Mọot hân noo ha ọt, da ding Mộc Châu, tỉnh Sơn La bhui har tơợp pay bh’nơơn pih ngam, hồng đha hum. Zập prang bôl da ding tước apêê bhươn chr’noh zêng lêy đhanuôr trơ vâng lâng bh’rợ pêêh pay bh’nơơn; apêê xe ra vech chở đơơng bịng p’lêê yêm ngam coh zập c’lâng p’rang.

Choh m’ma pih ly yêm ngam, bhươn pih âng pr’loọng t’cooh Hà Văn Chiến đhị tiểu khu 68, thị trấn Nông trường Mộc Châu pazêng t’ngay đâu r’rộ r’răm bấc ma nuyh. Pazêng p’lêê pih ly vêy đhanuôr đơc lâng đh’nơc pih leh puun, pih loom rơơc căh cợ pih căh vêy cr’liêng; k’đooh k’đặ, cha đha hum yêm, ngam ch’ngaach. T’cooh Hà Văn Chiến xay moon, pr’loọng vêy lâh 700 tơơm pih, coh đêêc lâh 400 tơơm pih ơy pa chô bh’nơơn. Chăt  vaih liêm coh đhăm k’tiếc âng pr’loọng đong, pa zưm lâng apêê quy trình, kỹ thuật k’rang lêy liêm choom cơnh pr’đơợ VietGAP, pih dưr pậ liêm, đơơng chô bh’nơơn dal; pih nâu bơơn thị trường kiêng bhlầng, k’rong pa câl đhị apêê tỉnh, thành coh prang k’tiếc k’ruung: “C’moo 2011, acu câl pih âng k’tiếc k’ruung lơơng chô cha, xơợng yêm năc a cu đơc mắt đoọng pa têệt đoong t’vaih m’ma t’mêê. 2 c’moo t’tun, năc boong p’lêê, cha xơợng yêm. Năc tơợ 4 t’nơơm tr’nơợp a cu pa trơơi m’ma, tước nâu keie vêy lâh 700 t’nơơm. Acu choh pih luuc lâng tơơm chè, choh cơnh đâu doó bhrợ bhrơi lâng pa liêm oxi đoọng tơơm chr’noh pay đươi, dưr pậ liêm. C’moo 2021 bh’nơơn pay bơơn lâh 10 tấn, c’moo đâu năc lêy k’dâng 15 tấn. Chr’năp tơợ 50-60.000đ/kg, lêy tơợ đhr’năng pa câl đhị bhươn căh cơ đơơng ooy lơơng.”

 Mộc Châu xoọc đâu t’pâh bấc đhanuôr đươi vêy hồng đoọm, lâng bấc rau m’ma năc cơnh hồng ca crum, hồng chêếc dông coh đhí. Tơơm hồng ơy g’bọ lâng đhanuôr tơợ k’zệt c’moo đâu. Căh muy choh đoọng pêêh pay p’lêê t’mêê, căh cợ bhrợ têng, pa gooh… nâu kêi, pazêng bhươn hồng boong tráu p’lêê, căh bơơn lêy a xậ, bhưưng ang pr’họom rơơc năc vaih muy pr’đươi du lịch chr’năp pr’hay. Amoó Nguyễn Thị Huệ, c’la bhươn hồng đhị thị trấn Nông trường Mộc Châu xay moon: “Bêl đong zi đoọng t’mooi moọt lêy bhươn hồng, năc apêê kiêng bhlầng, bấc ngai tước pâh lêy cha ơh, bh’nơơn pa chô cung vêy z’zăng lâh.”

Căh muy bhươn pih ngam, bhươn hồng boong tráu p’lêê, da ding Mộc Châu dzợ t’pâh t’mooi tu puôn hân noo zêng vey pô chơh, p’lêê đoọm. Ha dang tước hân noo ha pruốt, zr’lụ k’tiếc nâu năc ang pr’họom bhooc âng pô g’lôôc, bhrôông bhrôông âng pô đào, lâng pazêng p’lêê dâu bhrôông bhrang liêm cra, tước hân noo cha noọng năc t’viêng liêm âng nang chè, p’lêê bơ, g’looc đoọm. Tước hân noo c’lọt năc pr’họom rơơc âng ha roo ruộng chuôr đoọm. T’cooh Nguyễn Thế Truyền, t’mooi tơợ thành phố Hồ Chí Minh xay moon: “G’luh tr’nơợp tước Mộc Châu (Sơn La), a cu kiêng bhlầng zr’lụ k’tiếc nâu, tu coh đâu năc vêy bấc zr’lụ liêm pr’hay. T’ngay đâu, a cu bơơn lướt lêy bhươn hồng, p’lêê boọng tráu biịng đoong, bhươn hồng nâu bhrợ ha cu hay tước pleng k’tiếc coh Châu Âu. Acu kiêng bhlầng lâng ra pặ cr’chăl văl cha ơh cớ ooy Sơn La.”

Pazêng c’moo hay, chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La ơy  k’rang bhrợ pa dưr chr’năp đoọng ha pêê bh’nơơn ha rêê đhuôch; đhr’năng bấc cr’noọ bh’rợ ha rêê đhuôch pa zưm lâng bhrợ têng du lịch chêêc năl; đh’rưah, bhrợ apêê bh’rợ cơnh: Bhiệc bhan trà da ding ca coong, hoa hậu k’roọc Sữa, t’ngay bhiệc  bhan pêêh p’lêê… Chr’năp bhlầng, lâng k’nặ 10.300hecta tơơm cha p’lêê, Mộc Châu xoọc bhrợ pa dưr zr’lụ muy choh tơơm cha p’lêê đươi dua công nghệ dal ting c’lâng pa têệt pa zưm bhrợ têng, k’rong câl. Bấc Hợp tác xã, doanh nghiệp k’rong bhrợ têng ting t’nooi pa têệt cơnh: g’lôốc gooh, hồng gooh, a lăc g’lôôc, sirô dâu tây, mứt dâu tây, trà pih… Pa căn Nguyễn Thị Hường, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xơc vel bhươl chr’hoong Mộc Châu, tỉnh Sơn La đoọng năl: ‘Bh’rợ âng Mộc Châu lêy bhrợ năc pa dưr ha rêê đhuôch pa têệt lâng du lịch. Tu cơnh đêêc, chr’hoong t’pâh HTX, doanh nghiệp bhrợ têng liêm pr’đơợ nâu, pa dưr apêê cr’noọ bh’rợ du lịch chêêc năl, bhrợ padưr chr’năp; chroi k’rong pa dưr ha rêê đhuôch ha dưr đanh mâng, jưah padưr dal chr’năp pr’đươi đoọng ha đhanuôr, jưah đơơng chô pazêng pr’đươi vêy bh’nơơn dal đoọng ha ma nuyh đươi dua lâng t’pâh t’mooi.”

Rau t’đui đoọng âng pleng k’tiếc đh’rưah lâng tr’pang têy zay t’bech âng đhanuôr bhrợ ha zập hân noo p’lêê ngam dưr vaih năc pazêng bh’nơơn pr’đươi du lịch chr’năp pr’hay lalay, chroi k’rong pa liêm pa dưr bh’nơơn ha rêê đhuôch lâng du lịch bấc rau bấc cơnh âng da ding Mộc Châu, tỉnh Sơn La moon lalay cung cơnh zr’lụ Tây Bắc moon za zưm./.

Cao nguyên Mộc Châu bốn mùa hoa trái

Không chỉ nổi tiếng với những trang trại bò sữa, đồi chè xanh ngút ngàn, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La còn được biết đến là vùng đất bốn mùa hoa trái. Mỗi mùa quả ngọt về trên cao nguyên không chỉ đem lại niềm vui cho bà con, mà còn trở thành những sản phẩm du lịch độc đáo mời gọi du khách gần xa. 

Chớm đông, cao nguyên Mộc Châu, tỉnh Sơn La rộn ràng bước vào mùa cam ngọt, hồng thơm. Khắp các nương đồi, triền núi đến các nhà vườn tất bật người thu hái; những chuyến xe đầy ắp quả tươi ngược xuôi khắp các nẻo đường.

Sở hữu dòng cam ly đặc sản, vườn cam của gia đình ông Hà Văn Chiến ở tiểu khu 68, thị trấn Nông trường Mộc Châu những ngày này khá nhộn nhịp. Những trái cam ly có tên gọi dân dã là cam rốn lồi, cam lòng vàng hay cam không hạt; vỏ mỏng, tép giòn, thơm sâu và ngọt đậm. Ông Hà Văn Chiến chia sẻ, gia đình có hơn 700 gốc cam, trong đó hơn 400 cây đã cho thu quả. Hợp đất, hợp khí hậu, cùng với việc kết hợp các quy trình, kỹ thuật chăm sóc theo tiêu chuẩn VietGAP, cam phát triển tốt, cho sản lượng cao; dòng cam này được thị trường ưa chuộng, tiêu thụ rộng khắp tại nhiều tỉnh, thành trong nước: “Năm 2011, tình cờ khi mua cam ngoại (Úc) về ăn thử, thấy ngon nên tôi giữ lại mắt để ghép cành, nhân giống. Sau 2 năm, cây cho quả, khi ăn thử thấy rất ngon, nên từ 4 cây giống ban đầu, gia đình nhân giống, đến nay là hơn 700 cây. Tôi trồng cam xen với cây chè vừa không phải làm cỏ, vừa điều tiết oxi để cây hấp thụ, phát triển tốt. Năm 2021 sản lượng được trên 10 tấn, năm nay khoảng trên 15 tấn. Giá từ 50 – 60.000/ kg, tuỳ bán buôn hay bán tại vườn.”

Mộc Châu dịp này cũng hút khách bởi mùa hồng chín, với đa dạng các loại như hồng giòn, hồng ngâm, hồng chát treo gió. Cây hồng đã gắn bó với người dân Mộc Châu hàng chục năm nay. Không chỉ được trồng để thu hái, bán quả tươi, hay chế biến, sấy dẻo... giờ đây, những vườn hồng sai trĩu quả, không lá, rực sắc vàng cam còn trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo. Chị Nguyễn Thanh Huệ, chủ một vườn hồng tại thị trấn Nông trường Mộc Châu chia sẻ: “Khi nhà tôi mở vườn hồng cho khách trải nghiệm du lịch, thấy khách đến đông và rất thích thú, thu nhập cùng với hái quả bán lẻ có tăng lên.”

Không chỉ có những vườn cam, vườn hồng sai trĩu quả, cao nguyên Mộc Châu còn thu hút du khách bởi bốn mùa đơm hoa, kết trái. Nếu như sang xuân, vùng đất này khoác lên sắc trắng tinh khôi của hoa mận, sắc hồng dịu dàng của cánh đào, cùng những trái dâu tây chín đỏ thì khi vào hạ là những đồi chè mơn mởn khoe sắc, cùng những trái bơ, trái mận chín giòn. Rồi khi thu đến, cao nguyên lại ngập trong sắc vàng của ruộng lúa chín, với những bông cải e ấp nở trắng đồi. Ông Nguyễn Thế Truyền, du khách thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: “Lần đần tiên đến Mộc Châu (Sơn La), tôi rất thích vùng đất này vì ở đây có những thắng cảnh tham quan rất tuyệt vời. Hôm nay tôi được tham quan lần đầu ở vườn hồng, cây trái xum xuê, vườn hồng này gợi cho tôi nhớ đến khung cảnh ở Châu Âu. Tôi rất thích và muốn có dịp trở lại thăm Sơn La lần thứ hai.”

Những năm qua, huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã quan tâm xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp; hình thành nhiều mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm; đồng thời, tổ chức các hoạt động như: Hội trà cao nguyên, hoa hậu bò sữa, ngày hội hái quả... Đặc biệt, với gần 10.300 ha cây ăn quả, Mộc Châu đang xây dựng vùng chuyên canh cây ăn quả ứng dụng công nghệ cao theo hướng liên kết sản xuất, tiêu thụ, chế biến. Nhiều HTX, doanh nghiệp đầu tư dây chuyền chế biến các sản phẩm như: mận sấy, hồng sấy, rượu mận, siro dâu tây, mứt dâu tây, trà cam... Bà Nguyễn Thị Hường, Phó Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La cho biết: “Mục tiêu của Mộc Châu là phát triển nông nghiệp gắn với du lịch. Bởi vậy, huyện khuyến khích các HTX, doanh nghiệp khai thác tiềm năng, xây dựng các mô hình du lịch trải nghiệm, xây dựng thương hiệu; góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, vừa nâng cao giá trị sản phẩm cho người dân, vừa đem lại những sản phẩm chất lượng cao cho người tiêu dùng và thu hút du khách.”

Sự ưu ái của thiên nhiên cùng bàn tay cần cù, sáng tạo của người dân khiến cho mỗi mùa quả ngọt trở thành những sản phẩm du lịch đặc trưng, độc đáo, góp phần tô điểm cho bức tranh nông nghiệp và du lịch đầy sắc màu của cao nguyên Mộc Châu, tỉnh Sơn La nói riêng cũng như của vùng Tây Bắc./.