“Acu ơy lướt bấc ooy, chêêc lêy n’năl văn hoá pazêng đhanuôr acoon coh đhị Tây Bắc, Tây Nguyên lâng miền Tây Nam bộ… muy zr’lụ vêy muy râu liêm pr’hay la lay, văn hoá đhanuôr Cơ Tu vêy đợ bhiệc bhan pr’hay, la lay âng Quảng Nam. Râu đêêc năc râu bhui har, râu liêm pr’hay âng văn hoá âng zập zr’lụ năc choom ng’zư lêy liêm crêê.”

Nâu đoo căh muy xa nay xay moon la lay âng t’cooh Trần Văn Thiên ăt coh thành phố Đà Nẵng năc râu cr’noọ za zum âng bâc manuyh bêl tươc ooy zr’lụ da ding k’coong n’đăh Tây tỉnh Quảng Nam.

P’căn Catherine, ta mooi blo tơợ Mỹ kiêng pa bhlâng bêl lướt lêy crâng hơ nghêê chặt vaih k’ha riêng c’moo coh Tây Giang lâng lướt lêy crâng Đỗ Quyên xoọc vaih pô pa bhrôông lâng bhoọc, pa bhrậu vaih coh cr’chăl vaih đh’lúc nhưưr.

Lâng râu p’căn Catherine lêy pr’hay bhlâng bêl tươc ooy ha dum, coh cr’chăl pleng k’tiêc z’zăng cha kêệt coh zr’lụ da ding k’coong, đhị t’pêêh oih lâng cha xa nul âng chiing goong, năc bơơn ting pâh đh’rưah lâng pân juyh, pân đil Cơ Tu tân tung da dặ; xang n’năc apêê t’cooh bhươl bhrợ bh’noóch, prá pr’ma… tước ha dum k’năm: “Acu kiêng pa bhlâng bêl bơơn tươc ooy Việt Nam lâng tươc ooy Tây Giang coh cr’chăl ta bhrợ bhiệc bhan liêm pr’hay cơnh đâu. Acu c’jệ lêy lâng râu liêm pr’hay âng cruung đác coh đâu. Acoon manuyh coh đâu chăp hơnh pa bhlâng ta mooi. Tươc ooy đâu, lâh ting pâh ooy bh’rợ âng bhiệc bhan lâng đhanuôr, acu năc dzợ bơơn cha đợ chr’na đha năh a yêm âng manuyh coh đâu. Acu kiêng bhlâng.”

Tỉnh Quảng Nam vêy 9 chr’hoong da ding k’coong, zr’lụ ăt mamông âng đhanuôr acoon coh Cơ Tu, Mơ Nông, Xê Đăng, Cor, Giẻ Triêng… Đh’rưah lâng cruung đác liêm pr’hay, dzợ cơnh ty đanh, coh đâu năc dzợ zư đơc bâc râu văn hoá liêm pr’hay crêê cơnh đoọng pa dưr du lịch chêêc lêy n’năl, du lịch cruung đác, bhươl cr’noon… Ting xay bhrợ C’moo Du lịch k’tiêc k’ruung 2022 lâng pr’đơc “Quảng Nam- Zr’lụ tươc du lịch t’viêng”, coh cr’chăl ahay, chính quyền pazêng chr’hoong da ding k’coong tỉnh Quảng Nam ơy bhrợ têng bâc bh’rợ pa dưr du lịch ting c’lâng bh’rợ liêm crêê lâng môi trường, đươi ooy cruung đác lâng văn hoá âng đhanuôr coh bhươl cr’noon. Bâc ơl bh’rợ tr’nêng văn hoá bhiệc bhan vêy ta bhrợ têng cơnh: T’ngay bhiệc bhan văn hoá zr’lụ da ding k’coong Tây Giang; Bhiệc bhan chr’va chr’đhô chiing goong chr’hoong Nam Giang; bh’rợ tr’thi thể thao pazêng acoon coh tỉnh Quảng Nam g’luh II đhị chr’hoong Đông Giang; Bhiệc bhan văn hoá pazêng acoon coh chr’hoong Bắc Trà My…

T’cooh Thái Hoàng Vũ, Chủ tịch UBND chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam xay moon, nâu đoo năc râu liêm crêê đoọng pazêng vel đong xay p’căh râu chr’năp pr’hay văn hoá lịch sử lâng pr’đươi du lịch zr’lụ da ding k’coong tươc ooy ta mooi ch’ngai đăn. Tơợ đêêc, pa dưr du lịch da ding k’coong xang muy cr’chăl đhêy bhrợ têng tu pr’luh cr’ăy Covid-19: “Bhiệc bhan văn hoá pazêng acoon coh c’moo 2022 năc cr’chăl đoọng xay p’căh pazêng râu văn hoá âng đhanuôr pazêng acoon coh, ting n’năc xay p’căh râu liêm pr’hay lâng pr’đươi du lịch tươc ooy đhanuôr ta mooi coh tỉnh lâng tơợ tỉnh n’lơơng. Lâh cr’noọ zư lêy lâng pa dưr văn hoá năc ahêê bhrợ cơnh ooy đoọng pa dưr du lịch đoọng bhrợ t’vaih râu dưr vaih ooy kinh tế nhâm mâng đhị vel đong.

Xang cr’chăl xay bhrợ âng pazêng vel đong, đợ ta mooi du lịch tươc ooy tỉnh Quảng Nam, coh đêêc, vêy đợ chr’hoong vêy bâc manuyh tươc năc căh mơ ooy lâng năc đhiệp bấc coh cr’chăl vêy ta bhrợ bhiệc bhan. Ting cơnh bâc apêê chuyên gia lâng ta mooi bêl tươc ooy pazêng zr’lụ du lịch da ding k’coong Quảng Nam năc zêng xay moon, cruung đác coh da ding k’coong k’tiêc Quảng năc liêm pr’hay, văn hoá pazêng acoon coh liêm pr’hay, acoon manuyh liêm crêê, haanh deh ta mooi năc đợ pr’đươi du lịch coh đâu dzợ bấc râu căh liêm choom; dịch vụ lâng pr’đươi du lịch năc căh lâh bấc lâng căh vêy râu la lay… tu cơnh đêêc năc căh lâh pr’hay lâng ta mooi.

T’cooh Bhling Mia, Bí thư Huyện uỷ Tây Giang xay moon, đoọng du lịch da ding k’coong n’đăh Tây tỉnh Quảng Nam dưr vaih, năc vêy đợ bh’rợ k’rong bhrợ đh’rưah, pa têệt bhlưa pazêng vel đong, da ding k’coong: “Zư lêy văn hoá pa têệt lâng pa dưr du lịch t’viêng, chr’hoong Tây Giang xoọc vêy đợ bh’rợ pa têệt đh’rưah, pa têệt lâng pazêng vel đong n’đăh Tây Quảng Nam, coh đêêc vêy chr’hoong A Lưới, Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế lâng pazêng chr’hoong Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn âng tỉnh Quảng Nam, pa têệt lâng thành phố Đà Nẵng, lâng Hội An. Azi năc vêy bh’rợ pa têệt đh’rưah giao lưu ooy văn hoá, pa têệt lâng bh’rợ du lịch đoọng pa dưr lâng t’hước năc zư lêy văn hoá zr’lụ miền.”/.

Hợp tác phát triển du lịch miền núi Quảng Nam

Minh Hoa/VOV-Miền Trung

Tỉnh Quảng Nam có 9 huyện miền núi với nhiều cảnh đẹp hoang sơ, hùng vĩ, đặc biệt đây nơi đây còn lưu giữ cả một kho tàng văn hóa đặc sắc, các trò chơi dân gian độc đáo của các dân tộc thiểu số trên dãy Trường Sơn. Đây chính là tiềm năng, cũng là cơ hội để các địa phương phát triển “ngành công nghiệp không khói” theo hướng du lịch trải nghiệm, sinh thái, du lịch cộng đồng, góp phần giải quyết việc làm, tăng thu nhập cho bà con vùng cao. Tuy nhiên, để du lịch miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có, rất cần sự nhập cuộc của doanh nghiệp và sự liên kết trong phát triển du lịch.

“Tôi đã từng đi nhiều nơi, trải nghiệm văn hóa các dân tộc Tây Bắc, Tây Nguyên và cả miền Tây Nam bộ…, mõi nơi có bản sắc văn hóa riêng đồng bào Cơ Tu có những lễ hội rất đặc sắc, riêng có của Quảng Nam. Đó là niềm vui, bản sắc văn hóa của mỗi vùng miền mà tôi nghĩ là nên bảo tồn và gìn giữ nó” 

Đây không chỉ là nhận xét của riêng ông Trần Văn Thiên ở thành phố Đà Nẵng mà là cảm nhận chung của rất nhiều người khi đến với vùng miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam.

Bà Catherine, du khách Mỹ rất thích thú khi trải nghiệm rừng cây Pơ Mu hàng trăm năm tuổi ở Tây Giang và ngắm nhìn quần thể rừng Đỗ Quyên đang mùa nở hoa khoe những cánh hồng trắng, tím ẩn trong làn sương sớm. Và điều mà bà Catherine ấn tượng nhất là khi màn đêm buông xuống, trong tiết trời se lạnh của vùng cao, bên đống lửa bập bùng và âm thanh cồng chiêng rộn rã được hòa mình cùng các chàng trai, cô gái Cơ Tu múa điệu tân tung da dắ; rồi nghe các già làng nói Lý, hát Lý … đến tận đêm khuya:“Tôi rất thích thú khi được đến Việt Nam và đến với Tây Giang vào dịp diễn ra lễ hội đặc biệt như thế này. Tôi rất ngạc nhiên và bị thu hút bởi cảnh sắc thiên nhiên tuyệt đẹp của vùng đất này. Con người ở đây rất mến khách. Đến đây, ngoài tham gia các hoạt động lễ hội với bà con, tôi còn được thưởng thức những món ăn rất ngon và đặc trưng của đồng bào nơi đây. Tôi rất thích!”

Tỉnh Quảng Nam có 9 huyện miền núi, nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc Cơ Tu, Mơ Nông, Xê Đăng, Cor, Giẻ Triêng… Cùng với cảnh đẹp nguyên sơ, sơn thủy hữu tình, nơi đây còn lưu giữ nhiều nét văn hóa đặc sắc riêng có rất phù hợp để phát triển du lịch khám phá, trải nghiệm, du lịch sinh thái cộng đồng... Hưởng ứng Năm Du lịch Quốc gia 2022 với chủ đề “Quảng Nam- Điểm đến du lịch xanh”, thời gian qua, chính quyền các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam đã triển khai các biện pháp phát triển du lịch theo hướng thân thiện với môi trường, dựa vào thiên nhiên và văn hóa cộng đồng. Hàng loạt hoạt động văn hóa lễ hội được tổ chức như: Ngày hội văn hóa vùng cao Tây Giang; Liên hoan Âm vang cồng chiêng huyện Nam Giang; Hội thi thể thao các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Nam lần thứ II tại huyện Đông Giang; Lễ hội văn hóa các dân tộc huyện Bắc Trà My…

Ông Thái Hoàng Vũ, Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết, đây là cơ hội để các địa phương giới thiệu, quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa lịch sử và sản phẩm du lịch vùng cao đến du khách gần xa. Qua đó, thúc đẩy, phục hồi và phát triển du lịch miền núi sau một thời gian dài bị “đóng băng” do dịch bệnh Covid-19:“Lễ hội văn hóa các dân tộc năm 2022 là dịp để giới thiệu các nét hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc, đồng thời giới thiệu vẻ đẹp và các sản phẩm du lịch rất đặc trưng đến đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh. Ngoài mục đích bảo tồn và phát triển văn hóa thì chúng ta làm thế nào để phát triển du lịch để tạo sự phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.”

Sau khởi động của các địa phương, lượng khách du lịch đến tỉnh Quảng Nam, trong đó, có các huyện miền núi có tăng nhưng không đáng kể và chỉ tập trung vào những dịp lễ. Theo nhiều chuyên gia và du khách khi đến các điểm du lịch miền núi Quảng Nam đều thừa nhận, cảnh sắc thiên nhiên ở vùng cao xứ Quảng đẹp, văn hóa các dân tộc đặc sắc, con người thân thiện, mến khách nhưng cơ sở hạ tầng du lịch nơi đây còn nhiều bất cập; dịch vụ và sản phẩm du lịch còn đơn điệu và không có sự khác biệt… nên chưa thực sự hấp dẫn du khách. Ông Bhling Mia, Bí thư Huyện ủy Tây Giang cho rằng, để du lịch miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam phát triển, nhất thiết phải có sự hợp tác, liên kết giữa các địa phương, vùng miền:“Bảo tồn văn hóa gắn với phát triển du lịch xanh, huyện Tây Giang đang có chương trình liên kết, kết nối với các địa phương phía Tây Quảng Nam, trong đó có huyện A Lưới, Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế và các huyện Đông Giang, Nam Giang, Phước Sơn của tỉnh Quảng Nam, gắn với thành phố Đà Nẵng, gắn với Hội An. Chúng tôi sẽ có hoạt động kết nối, giao lưu văn hóa, gắn với hoạt động du lịch để khơi dậy và hướng tới bảo tồn văn hóa vùng miền.”./.