha dợ bhrợ xr’mil truyền thống cách mạng pr’lọong đong, Nhà nước đươi nắc a đay đâh loon zooi đoọng”, t’cooh Đàn truih.

          Pr’lọong đong vêy 6 cử nhân

Cơnh c’xu bêl đhêu hưu, t’cooh A Lăng Đàn ta luôn đh’rưah lâng coon k’điêl k’rang ruông tông, băn bh’năn. Lâh mơ bhrợ cha choom, t’cooh A Lăng Đàn dzợ ting pâh bh’rợ zư lêy tệêm ngăn zr’lụ k’noong k’tiếc.

“Coh g’luh tr’zêl lâng a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung, bộ độ hêê ơy bơơn đhanuôr Cơ Tu băn, k’rang lêy. Apêê đoàn kết, muy loom, k’rong c’rơ ma nuyh, cr’van cr’bhộ đoọng zêl pruh a rọp Mỹ, pa zưm k’tiếc k’ruung. Coh c’lâng ha dưưr âng chr’hoong Tây Giang, n’đhơ lưm k’đhap k’ra ha dợ đhanuôr acoon coh đhị đâu ta luôn pa dưr truyền thôngns cách mạng, đoàn kết muy loom bhrợ pa dưr vel bhươl” t’cooh Đàn xay moon.

          Muy rau dzợ bhrợ bấc ngai hâng hơnh pr’loọng đong t’cooh Đàn nắc đoo coh 6 p’nong coon zêng 6 p’nong ơy học liêm ta nih lâng nắc zêng cử nhân. Coon ta ha A Lăng Thị Lur (tốt nghiệp Trường ĐH Kỹ thuật Y dược Đà Nẵng) xọoc pa bhrợ đhị Trung tâm y tế chr’hoong Tây Giang. Tợơ ơy tốt nghiệp ngành Sư phạm Ngữ văn (Trường ĐH Sư phạm, ĐH Huế)ơycoon n’đil thứ 2 nắc A Lăng Thị Púi giảng dạy đhị trường THPT chr’hoong Tây Giang. Coon n’jưih thứ 3 nắc A Lăng Lay xọoc pa bhrợ đhị Đội CSGT-TT Công an chr’hoong Tây Giang tợơ bêl tốt nghiệp ĐH Cảnh sát nhân nhân. Coon n’đil thứ 4 nắc A Lăng Thị Bhố xọoc pa bhrợ đhị Đài phát thanh chr’hoong Tây Giang tợơ ơy tốt nghiệp Đại học Văn hóa. A Lăng Thị Lài tốt nghiệp ngành Sư phạm Tiểu học (ĐH Quảng Nam) xọoc giảng dạy đhị trường Tiểu học bán trú chr’val Tr’hy. Ha dợ coon t’lách A Lăng Thị Liên t’mêê tốt nghiệp đại học ngành Mầm non (Đại học Quảng Nam) xọoc đương zước bh’rợ.

          Pa căn Nhớ xay: “Niên ta ha t’mêê gluh đăh trường nắc pazêng niên lơơng r’dợ moọt đại học. Vêy đoo c’moo, 2-3 cha nắc đh’rưah học đại học. Nhà nước zup zooi m’bứi đoọng p’niên da ding ca coong ha dợ zên cha học âng apêê ca coon nắc tân gơn coh chr’lang âng bơr díc điêl. Muy k’rang đoọng coon n’đil học đhị Huế, zập c’xêê cung tước 4-5 ức đồng. Bêl t’cooh Đàn đhêy hưu,, lương hưu nắc dzợ bơr pêê ah riêng/c’xêê, coh t’tun vêy dzoóc 2 ức đồng, tr’mông pr’loọng đong nắc g’nưm tợơ bhrợ ruộng ha rêê, pa zay bhrợ têng t’bơơn zên k’rang đoọng coon cha học. Zr’năh k’đháp căh dzợ cơnh ha dợ cung bhui coh lôm tu nâu kêi apêê ca coon ơy gluh đăh trường lâng vêy bhiệc bhrợ tệêm ngăn”, pa căh Nhớ xay moon.

          Nâu kêi, zập g’luh họ vel bhươl, nắc vel pay “pr’lọong đong cử nhân” âng t’cooh Đàn đọong pa choom apêê coon cha châu. “A cu ting bhui har tu apêê p’niên học ta nih, năl pa zay chroi k’rong đhr’năng pậ banh, cher đoọng c’rơ pa dưr vel đong”, t’cooh Đàn pa prá…

“Zêng 3 lang ma nuyh  coh đong âng t’cooh Đàn ta luôn vêy chr’năp dal coh bh’rợ pa dưr vel đong. Coh lang zêl a rọp,  aconh căn t’cooh Đàn ơy chroi k’rong thùng ha roo băn bộ đội a va Hồ. Coh lang hoà bình, k’díc điêl t’cooh cher đoọng 7ha k’tiếc đoọng ha vel bhươl bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Pazêng bhiệc bhrợ âng pr’lọong đong t’cooh đhị zr’lụ k’tiếc nâu tợơ a hay căh ơy vêy ngai bhrợ. A cu ta luôn pay bhrợ gương âng pr’loọng đong t’cooh Đang đoọng pa choom lang p’niên Cơ Tu. T’cooh Bríu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang” moon./.

Chuyện già làng Cơ Tu nhiều lần được gặp Tổng Bí thư

Với những đóng góp nổi bật trong phong trào xây dựng bản làng, ông A Lăng Đàn đã 4 lần gặp mặt của các vị lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước.

Tiên phong hiến đất để làm gương

Phải nhờ chỉ dẫn của người dân làng A Rớt (xã A Nông, huyện Tây Giang, Quảng Nam), chúng tôi mới tìm được nhà của già A Lăng Đàn (SN 1946, người dân tộc Cơ Tu). Như bao nếp nhà khác nằm dưới những cánh rừng già bên dãy Trường Sơn hùng vĩ, căn nhà của ông Đàn đơn sơ, giản dị, các vật dụng trong nhà không có gì giá trị, ngoài chiếc ti vi cũ.

Chỉ những tấm bằng khen, giấy khen, tấm ảnh ghi lại những lần ra Thủ đô gặp mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, những giấy chứng nhận đóng góp lúa gạo của bố mẹ ông cho bộ đội Cụ Hồ trong thời kháng chiến được treo trang trọng trong nhà, ông không giấu được tự hào: “Tôi đã được ra Thủ đô Hà Nội nhiều lần cùng với đoàn những già làng tiêu biểu, được gặp mặt nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Lần đầu tiên là năm 1997, tôi được vinh dự ra Thủ đô gặp Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Đến năm 2004, tôi lại được ra gặp Thủ tướng Phan Văn Khải, lúc đó tôi đang làm Chủ tịch xã A Nông. Đến năm 2010, tôi lại được ra Hà Nội gặp mặt Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh. Lần gần nhất tôi được ra Hà Nội là ngày 21/12/2018, khi đó tôi được tỉnh Quảng Nam chọn là già làng tiêu biểu dự cuộc gặp mặt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng. Được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước ân cần hỏi han, tôi vô cùng xúc động”.

Năm nay đã 75 tuổi song già Đàn vẫn rất khỏe mạnh, nhanh nhẹn, giọng nói sang sảng. Sinh ra trong gia đình có 3 anh chị em, từ nhỏ A Lăng Đàn đã học được nhiều điều từ người cha A Lăng Nhớt khi ông không tiếc thóc gạo, trâu bò để hiến cho cách mạng, nuôi bộ đội.

Lớn lên, chàng trai A Lăng Đàn tham gia các công tác của xã, gia nhập thanh niên xung phong tỉnh Quảng Đà (năm 1966-1968), sau đó vào bộ đội huyện Tây Giang, rồi làm Xã đội trưởng xã A Tiêng (Tây Giang).

Từ năm 1982, ông Đàn được tin tưởng bầu làm Bí thư Đảng ủy xã A Tiêng và tiếp tục giữ trọng trách Chủ tịch UBND xã này. Giai đoạn 1999-2000, huyện Tây Giang lập xã A Nông trên cơ sở tách một phần từ xã A Tiêng, ông Đàn được được bầu làm Bí thư kiêm Chủ tịch UBND xã A Nông đến khi nghỉ hưu vào tháng 6/2004.

          Ông Đàn kể, ngày nhậm chức ở xã mới, ông được huyện giao nhiệm vụ tiên phong xây dựng xã điểm văn hóa. Áp lực đè nặng lên vai đội ngũ lãnh đạo xã bấy giờ, bởi xuất phát điểm của địa phương hầu như là “con số không”, trụ sở xã chưa được xây dựng, đường sá chủ yếu là đường đất, cấp phối, sản xuất mang tính tự cung tự cấp… “Lúc đó, tôi liền tổ chức họp cấp ủy, đưa ra quyết sách là phải có mặt bằng xây dựng hạ tầng. Nhưng nguồn ngân sách hạn chế, muốn có mặt bằng phải vận động dân, muốn người dân hiến đất thì mình phải gương mẫu”, già Đàn kể.

          Nói là làm, Bí thư A Lăng Đàn chọn luôn 5ha đất của mình để hiến cho xã xây dựng hạ tầng. Quyết định của già Đàn khiến cả nhà bất ngờ. Bà Đinh Thị Nhớ (SN 1964, vợ già Đàn) kể: “Mới nghe, vợ con đều phản đối vì đó là nơi canh tác nuôi sống cả gia đình, con cái đang tuổi ăn học. Nhưng thấy ông ấy kiên trì vận động, sau mình cũng thuận cái bụng”.

Còn ông Y Đêl Bốn, Chủ tịch UBND xã A Nông cho hay, từ mặt bằng trụ sở UBND xã, trường tiểu học, trạm y tế bây giờ đều nằm trên diện tích 5ha đất hiến của già Đàn hồi ấy. Từ việc làm này, người dân trong xã đã hăng hái tham gia các cuộc vận động hiến đất, mở đường và xây dựng nông thôn mới sau này.

Chưa đầy chục năm sau, khi phong trào xây dựng nông thôn mới được đẩy mạnh ở Quảng Nam, ông Đàn lại khiến cả nhà bất ngờ khi quyết định hiến thêm 2ha đất ao cá để làm mặt bằng khu dân cư, sân vận động… giúp A Nông sớm cán đích nhiều tiêu chí nông thôn mới. “Lúc đó tôi nghỉ hưu rồi, chỉ tham gia giữ chức Chủ tịch Hội cựu chiến binh huyện Tây Giang, nhưng nêu gương truyền thống cách mạng gia đình, Nhà nước cần là mình sẵn sàng ủng hộ”, già Đàn kể.

Gia đình có 6 cử nhân

Ngày thường khi nghỉ hưu, già A Lăng Đàn vẫn đều đặn cùng vợ con ra chăm ruộng nương, chăn nuôi gia súc, gia cầm. Ngoài làm ăn kinh tế giỏi, già làng A Lăng Đàn còn tham gia công tác bảo vệ an ninh khu vực biên giới.

“Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, bộ đội ta đã được người Cơ Tu đùm bọc, chở che, nhường cơm sẻ áo. Họ đoàn kết, đồng lòng, góp sức người, sức của để đánh thắng giặc Mỹ thống nhất đất nước. Trên con đường phát triển của huyện Tây Giang, dù gặp không ít khó khăn nhưng đồng bào các dân tộc nơi đây luôn phát huy truyền thống cách mạng, đoàn kết một lòng xây dựng quê hương giàu đẹp” già Đàn chia sẻ.

“Cả 3 thế hệ trong gia đình ông Đàn luôn có những đóng góp quan trọng cho sự quê hương, làng xóm, thôn bản. Trong thời chiến, bố mẹ ông Đàn đóng góp hàng ngàn thùng lúa nuôi bộ đội Cụ Hồ. Trong thời bình, vợ chồng ông hiến cả 7ha đất cho địa phương xây dựng nông thôn mới. Những việc làm của gia đình ông ở vùng đất này từ xưa đến nay chưa ai từng làm. Tôi luôn lấy tấm gương hiếu học của gia đình già Đàn để động viên, giáo dục cho thế hệ trẻ, con em đồng bào dân tộc Cơ Tu".Ông Bríu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang cho hay.

Có một điều khiến nhiều người dân nể phục gia đình già Đàn nữa là trong 6 người con thì cả 6 người đều được vợ chồng già Đàn nuôi ăn học đến nơi đến chốn, tất cả đều là cử nhân. Người con đầu A Lăng Thị Lur (tốt nghiệp Trường ĐH Kỹ thuật Y dược Đà Nẵng) hiện đang làm việc tại Trung tâm y tế huyện Tây Giang. Sau khi tốt nghiệp ngành Sư phạm Ngữ văn (Trường ĐH Sư phạm, ĐH Huế), người con gái thứ 2 là A Lăng Thị Púi giảng dạy tại trường THPT huyện Tây Giang. Người con trai thứ 3 là A Lăng Lay hiện là đang công tác tại Đội CSGT-TT Công an huyện Tây Giang sau khi tốt nghiệp ĐH Cảnh sát nhân nhân. Người con gái thứ 4 là A Lăng Thị Bhố hiện đang làm việc tại Đài phát thanh huyện Tây Giang sau khi tốt nghiệp Đại học Văn hóa. A Lăng Thị Lài tốt nghiệp ngành Sư phạm Tiểu học (ĐH Quảng Nam) hiện đang giảng dạy ở trường Tiểu học bán trú xã Tr’hy. Còn người con gái út A Lăng Thị Liên vừa tốt nghiệp đại học ngành Mầm non (Đại học Quảng Nam) đang chờ xin việc làm.

Bà Nhớ bộc bạch: “Đứa lớn vừa ra trường, thì những đứa tiếp sau cũng lần lượt vào đại học. Có những năm, 2-3 đứa cùng học đại học. Nhà nước hỗ trợ một phần cho con em vùng sâu, vùng xa nhưng các chi phí cho con ăn ở đè nặng lên vai hai vợ chồng. Chỉ riêng lo cho con gái học ở Huế, mỗi tháng mất 4-5 triệu đồng. Lúc ông Đàn nghỉ hưu, lương hưu chỉ vài trăm ngàn/tháng, rồi lên được 2 triệu, cả nhà nhờ vào ruộng nương, tăng gia sản xuất, làm đủ việc để lấy tiền cho con ăn học. Vất vả nhưng vui vì giờ con cái ra trường có công việc ổn định”, bà Nhớ chia sẻ.

Giờ đây, cứ mỗi lần họp bản, dân làng lại lấy tấm gương “gia đình cử nhân” của già Đàn để răn dạy con cháu. “Tôi thêm mừng vì các con học được ý chí, khát vọng vượt khó vươn lên để góp phần trưởng thành, cống hiến cho quê hương”, già Đàn tâm sự…/.

                                                                                                  (Theo Baogiaothong.vn)