T’cooh Phan Xuân Hòa ặt đhị vel 85, chr’val Ea Tiêu, chr’hoong Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk ơy choh p’nang tơợ 40 c’moo đâu. Đong t’cooh vêy 6000m2 k’tiếc choh p’nang. T’cooh đoọng năl, lalăm ahay chr’năp p’nang t’mêê đhơ căh dal cung tệêm ngăn. Dâng 3 c’moo chô ooy đâu, chr’năp ta luôn tr’xăl, cơnh đhị c’moo 2021 vêy bêl dzoóc tước 120.000 đồng/kg. Đhơ cơnh đêêc, tơợ chr’năp dal, xoọc đâu năc xiêr dzợ dưp 20.000 đồng/kg. “Đợ p’nang c’moo đâu đợ bâc cung mơ c’xu ha dợ chr’năp năc ếp lâh mơ. C’moo hay chr’năp pa câl dal bhlầng năc 120.000 đồng/kg, ha dợ cơnh c’xu năc 92.000 đồng/kg. Chr’năp xoọc đâu năc xiêr dzợ dưp 22.000 đồng/kg.”

       T’cooh Nguyễn Đắc Tiến, Chủ tịch Hội Nông dân chr’val Ea Tiêu, chr’hoong Cư Kuin đoọng năl, bêl p’rang vêy chr’năp tệêm ngăn, tơơm nâu bơơn đhanuôr coh zập ooy năc cơnh coh ha rêê, g’roong, ha rêê cà phê cung ta choh p’rang, bấc đong năc choh muy tơơm p’nang a năm. Nâu kêi chr’năp dưr xiêr ếp cơnh đâu bhrợ ha đhanuôr k’rang pa bhlầng: “Xọoc đâu, đhanuôr xoọc pa câl p’nang, ha dợ apêê cung chơih câl đợ p’nang liêm, p’nang vil căh pêê câl. Đhanuôr cung k’rang, chr’năp ơy xiêr xang năc p’nang vil căh câl năc bhrợ xiêr k’rơ bhlầng thu nhập âng đhanuôr.”

       Chr’năp p’nang xiêr căh muy bhrợ căh liêm tước thu nhập âng đhanuôr năc dzợ bhrợ căh liêm tước apêê k’rong câl, bhrợ têng. T’cooh Nguyễn Hồng Hạnh, ặt đhị chr’val Dray Bhăng, chr’hoong Cư Kuin, pazêng c’moo lalăm a hay, lêy chr’năp p’nang zăng tệêm ngăn năc t’cooh quyết định k’rong lâh 10 tỷ đồng, pa bhlầng năc zên vặ ngân hàng, câl pr’đươi sấy pa gooh p’nang, pr’đươi zư lêy đoọng p’nang t’mêê đoọng pa câl ooy Trung Quốc ting cơnh c’lâng tiểu ngạch. Nâu kêi chr’năp p’nang xiêr bấc ha dợ căh choom pa câl, pr’loọng đong t’cooh năc cơnh “tớt coh đhr’rôông oih”: “Tr’nơợp chr’năp cung tệêm ngăn, p’nang đơơng chô z’zăng đọong ha đhanuôr cung cơnh c’la k’rong câl bhrợ. Xoọc đâu đăh Trung Quốc apêê căh k’rong câl dzợ năc c’la k’rong câl đăh Việt Nam cung bil bal bấc. Bhrợ têng nâu kêi đui cơnh đánh bạc. Đơc coh pr’đươi pa chrộ, đương tước bêl đăh Trung Quốc câl năc vêy đơơng pa câl đoọng ha pêê. Nâu kêi bhrợ têng cung ting c’lâng pr’đoọng, tơợ tơợp c’moo tước nâu kêi bil bal cung lâh 5 tỷ ơy.”

       Tiến sĩ Hoàng Mạnh Cường, Trưởng bộ môn tơơm chr’noh lâng p’lêê cha, Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên đoọng năl, coh dâng 5 c’moo chô ooy đâu, tu chr’năp p’nang dal năc đhanuôr zập ooy zêng choh, pa bhlầng năc đhị chr’hoong Cư Kuin, Cư M’gar, Krông Pắc, thị xã Buôn Hồ… âng Đắk Lắk. P’nang năc rau bhrợ kem n’tuột k’niêng, ha dợ Trung Quốc năc thị trường ga măc bhlầng. Đăh pa câl năc vêy 4 k’tiếc k’ruung bha lầng năc đoo Philipines, Indonesia, Việt Nam lâng Thái Lan, zêng lâng Trung Quốc cung choh p’nang. Tiến sĩ Hoàng Mạnh Cường moon pa rơơt: “Đăh chính sách, c’lâng bh’rợ năc tơơm p’nang êêh rau tơơm chr’noh bha lầng âng apêê tỉnh Tây Nguyên cung cơnh đhị tỉnh Đắk Lắk. Choh p’nang năc tơợ a hay ặt đhị đhr’năng phong trào. Đăh chr’năp p’nang năc căh tệêm ngăn tu ahêê lêy tơợ thị trường Trung Quốc. Tu k’tiếc k’ruung k’rong câl ga măc cơnh Trung Quốc, ha dang apêê căh câl năc đhanuôr lêy pa câl lâng chr’năp ếp bhlầng. Tu cơnh đêêc đhanuôr pa ghit bêl kiêng choh t’bhưah tơơm p’nang đoọng pa câl./.

Đắk Lắk: Giá cau xuống thấp khiến người trồng lo lắng

       Minh Huệ-TTTN

        Thời kỳ đỉnh cao năm 2021, giá cau trái tươi hơn 100 nghìn đồng 1kg, khiến nhà nhà ở tỉnh Đắk Lắk đua nhau trồng loại cây này. Nhưng hơn 1 tháng qua, giá cau rớt mạnh, có thời điểm chỉ 15 nghìn đồng 1 kg, nông dân và cả những chủ cơ sở thu mua sấy cau trên địa bàn tỉnh này đứng ngồi không yên.

Ông Phan Xuân Hòa ở thôn 85, xã Ea Tiêu, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk đã gắn bó gần 40 năm với việc trồng cau. Gia đình ông có 6000m2 đất chuyên canh trồng cau. Ông cho biết, trước đây giá trái cau tươi tuy không cao nhưng khá ổn định. Khoảng 3 năm trở lại đây, giá cau liên tục biến động, như năm 2021 có những lúc lên tới 120.000 đồng/kg. Tuy nhiên, từ đỉnh cao, hiện giá cau rớt xuống chỉ trên dưới 20.000 đồng/kg:“Sản lượng năm nay vẫn vậy nhưng giá thì thấp hơn. Năm ngoái mức đắt nhất là 120.000 đồng/kg, còn bình thường là 92.000 đồng/kg. Giá bữa nay cắt xuống chỉ còn 22.000 đồng/kg.”

Ông Nguyễn Đắc Tiến, Chủ tịch Hội nông dân xã Ea Tiêu, huyện Cư Kuin, cho biết, khi cau có giá ổn định, loại cây này đã được người dân đưa về trồng khắp các vườn rẫy cà phê hồ tiêu, nhiều gia đình trồng chuyên canh cau. Nay giá cau xuống thấp khiến nông dân lo lắng:“Hiện nay bà con đang cắt cau bán, nhưng bị lựa chọn là có một số cau tròn quá thì họ hạn chế chưa mua. Bà con cũng lo lắng, giá đã tụt rồi mà cau tròn thì không mua thì cũng ảnh hưởng đến thu nhập của dân”.

Giá cau giảm không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân mà còn tác động tới các cơ sở thu mua, chế biến. Ông Nguyễn Hồng Hạnh, ở xã Dray Bhăng, huyện Cư Kuin bày tỏ, những năm trước, thấy giá cau ổn định nên ông quyết định đầu tư hơn 10 tỷ đồng, chủ yếu là vay ngân hàng, xây dựng hệ thống sấy cau tươi, bảo quản lạnh để xuất khẩu sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch. Nay giá cau giảm sâu mà vẫn không xuất được, gia đình ông như “ngồi trên đống lửa”:“Đầu tiên giá cả vẫn rất ổn định, quả cau đem lại lợi nhuận cho bà con rất là nhiều và các chủ lò. Hiện tại bên Trung Quốc người ta đóng cửa không thu mua quả cau nữa thì các chủ lò bên Việt Nam mình thua lỗ nặng. Làm bây giờ như đánh bạc vậy đó. Bỏ vô công lạnh rồi trữ đó rồi chờ đến ngày Trung Quốc họ cho đi thì mới đi được. Thực sự thì giờ cũng làm hên xui chứ đầu năm đến giờ cũng thua lỗ nhiều trên 5 tỷ rồi”.

Tiến sĩ Hoàng Mạnh Cường, Trưởng bộ môn Cây lâm nghiệp và ăn quả, Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên, cho biết, trong khoảng 5 năm gần đây, do giá cau luôn ở mức cao dẫn đến phong trào trồng cau diễn ra khắp nơi, nhất là ở các huyện Cư Kuin, Cư M’gar, Krông Pắc, thị xã Buôn Hồ… của Đắk Lắk. Cau là nguyên liệu chính làm chế phẩm cho kem đánh răng và kẹo cau, mà Trung Quốc là thị trường lớn nhất. Nguồn cung thì có 4 nước chính là Philippines, Indonesia, Việt Nam và Thái Lan, kể cả Trung Quốc cũng trồng cau. Tiến sĩ Hoàng Mạnh Cường khuyến cáo: “Về mặt chính sách, chiến lược, thì cây cau chưa phải là cây trồng điểm của các tỉnh Tây Nguyên cũng như ở tỉnh Đắk Lắk. Trồng cau từ trước đến nay vẫn ở mức độ phong trào. Còn vấn đề giá cau không ổn định là vì chúng ta phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc. Do nước nhập khẩu cau lớn nhất là Trung Quốc, nếu họ dừng mua thì người dân phải bán với giá rất rẻ. Chính vì vậy nông dân cần cân nhắc nếu muốn mở rộng diện tích trồng cau kinh doanh”./.