Apêê t’ngay x’ría c’xêê 9, tơơp ha luh c’xêê 10 tươc lâng chr’hoong Bắc Yên, tỉnh Sơn La, t’mooi căh muy bơơn năl râu liêm pr’hay âng đh’luc liêm bhlâng coh Tây Bắc đhị chr’val Tà Xùa, năc dzợ bơơn năl đợ apêê bha lang ruộng chuôr xooc moot hân noo liêm bhlâng, hân noo ha roo đoọm ca bhố ngăn âng đha nuoro Mông zr’lụ da ding ca coong Xím Vàng.

Tơợ thị trấn Bắc Yên, chr’hoong Bắc Yên, tỉnh Sơn La, t’mooi truih ting apêê acoon c’lâng vang gung, đhr’đâc đhr’luônh hr’luc a đay lâng crâng ca coong âng plêêng k’tiêc Tây Bắc. Bêl lươt z’lâh chr’val Tà Xùa dâng 15km, tơợ bôl dal lâh 1.000m, t’mooi vêy bơơn lêy đợ vel bhươl âng ma nưih Mông zr’lụ Xím Vàng r’dợ tân leh coh p’răng đơơh ra diu. Đợ apêê ngai bhriêl măt năc vêy bơơ lêy ting ga nơn ha roo rơơc rac g’đâl đhị đh’luc bhooc chooh.

Xím Vàng vêy plêêng đh’hi đhí prang c’moo, nhiệt độ hân noo ch’noọng năc tơợ 15-23 độ C. Tu pr’đơợ k’tiêc k’đhap k’ra cơnh lâng bâc c’năt c’lâng văng gur, đợ bôl da ding dal lâng bhưah ga măc, đợ acoon toọm đac hooi tơợ apêê bôl da ding bhrợ t’vaih đoọng ha Xím Vàng dưr vaih liêm pr’hay. Mọong lêy apêê ta hung ruông chuôr liêm rơơc, hăt ngai năl, bêl a hay Xím Vàng năc đoo đhăm k’tiêc na nooh gooh môp, đha nuôr căh ngai ăt ma mông bâc, pr’ăt tr’mông zr’năh k’đhap bâc râu. Coh bêl đêêc, ma nưih Mông coh đâu năc muy năl bhrợ têng choot chooi ha rêê tu cơnh đêêc ha ul prang c’moo.

T’cooh Giàng A Nênh, Chủ tịch UBND chr’val Xím Vàng, chr’hoong Bắc Yên đoọng năl: Bêl a hay, bh’rợ p’too moon đha nuôr Mông cha bêêt ha roo coh ruộng chuôr pa bhlâng k’đhap, tu c’bhuh bha nâ đac căh âi vêy, plêêng k’tiêc năc căh liêm, z’hai bhrợ têng năc căh âi vêy…tu cơnh đêêc hăt ngai năl đha nuôr choom pa dưr tơơm ha roo. N’đhơ cơnh đêêc đươi vêy chủ trương, chính sách, râu k’rong bhrợ loon đơơh âng Nhà nước, đha nuôr Xím Vàng âi mâng loom  ooy bh’rợ bhrợ têng ruộng chuôr choh ha roo.

Bâc c’moo đăn đâu, đươi liêm choom tơợ bh’rợ xa nay bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê lâng apêê chính sách k’rong bhrợ đoọng apêê bha nâ đac, đhăm ruộng chuôr âng Xím Vàng ting t’ngay ting dưr bhưah. Xoọc, prang chr’val Xím Vàng âi bhrợ t’bhưah lâh 320 ha ha roo ruộng, bh’nơơn bơơn 6 tấn/ha, bâc lâh 2 chu t’piing lâng đhị đâu đanh k’noọ 2 zêt c’moo. A moó Mùa Thị Khua, ăt coh vel Xím Vàng, chr’val Xím Vàng, đoọng năl, “ l’lăm a hay đong cu năc muy năl choh ha ra coh ha rêê, ha ul bhlâng, n’dhang tơợ t’ngay bơơn chr’val p’too moon choh ha roo ruộng năc la lay ă, nâu câi zâp avị cha, dzợ pa câl t’bơơn zên câl xa nâp, bha ar pa tơ ha ca coon cha chau, đong xang liêm cra, pr’ăt tr’mông ca bhố ngăn, yêm loom bhlâng.”

Tươc Xím Vàng t’ngay đâu, buôn bơơn lum bâc c’bhuh t’mooi tơợ bâc ooy chô moọng lêy râu liêm pr’hay ooy hân noo ha roo đoọm. Amoó Hồ Thị Quỳnh Trang, t’mooi tươc tơợ thành phố  Hà Nội xay moon: “ G’luh tr’nơơp acu đâc ooy đâu. Bơơn moọng lêy crâng ca coong bhưah ga măc, hân noo ha roo đoọm pa bhlâng liêm, acu xơợng plêêng k’tiêc coh đâu đh’hi đhí. Ha dang vêy choom, acu vêy rach cớ lâng đơơng âng ma nưih đong đâc lum lêy Xím Vàng.”

K’noọ 70 c’moo ăt ma mông lâng Xím Vàng, tơợ bêl dzợ năc acoon p’niên k’tứi ma nưih Mông ting ca căn đac ooy ha rêê, t’cooh Giàng A Cheo coh chr’val Xím Vàng k’chăng bêl xay truih ooy apêê râu tr’xăl ting t’ngay coh đhăm k’tiêc vel đong. T’cooh Giàng A Cheo đoọng năl, l’lăm a hay đha nuôr năc muy năl bhrợ ruộng, lươt ooy crâng, nâu câi vêy du lịch, pr’ăt tr’mông  doó lâh k’đhap k’ra, doó dzợ lươt ha ooy ch’ngai dzợ, k’rêêm bhrợ cha ca van đhị đhăm k’tiêc âng aconh abhươp.

Đh’rưah lâng apêê c’leh liêm la lay âng zr’lụ da ding ca coong Bắc Yên cơnh c’lâng đh’luc, chè Tà Xùa, n’groọng họong khủng long Háng Đồng, zr’lụ nang sơn tra liêm t’viêng, năc ruộng chuôr dưr vaih bh’nơơn du lịch liêm pr’hay âng Xím Vàng. Đợ bha lang ruộng ca bhố ngăn n’năc căh muy đơơng chô râu ca bhố ngăn ha đha nuôr coh đâu, năc dzợ muy râu piêng t’boọl bhrợ t’mooi zâp n’đăh kiêng chô tươc./.

Mảnh đất của ruộng bậc thang có những mùa vàng no ấm

                                                                                        VOV5

Huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, từ lâu đã nổi tiếng với những biển mây trùng điệp ở xã Tà Xùa, nơi được ví von là thiên đường mây Tây Bắc. Thế nhưng nơi đây vẫn còn một địa danh với những cảnh sắc rực rỡ, nên thơ không kém với cái tên đầy thi vị - đó chính là ruộng bậc thang Xím Vàng vào cuối tháng 9, đầu tháng 10 hằng năm.

Những ngày cuối tháng 9, đầu tháng 10 đến với huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, du khách không chỉ được trải nghiệm thiên đường săn mây đẹp nhất nhì Tây Bắc tại xã Tà Xùa, mà còn được khám phá những cung ruộng bậc thang đang vào mùa đẹp nhất, mùa vàng no ấm của bà con dân tộc Mông vùng cao Xím Vàng.

Từ thị trấn Bắc Yên, huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La, du khách men theo những con đường quanh co, đèo dốc để hòa mình vào thiên nhiên núi non trùng điệp của đất trời vùng cao Tây Bắc. Khi đi qua xã Tà Xùa khoảng 15km, từ độ cao hơn 1.000m, du khách sẽ thấy những bản làng của người Mông vùng Xím Vàng hiện dần ra trong nắng sớm. Những ai tinh mắt có thể thấy từng vạt sóng lúa vàng óng lẩn khuất sau biển mây trắng.

Xím Vàng có khí hậu mát mẻ quanh năm, nhiệt độ mùa hè trung bình từ 15 - 23 độ C. Do địa hình khá hiểm trở với những cung đường quanh co, những ngọn núi cao và hùng vĩ, những con suối chảy từ các ngọn núi tạo cho Xím Vàng vẻ hoang sơ, bình yên rất đỗi thơ mộng. Ngắm nhìn những thung lũng ruộng bậc thang trải dài óng ả, ít ai biết rằng, trước đây, Xím Vàng chỉ là vùng đất cằn cỗi, dân cư thưa thớt, cuộc sống khó khăn thiếu thốn bộn bề. Ở thời điểm đó, người Mông nơi đây chỉ biết canh tác theo tập quán “chọc lỗ tra hạt” nên thiếu đói quanh năm.

Ông Giàng A Nênh, Chủ tịch UBND xã Xím Vàng, huyện Bắc Sơn cho biết: Ngày xưa, việc vận động người Mông cấy lúa nước ở ruộng bậc thang rất khó khăn, vì hệ thống thuỷ lợi chưa có, khí hậu khắc nghiệt, kinh nghiệm sản xuất hạn chế… nên ít ai tin là bà con phát triển được cây lúa. Thế nhưng nhờ chủ trương, chính sách, sự đầu tư kịp thời của Nhà nước, bà con Xím Vàng đã vững tin vào công cuộc khai hoang ruộng bậc thang trồng lúa nước.

Những năm trở lại đây, nhờ hiệu quả từ Chương trình xây dựng Nông thôn mới và các chính sách đầu tư cho hệ thống thủy lợi, diện tích ruộng bậc thang của Xím Vàng ngày càng tăng lên. Hiện, toàn xã Xím Vàng đã mở rộng hơn 320ha lúa nước, năng suất bình quân đạt 6 tấn/ha, cao gấp đôi so với cách đây gần 2 thập kỷ. Chị Mùa Thị Khua, ở bản Xím Vàng, xã Xím Vàng, cho biết: "Trước đây nhà tôi chỉ biết trồng lúa nương, đói lắm, nhưng từ ngày được xã vận động khai hoang trồng lúa nước thì khác rồi, giờ có đủ cơm ăn, còn bán đi có tiền mua quần áo, sách vở cho các con, nhà cửa khang trang, cuộc sốngno ấm, vui lắm."

Đến Xím Vàng hôm nay, có thể dễ dàng bắt gặp nhiều đoàn du khách từ khắp nơi đổ về chiêm ngưỡng vẻ đẹp vào mùa lúa chín. Chị Hồ Thị Quỳnh Trang, du khách đến từ thành phố Hà Nội chia sẻ: "Lần đầu tiên tôi lên đây. Được ngắm núi non hùng vĩ, mùa lúa chín rất đẹp, tôi cảm thấy rất thư thái khi được hòa vào cảnh vật thiên nhiên. Nếu có dịp, lần sau tôi sẽ đưa người nhà, người thân lên thăm Xím Vàng."

Gần 70 năm gắn bó với Xím Vàng, từ khi còn là cậu bé người Mông theo mẹ lên nương làm rẫy, ông Giàng A Cheo ở xã Xím Vàng cười rạng rỡ khi kể về những đổi thay từng ngày trên mảnh đất quê hương. Ông Giàng A Cheo cho biết, trước bà con chỉ biết làm ruộng, đi rừng, giờ có du lịch rồi, cuộc sống đỡ vất vả hơn, không còn phải đi đâu xa nữa, yên tâm làm giàu ngay trên chính mảnh đất ông cha.

Cùng với những nét đặc trưng, độc đáo riêng của vùng cao Bắc Yên như thiên đường mây, chè Tà Xùa, sống khủng long Háng Đồng, khu rừng sơn tra xanh mướt, thì ruộng bậc thang đang trở thành sản phẩm du lịch độc đáo của Xím Vàng. Những thang bậc ấm no ấy không chỉ mang lại sự đủ đầy cho bà con nơi đây, nó còn là thứ men say làm du khách thập phương mê đắm tìm về./.