Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân Hồ Đức Vai (nắc A Vai) n’niên c’moo 1940, ặt coh vel Lê Lốc, chr’val Hồng Bắc, chr’hoong Alưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ruh 6 c’moo, pa nar zêng ca conh ca căn, t’cooh dưr pậ tơợ rau loom k’er âng đhanuôr vel bhươl. Tước ruh đha đhâm, A Vai ơy pậ banh năl cr’noọ pr’chăp rau ta nih liêm. Căh zâng lâng zr’năh xr’dô bêl lêy a rọp k’rong đhanuôr t’vaih vel, zr’năh đhanuôr, A Vai xrặ đơn tình nguyện ting pâh dân quân du kích vel đong đoọng zêl a rọp. Muy c’moo t’tun đêêc, t’cooh năc bơơn pađơp đoọng bhrợ Tiểu đội trưởng Tiểu đội du kích.

         T’cooh Hồ Đức Vai ting pâh k’zệt g’luh zêl pruh a rọp a bhuy, k’chêệt k’zệt cha năc a rọp. C’moo 1964, bêl 24 c’moo, coh Đại hội chiến sĩ Anh hùng thi đua pazêng miền Nam đhị Tây Ninh, t’cooh năc muy coh 32 cán bộ, chiến sĩ bơơn cher đoọng cha ner Anh hùng Lực lượng Vũ trang. C’moo 1965, t’cooh Vai đh’rưah lâng K’bhuh Anh hùng miền Nam gluh ooy Bắc lưm Ava Hồ. Cung năc g’luh tr’nơợp bơơn lưm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ava Hồ đơc đoọng ha đha đhâm du kích ma nuyh Pa Kô Hồ Đức Vai năc Hồ Vai. Nâu kêi, t’cooh ruh 82 c’moo, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Hồ Vai moon, ting pa choom cơnh Ava Hồ, đhanuôr zập ngai zêng pa zay ting bhrợ cơnh liêm t’mêê, đoọng acoon  achâu tước trường học hành: “Đhanuôr ta luôn muy loom lêy chô ooy Đảng, ooy Ava Hồ. T’ngay k’đhap k’ra bhlầng, bêl a hay, đhanuôr chêêc lêy tước Ava Hồ, lâng ha dang căh vêy Đảng, căh vêy Ava năc đhanuôr tơợ vêy đoàn kết cơnh t’ngay đâu.”

        Anh hùng Hồ Vai zêl pruh a rọp t’bech bhlầng lâng vêy tước 5 chu gluh ooy miền Bắc pa căh g’lăng z’hai đoọng ha Va Hồ ooy pazêng c’rơ g’lêêh bh’nơơn pậ chr’năp âng đhanuôr Pa Kô coh pazêng c’moo zêl a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung. T’ngay 5/9/1969, bêl xơợng Đài P’rá Việt Nam pa xưl xa nay Ava Hồ căh dzợ, đhanuôr Pa Kô, Vân Kiều zập ngai zêng pa căh loom hay chơợ. Coh đhr’năng năc đoo, đhanuôr ơy bhrợ r’piing bhuôih Ava Hồ lâng zước bơơn pay tô âng Ava bhrợ tô za zưm đoọng ha đhanuôr acoon coh đăh Tây tỉnh Thừa Thiên Huế. Z’lâh k’đhap k’ra, zr’năh xr’dô, đhanuôr coh đâu muy loom âng đơơng ch’na đh’năh, guy bhặ đạn chr’răh, ting pâh zêl a rọp a bhuy, băn bộ đội Ava Hồ. Pân đil Anh hùng vũ trang Kăn Lịch, ma nuyh tơợp panh p’tộ bhuông păr lâng súng trường, cha chau luônh anh hùng Hồ Vai, ma nuyh ơy 7 chu bơơn lưm Ava Hồ dzợ hay pa dưr pr’dzoọng âng Ava ta luôn bhưưng ang coh loom âng đhanuôr Pa Cô: “Nâu kêi, zập ngai cung pay tô Hồ, acoon ch’châu cung pay tô Ava. R’piing bhuôih năc bhuôih Ava, t’ngay Ava n’niên, t’ngay tr’cuôl, t’ngay tết năc bắt hương đoọng Hava. Zập ngai zên p’too moon a’coon ch’châu pa zay học hành đoọng ta nih, ting pa choom cơnh pr’ặt bh’rợ âng Ava Hồ.”

        Coh bơr g’luh zêl a rọp a bhuy Pháp lâng Mỹ, đhanuôr acoon coh đhị chr’hoong da ding ca coong A Lưới muy loom ting Đảng, zư lêy vel bhươl. Alưới t’ngay đâu vêy bấc pr’loọng đhanuôr choh crâng, pa dưr bhrợ cha ca van. Lang acoon ch’châu ting lêy lang aconh a’bhướp, pa zay pa bhrợ ta têng, pa dưr cr’năn bh’năn, tr’mông tr’meh ting k’bhộ ngăn lâh mơ. T’cooh Hồ Đàm Giang, Phó Bí thư Huyện ủy A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: Boop p’too âng Ava Hồ ơy ặt đhậu coh a’cọ a’bục âng đhanuôr coh đâu tơợ t’cooh đhur tước p’niên k’tứi, zập ngai zêng pa zay học tập, pa bhrợ ta têng, bhrợ pa dưr vel đong ting ca van ca bhộ. “Dhanuôr âng A Lưới tơợ lang nâu tước lang tôh, pa bhlầng năc xoọc đâu đhị apêê pr’loọng đong zập đong zêng vêy cha nụp Ava Hồ. Zập c’moo, Tết tước ha pruốt chô cung cơnh coh pazêng t’ngay bhiệc bhan, pa bhlầng năc t’ngay Tết Độc lập, apêê băt hương đoọng hay tước Ava cung cơnh c’rơ g’lêêh âng Ava cơnh lâng Việt Nam moon za zưm lâng đhanuôr acoon coh, coh đêêc vêy đhanuôr acoon coh A Lưới moon lalay./.”

Bác Hồ trong trái tim đồng bào A Lưới

        Lê Hiếu/VOV miền Trung

        Ở huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, trong ngôi nhà của đồng bào các dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu hay Pa Hy đều đặt bàn thờ Chủ tịch Hồ Chí Minh với lòng tôn kính đặc biệt. Ngày 5/9/1969, khi nghe tin Bác qua đời, người dân vùng phía Tây Thừa Thiên Huế đã lập bàn thờ Bác và làm lễ xin đổi họ của mình thành họ Hồ để tỏ lòng thành kính. Bà con luôn nhớ lời Bác dạy, chăm chỉ làm ăn phát triển kinh tế, xây dựng cuộc sống ấm no.

        Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân Hồ Đức Vai (tức A Vai) sinh năm 1940, ở thôn Lê Lốc, xã Hồng Bắc, huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Năm lên 6 tuổi, mồ côi cả chả lẫn mẹ, ông lớn lên trong sự đùm bọc của bà con dân bản. Mười chín, đôi mươi, A Vai đã săn chắc như cây lim, cây táu trong rừng già Trường Sơn. Căm phẫn, không chịu khuất phục khi thấy giặc dồn dân lập ấp, đàn áp đồng bào mình, A Vai viết đơn tình nguyện tham gia dân quân du kích địa phương để đánh địch. Một năm sau đó, ông chính thức được giao làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội du kích.

        Ông Hồ Đức Vai tham gia hàng chục trận đánh lớn, nhỏ, diệt hàng chục tên địch. Năm 1964, khi 24 tuổi, trong Đại hội chiến sĩ Anh hùng thi đua toàn miền Nam tại Tây Ninh, ông là một trong 32 cán bộ, chiến sĩ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang. Năm 1965, ông Vai cùng đoàn Anh hùng miền Nam ra thăm Bác. Cũng trong lần đầu tiên được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bác Hồ đặt tên cho chàng du kích người Pa Kô Hồ Đức Vai là Hồ Vai. Nay đã ở tuổi 82, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Hồ Vai cho rằng, học tập tấm gương Bác Hồ, bà con ai cũng cố gắng học cái hay, cái mới, cho con cái đến trường học hành:“Đồng bào luôn luôn hướng về Đảng, về Bác. Ngày khó khăn nhất, ngày xưa, đồng bào vẫn tìm đến Bác và nếu không có Đảng, không có Bác thì đồng bào làm gì được đoàn kết như hôm nay.”

        Anh hùng Hồ Vai đánh giặc giỏi và có tới 5 lần được ra miền Bắc báo công với Bác Hồ về những chiến công của đồng bào Pa Kô trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ngày 5/9/1969, khi nghe Đài Tiếng nói Việt Nam phát tin Bác Hồ qua đời, đồng bào Pa Kô, Vân Kiều ai nấy cũng đều tỏ lòng thương tiếc. Trong niềm đau thương vô hạn, bà con đã lập bàn thờ Bác làm lễ để tang Bác và xin được lấy họ của Bác Hồ làm họ chung cho cộng đồng người dân tộc thiểu số ở phía Tây tỉnh Thừa Thiên Huế. Bất chấp khó khăn gian khổ, bà con nơi đây một lòng một dạ tiếp tục vận chuyển lương thực, tải đạn, tham gia đánh giặc, che chở bộ đội cụ Hồ. Nữ Anh hùng lực lượng vũ trang Kăn Lịch, người mở màn bắn rơi máy bay địch bằng súng trường, cháu ruột anh hùng Hồ Vai, người từng 7 lần được gặp Bác Hồ nhớ mãi hình ảnh Bác luôn tỏa sáng trái tim người Pa Cô: “Bây giờ, ai cũng lấy họ Hồ, con cháu cũng lấy họ Bác. Thường thường bàn thờ là thờ Bác, ngày sinh nhật Bác, ngày rằm, ngày Tết là thắp hương cho Bác. Ai cũng nói lại cho con cháu phấn đấu học hành cho thật tốt để học tập tấm gương đạo đức của Bác.”

       Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đồng bào các dân tộc ở huyện vùng cao A Lưới một lòng theo Đảng, gìn giữ buôn làng. A Lưới hôm nay có rất nhiều hộ dân trồng rừng kinh tế, vươn lên làm giàu. Lớp con cháu noi theo thế hệ cha ông, hăng say lao động, mở rộng chăn nuôi, phát triển sản xuất, cuộc sống ngày càng khấm khá. Ông Hồ Đàm Giang, Phó Bí thư Huyện ủy A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết: Thấm sâu lời Bác dạy, người già, người trẻ nơi đây luôn ra sức phấn đấu, học tập, lao động, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp:“Người dân của A Lưới từ thế hệ này qua thế hệ khác, đặc biệt, là hiện nay ở các gia đình hầu như nhà nào đều có di ảnh của Bác. Hằng năm, Tết đến Xuân về, cũng như các ngày lễ, đặc biệt như là ngày Tết Độc lập. Họ thắp một nén nhang để tưởng nhớ đến Bác cũng như công lao của Bác đối với Việt Nam nói chung và đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số A Lưới nói riêng./.”