Coh pazêng t’ngay pr’luh cr’ăy Covid-19 dưr vaih k’rơ đhị thành phố Đà Nẵng lâng muy bơr tỉnh miền Trung, pr’loọng đong p’căn Hồ Thị Đón, đhanuôr Ca Dong, coh cr’noon Khe Chữ, chr’val da ding k’coong Trà Vân, chr’hoong da ding k’coong Nam Trà My dưr đơơh lâh mơ t’ngay n’lơơng. Bơr p’nong k’coon âng đoo công dưr đơơh ting k’căn lướt ooy ha rêê ta bơơn r’veh. K’coon t’lẹch âng p’căn Đón năc học lớp 7, acoon p’niên k’tứi cơnh học sinh tiểu học ăt coh xuôi. Zong âng ađhi guy coh hoọng dal lâh acọ âng đoo. Đong ăt ch’ngai ooy ha rêê k’dâng 6 cây số, prang t’ngay lướt coh crâng k’coong ađoo bơơn ra veh lâh 2 zong r’veh, cơnh k’đấc bhrôông lâng r’veh crâng. N’đhơ ơy t’bhlâng lướt đơơh năc công căh bơơn g’đech ha boo crâng coh ha bu. Tôm pa liêm đợ r’veh r’đoong, p’căn Hồ Thị Đón c’chăng moon, đhanuôr cr’noon Khe Chữ bêl ahay ơy đơp đợ râu zup zooi âng manuyh coh xuôi. Nâu cơy, apêê đoo crêê pr’luh cr’ăy, vêy m’bưi r’veh r’đoong coh crâng k’coong pa gơi đoọng ooy apêê đoo zup zooi p’xoọng: “Coh đâu căh râu rị vêy, pr’loọng đong hân đoo công zr’năh k’đhap, zên bạc công căh vêy. Ha dzợ r’veh r’đoong năc choh k’đậc, a lui năc choom, p’lêê bâc. Acu ting chroi đoọng rơơm kiêng đhanuôr coh xuôi z’lâh pr’luh cr’ăy.”

Đhanuôr cr’noon Khe Chữ, chr’val da ding k’coong Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My dzợ lum zr’năh k’đhap âng g’luh tuh bhlong chô pr’hơợc coh 3 c’moo ahay, bhrợ 4 cha năc manuyh chêệt, 13 cha năc manuyh bhrêy, râu zr’năh xr’dô dưr vaih prang bhươl cr’noon. Coh xoọc đêêc ahay, đợ hàng tươc zup zooi âng đhanuôr coh xuôi cơnh Đà Nẵng, Quảng Nam pa gơi, zup zooi đhanuôr bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Nâu cơy Khe Chữ dưr vaih bhươl cr’noon đhăm ăt mamông liêm crêê pa bhlâng coh da ding k’coong Nam Trà My. C’lâng lướt Đông Trường Sơn vêy ta bhrợ t’bhưah lươt tươc ooy bhươl cr’noon t’mêê, doọ dzợ k’pân k’đoong, đâl c’lâng cơnh ahay. T’cooh Hồ Văn Huyện, Chủ tịch UBND chr’val Trà Vân, chr’hoong Nam Trà My xay moon, muy pr’loọng đong coh Khe Chữ vêy ta đoọng 70 ức đồng đoọng bhrợ cớ đong ăt. Coh zập đhr’nong đong t’mêê âng đhanuôr Khe Chữ vêy đợ râu chroi đoỌng âng đhanuôr coh xuôi: “Đhí boo số 12 coh x’rịa c’moo 2017, chr’val Trà Vân bil hư ngân pa bhlâng. Coh cr’chăl n’năc ahay, bâc apêê liêm loom tơợ xuôi tươc chroi đoỌng bâc pa bhlâng ch’neh, mì tôm, đác mắm, bhooh… zên công vêy, tuần hân đoo công vêy. N’năl ghít cơnh đêêc, xoọc đâu đhanuôr ting chroi đoọng. Ngai vêy r’veh năc đoọng r’veh, ngai vêy a băng năc đoọng a băng, vêy k’đậc năc đoọng k’đậc, vêy a lui năc đoọng a lui.”

Coh pazêng t’ngay ahay, apêê ađhi acoon coh Ca Dong mơ 8 c’moo coh chr’val da ding k’coong Trà Tập lướt dzung coh c’lâng crâng đoọng đêêh a băng chô đơơng chroi đoọng zâl cha groong pr’luh năc bhrợ ha bâc pa bhlâng manuyh chăp hơnh pa bhlâng. Acoon p’niên Hồ Ánh Khiết năc bhrợ ha bâc ngai dưr ren bêl n’năl pr’loọng đong ađhi đharựt pa bhlâng. Prang pr’loọng đong ăt mamông coh đhr’nong ra hi ra hoong căh râu rị vêy đhị da ding. K’conh âng Khiết k’ăy hoọng, lướt chô zr’năh k’đhap căh choom bhrợ bh’rợ ha lêệng. Zập t’ngay, xang giờ học, Khiếy ting k’căn lươt ooy crâng ta bơơn r’veh r’đoong xang n’năc bơr anhi coon k’căn guy đơơng ooy chr’val pa câl. P’căn Nguyễn Thị Huệ, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam xay moon, bh’rợ acoon p’niên Khiết đêêh a băng năc muy coh k’ha riêng, k’r’bhâu acoon p’niên k’tưi coh zr’lụ chr’hoong đharựt n’nâu ta luôn bhrợ têng. Pr’ăt tr’mông âng đhanuôr acoon coh đhị chr’hoong Nam Trà My dzợ bâc râu zr’năh k’đhap, đợ pr’loọng đong đharựt k’nặ 1 pâng, bâc bhươl cr’noon, đợ pr’loọng đong đharựt tươc 80%. Lâh bêl tươc ooy lớp, apêê năc lươt ooy crâng r’veh ra đoong, bhrợ ha rêê đhuôch… zup zooi k’conh k’căn. Coh hân noo ch’noọng, apêê ađhi pa bhrợ bâc lâh mơ. Bâc pr’loong đong bâc k’coon, bêl ha ul bêl k’bhộ năc manuyh acoon coh ăt mamông chăp đợ râu liêm crêê, căh ha vil manuyh ơy zup zooi ađay.

P’căn Nguyễn Thị Huệ c’jệ đh’rưah lâng râu bhui har bêl bh’nơơn coh bơr chu ta đang moon, đhanuôr ơy chroi đoọng lâh 30 tấn p’lêê p’coo, r’veh r’đoong zup zooi đhanuôr coh zr’lụ pr’luh đhị Đà Nẵng lâng Quảng Nam. Nâu đoo công năc bêl xay p’căh cr’noọ xa nay tr’zup tr’zooi, ting tr’pac lâng đhanuôr coh xuôi: “Cr’noọ bh’rợ axậ liêm đha lop axậ tr’tec, loom k’er manuyh ơy vêy tơợ đanh ặ. Tu cơnh đêêc, bh’nơơn bh’rợ coh bêl đêêc ahay azi căh k’noọ bơơn đơp đợ r’veh r’đoong bâc mơ đêêc. Apêê đoo moon, ha dang coh g’luh t’tun dzợ ta đang moon năc apêê đoo công chroi đoọng. Apêê đoo moon cơnh đêêc, azi năc hooi đác mắt lâng bh’rợ âng đhanuôr đay.”

Coh pazêng t’ngay ăt coh ký túc xá, coh chr’na ta đoọng k’gooh âng ađoo sinh viên Phan Diệu Mây, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Đà Nẵng vêy p’xoọng r’veh crâng lâng a băng âng đhanuôr Ca Dong coh Nam Trà My pa gơi đoọng. Lêy acoon p’niên manuyh Ca Dong oom oóch đợ a băng coh chr’lang đhị zr’lụ da ding k’coong n’leh coh prang mạng xã hội, Diệu Mây hooi đác mắt. Mây xay moon, c’moo hân đoo ađoo công ting pâh bhrợ bh’rợ: Hân noo ch’noọng t’viêng liêm loom đhị da ding k’coong Quảng Nam, ting pa choom học coh hân noo ch’noọng, bhrợ trường lớp, c’lâng p’rang đoọng ha đhanuôr. C’moo đâu, pr’luh cr’ăy dưr vaih, zập ngai k’đoong, căh bơơn chô lâng đhanuôr acoon coh. Coh pazêng t’ngay ăt coh ký túc xá sinh viên, vêy ta đoọng chr’na doọ bil zên ơy bhrợ ha ađhi n’năl ghít lâh mơ râu liêm loom âng acoon manuyh: “Bh’rợ âng acoon p’niên đợ a băng lướt gluh tơợ crâng, acu chưp hơnh pa bhlâng bh’rợ âng apêê đoo. Bêl bơơn cha r’veh r’đoong tơợ apêê đoo pa gơi đoọng acu pa bhlâng chăp hơnh đhanuôr acoon coh. Ha dang doọ dzợ vêy pr’luh cr’ăy, acu năc cớ lướt lum apêê đhanuôr coh đêêc, đoọng pa choom cr’liêng chữ đoọng ha apêê ađhi k’tứi.”

Đoọng choom đơơng âng đợ r’veh liêm loom âng đhanuôr acoon coh chô ooy xuôi, tơợ ra diu t’ngay l’lăm, c’bhuh ta đhâm c’mor liêm loom đhị Đà Nẵng ơy đoọng xe tươc chở hàng. Xang n’năc, pazêng apêê coh c’bhuh đơơng âng hàng ting cơnh cr’noọ âng đhanuôr acoon coh năc đơơng ooy zr’lụ đoọng ăt la lay, bệnh viện, trung tâm y tế, ký túc xá, pr’loọng đong đhanuôr coh Đà Nẵng lum pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap… Anoo Trần Đăng Vinh, manuyh k’đhơợng lêy c’bhuh ta đhâm c’mor liêm loom zâl cha groong pr’luh cr’ăy coh Đà Nẵng xay moon, đoo bêl tươc chở hàng, năc azi đơơng âng pa nor boop y tế, đác c’chêệt khuẩn chroi đoọng ha đhanuôr zâl cha groong pr’luh. Coh g’luh t’mêê đâu, azi ơy ta đang moon c’bhuh, cha năc manuyh chroi đoọng mơ 100 ức đồng lâng 5 tấn ch’neh zup zooi Quỹ tu manuyh đharựt Nam Trà My: “Manuyh Nam Trà My bêl bơơn xơợng manuyh Đà Nẵng lum zr’năh k’đhap năc pazêng apêê đoo k’rong pazêng pa nó r’veh, lêy cr’noọ cr’niêng loom luônh liêm crêê ga măc chr’năp pa bhlâng. Đợ hàng n’nâu buôn u răng, căh choom đơc đanh năc cr’noọ bh’rợ bha lâng âng c’bhuh bêl bhrợ têng bh’rợ n’nâu năc tươc pa đơơh zr’lụ đoọng đhi noo k’rong hàng chở chô đơơng ooy Đà Nẵng.”/.

NGHĨA ĐỒNG BÀO GIỮA ĐẠI DỊCH COVID-19

                                                                                                                         PV Đình Thiệu-Phương Cúc/VOV miền Trung

Những ngày qua, người miền xuôi Quảng Nam, Đà Nẵng chống chọi với dịch Covid-19, đồng bào các dân tộc ở Nam Trà My, một trong những huyện nghèo nhất nước này tiếp tục viết lên nghĩa đồng bào. Hình ảnh cụ già, em bé dù đời sống còn khó khăn vẫn lội bộ cả buổi đường rừng để hái từng búp măng, mớ rau rừng ủng hộ miền xuôi đã chạm vào trái tim biết bao người. Nhóm PV Đình Thiệu và Phương Cúc thường trú tại miền Trung có mặt ở miền núi Nam Trà My để chứng kiến “Nghĩa đồng bào giữa đại dịch Covid-19”

Những ngày dịch Covid 19 bùng phát tại thành phố Đà Nẵng và 1 số tỉnh miền Trung, gia đình bà Hồ Thị Đón, người dân tộc Ca Dong, ở làng Khe Chữ, xã vùng cao Trà Vân, huyện miền núi Nam Trà My dậy sớm hơn mọi ngày. Hai đứa con của bà cũng dậy sớm theo mẹ lên rẫy hái rau. Đứa con út của bà Đón đã học lớp 7, người nhỏ thó như học sinh tiểu học ở dưới xuôi. Chiếc gùi em mang trên lưng cao quá đầu người. Nhà cách rẫy 6 cây số, cả ngày lội bộ trong rừng họ hái được 2 gùi quả bí đỏ và một ít rau rừng mang về. Dù cố gắng đi sớm nhưng không tránh khỏi cơn mưa rừng cuối chiều. Gói gém rau quả cẩn thận, bà Hồ Thị Đón cười hiền nói, người dân làng Khe Chữ từng nhận được nhiều giúp đỡ của người miền xuôi. Bây giờ, họ bị dịch bệnh, có ít củ quả, rau rừng gửi về dưới đó phụ giúp thêm: "Ở trên này không có cái chi hết, gia đình nào cũng khó khăn, tiền bạc cũng không có. Còn rau quả, trồng rau bí, rau bầu thì được, ra trái nhiều. Mình ủng hộ mong muốn bà con ở dưới xuôi qua được dịch bệnh."

Người dân làng Khe Chữ, xã vùng cao Trà Vân, huyện Nam Trà My không nguôi nỗi đau sau trận lũ quét kinh hoàng xảy cách đây 3 năm, làm 4 người chết, 13 người bị thương, tang thương phủ khắp bản làng. Ngày đó, những chuyến hàng viện trợ của người miền xuôi Đà Nẵng, Quảng Nam gửi lên, giúp dân lập làng mới. Bây giờ, Khe Chữ trở thành ngôi làng tái định cư kiểu mẫu ở vùng cao Nam Trà My. Tuyến đường Đông Trường Sơn rộng mở, phẳng lì xuyên qua làng mới, không còn sợ cô lập, tắc đường như trước. Ông Hồ Văn Huyện, Chủ tịch UBND xã Trà Vân, huyện Nam Trà My cho biết, mỗi gia đình ở Khe Chữ được hỗ trợ 70 triệu đồng để làm lại nhà. Trong mỗi ngôi nhà mới của đồng bào Khe Chữ có cả tấm lòng đóng góp của người miền xuôi: “Cơn bão số 12 cuối năm 2017, xã Trà Vân thiệt hại rất nặng nề. Thời gian đó, rất nhiều nhà hảo tâm từ miền xuôi, hỗ trợ rất nhiều: gạo, mì tôm, mắm muối... bằng tiền cũng có, tuần nào cũng có. Ý thức như thế, bữa nay bà con nhiệt tình tham gia ủng hộ. Ai có rau hỗ trợ rau, ai có măng thì hỗ trợ măng, có bí thì hỗ trợ bí, có bầu thì hỗ trợ bầu.”

Những ngày qua, hình ảnh em bé dân tộc Ca Dong mới 8 tuổi ở xã vùng cao Trà Tập lội bộ cả buổi đường rừng để hái từng búp măng mang về ủng hộ chống dịch đã “chạm” đến trái tim biết bao người. Cậu bé Hồ Ánh Khiết đã khiến nhiều người ứa nước mắt khi biết gia đình em rất nghèo. Cả nhà sống trong ngôi nhà nhỏ trống trải trên đồi. Bố Khiết đau cột sống, đi lại khó khăn và không làm được việc nặng. Hàng ngày, sau giờ học, Khiết theo mẹ vào rừng hái rau củ rồi 2 mẹ con gùi rau xuống trung tâm xã bán. Bà Nguyễn Thị Huệ, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, chuyện bé Khiết hái măng là một trong hàng trăm, hàng nghìn hình ảnh em bé ở vùng cao huyện nghèo này đều đặn việc hái lượm như vậy. Cuộc sống đồng bào các dân tộc thiểu số ở huyện Nam Trà My còn khó khăn vất vả, số hộ nghèo chiếm gần 1 nửa, nhiều bản làng, tỷ lệ này chiếm đến 80%. Ngoài buổi lên lớp, các em nhỏ phải vào rừng hái rau, thu hoạch nông sản… phụ giúp bố mẹ. Vào dịp hè, các em càng phải đi làm nhiều hơn. Nhiều gia đình đông con, “bữa đói bữa no” nhưng người đồng bào rất trọng chữ tình, không bao giờ quên ơn người đã giúp mình.

Bà Nguyễn Thị Huệ bất ngờ xen lẫn niềm tự hào khi kết quả 2 đợt vận động, đồng bào quyên góp hơn 30 tấn rau, củ, quả ủng hộ người dân vùng dịch Đà Nẵng và Quảng Nam. Đây cũng là dịp để thể hiện tinh thần tương thân tương ái, sẻ chia với miền xuôi:  "Tinh thần lá lành đùm lá rách, lòng thương người họ đã có sẵn từ rất lâu rồi. Cho nên, kết quả vừa rồi, chúng tôi không nghỉ nhận được khối lượng rau nhiều như thế. Họ kêu, nếu lần sau vận động bà con sẵn sàng đóng góp. Họ nói như thế, chúng tôi cảm thấy rơi nước mắt với bà con mình."

Những ngày ở trong khu ký túc xá, trong phần cơm miễn phí của cô sinh viên Phan Diệu Mây, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Đà Nẵng có thêm món rau dớn, rau lúi và măng rừng của đồng bào Ca Dong ở Nam Trà My gửi về. Nhìn hình ảnh em bé người Ca Dong gầy ốm vác búp măng trên vai giữa núi rừng lan truyền trên mạng xã hội, Diệu Mây nghẹn ngào, rưng rưng nước mắt. Mây cho biết, năm nào em cũng tham gia chương trình Mùa hè xanh tình nguyện tại miền núi Quảng Nam, tham gia dạy học hè, làm trường lớp, đường giao thông cho bà con. Năm nay, dịch xảy ra, mọi người kẹt lại, không về được với đồng bào. Những ngày ở trong ký túc xá sinh viên, được miễn phí suất ăn đã giúp em cảm nhận hơn về tình người: “Hình ảnh em nhỏ vác măng đi từ rừng sâu ra, em rất cảm kích hành động của họ. Khi được ăn rau củ quả từ trên đó xuống, em rất biết ơn đồng bào trên đó. Nếu hết dịch, em sẽ lên tiếp xúc với bà con trên đó, để dạy chữ cho các em nhỏ.”

Để chuyển được những bó rau nghĩa tình của đồng bào về miền xuôi trong ngày, từ sáng hôm trước, nhóm thanh niên tình nguyện ở Đà Nẵng đã đưa phương tiện lên núi chở hàng. Sau đó, các thành viên của Nhóm chuyển hàng theo tâm nguyện của đồng bào đến các điểm cách ly, bệnh viện, trung tâm y tế, ký túc xá, các hộ dân ở Đà Nẵng có hoàn cảnh khó khăn... Anh Trần Đăng Vinh, Điều phối viên Nhóm thanh niên tình nguyện chống dịch ở Đà Nẵng cho biết, mỗi lần lên chở hàng, các chuyến xe mang theo khẩu trang y tế, nước sát khuẩn hỗ trợ đồng bào phòng chống dịch. Trong chuyến mới đây, nhóm vận động sự quyên góp của các tổ chức, cá nhân được 100 triệu đồng và 5 tấn gạo lên hỗ trợ Quỹ vì người nghèo Nam Trà My:“Người Nam Trà My khi nghe người Đà Nẵng gặp khó khăn thì tất cả đồng lòng gom từng bó rau, thấy cảm tình rất lớn. Mặt hàng này dễ héo, không để được lâu nên tiêu chí hàng đầu của nhóm khi nhận nhiệm vụ này là phải nhanh nhất khi đến nơi là anh em tập kết hàng chở về Đà Nẵng.”./.