G’luh boo ngân bêl c’xêê 10/2020 bhrợ hr’lang k’tiếc ngân bhlầng coh bấc đhị zr’lụ da ding ca coong tỉnh Quảng Trị. Da ding Ta Bang dhị chr’val Hướng Sơn, chr’hoong Hướng Hóa crêê cr’đooh hr’lang tước k’ha riêng mét bhrợ cr’pân tước 45 pr’loọng đha nuôr lâng 171 cha năc đhanuôr Vân Kiều đhị vel Ra Ly-Rào ặt ma mông đhị a ral da ding. Tơợ zên prặ âh 5,4 tỉ đồng âng apêê tổ chức, cha năc manuyh zooi, tỉnh Quảng Trị bhrợ têng zr’lụ ặt t’mêê vel Ra Ly-Rào đoọng ra pặ pr’loọng đhanuôr chô ặt, xó tơợ zr’lụ hr’lang cr’pân. Pa căn Hồ Thị Phấn, ma nuyh Vân Kiều đhị zr’lụ ặt t’mêê vel ra Ly-Rào, chr’val Hướng Sơn, chr’hoong Hướng Hóa đoọng năl, đong ặt bơơn bhrợ têng nhâm mâng, tệêm ngăn, doó k’rang hr’lang bêl boo tuh: “Lalăm a hay, boo tuh k’rang k’pân pa bhlầng. Nâu kêi, bơơn Đảng lâng Nhà nước k’rang năc azi hơnh deh pa bhlầng. Ặt coh đâu pr’đoọng bhlầng vêy c’lâng p’rang, đong xang yêm tệêm lâh mơ. Ặt coh đâu lâh mơ ặt coh zr’lụ lalăm.”

Zr’lụ ặt t’mêê vel Ra Ly-Rào, chr’val Hướng Sơn, chr’hoong Hướng Hóa bhrợ têng coh zr’lụ liêm buôn lâng tệêm ngăn. Cr’chăl a hay, bấc tổ chức, cha năc ma nuyh liêm loom tước lêy, cher pr’hêl, zooi đoọng tơơm m’ma, bh’năn băn zooi đhanuôr coh zr’lụ ặt t’mêê bhrợ têng cha, b’băn r’rơơi coh đanh đươnh. Đhơ cơnh đêêc, đhị ặt t’mêê dzợ căh ơy vêy c’lâng pa hooi đác đươi dua, căh vêy đong pr’noong. Đhanuôr kiêng nhà nước đâh pa liêm pa xang cơ sở hạ tầng đoọng đhanuôr tệêm loom ặt ma mông đanh đươnh. T’cooh Hồ Văn A Riêng, ặt đhị zr’lụ t’mêê Ra Ly-Rào đoọng năl: “Bơơn Đảng lâng Nhà nước k’rang bhrợ têng đong liêm mâng cơnh đâu, azi hâng pa bhlầng. Tơợ a hay tước nâu kêi căh pân ngoọ tước năc vêy đong ặt liêm mâng cơnh đâu. Đhơ pleng boo dhí năc cung k’rệêm loom.”

Đhị chr’hoong da ding ca coong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị xoọc vêy 746 pr’loọng lâng lâh 3.000 cha năc coh zr’lụ crêê hr’lang ngân. Tước nâu kêi, chr’hoong năc ơy pa đhấc lâh 100 pr’loọng tước 3 zr’lụ ặt k’rong lâng 37 pr’loọng ra pặ ặt đhị apêê zr’lụ. Apêê zr’lụ ra pặ đhanuôr ặt năc ơy bhrợ xang, tệêm ngăn pr’đơợ đoọng ha đhanuôr tơợ zr’lụ hr’lang tước chô ặt. Cơnh lâng zr’lụ ặt t’mêê Ra Ly-Rào, chr’val Hướng Sơn tu cr’chăl  bhrợ pr’hân, jưah pa đhấc đhanuôr jưah pa xang apêê hạ tầng năc bấc c’nặt bh’rợ căh ơy xang.

          T’cooh Lê Quang Thuận, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, xoọc đâu, đợ pr’loọng ặt coh zr’lụ hr’lang năc đâh pa đhấc, lêy vêy zên đoọng bhrợ apêê zr’lụ ặt t’mêê. Chr’hoong pay zên pa zưm apêê xa nay bh’rợ âng k’tiếc k’ruung đăh pa dưr pr’ặt tr’mông đhanuôr zr’lụ acoon coh đoọng bhrợ têng apêê zr’lụ ặt t’mêê, r’dợ pa đhấc apêê pr’loọng coh zr’lụ cr’pân hr’lang tước ặt đhị tệêm ngăn: “Coh đhr’năng bhrợ têng cung lưm bấc k’đhap k’ra, năc đoo zên zooi k’rong bhrợ vêy cr’chăl, năc pa xang zập cr’nọo bh’rợ, c’lâng p’rang, điện, đác, đong pr’noong, đong ặt lâng k’tiếc bhrợ cha đoọng ha đhanuôr. Tơợ đhr’năng bhrợ tước ooy pa liêm pa xang tước đêêc đoọng đhanuôr chô ặt, pr’loọng n’đoo ặt đhị đhr’năng ngân buôn hr’kâh hr’lang k’tiếc năc đoọng chô ặt lalăm, pazêng pr’loọng doó lâh pr’hân năc chô ặt t’tun, bhrợ têng r’dợ. Bêl ơy pa đhấc tước zr’lụ t’mêê năc zêng tệêm ngăn zập đăh.”/.

Cuộc sống mới ở Khu tái định cư vùng sạt lở núi Quảng Trị.

       Sau sạt lở đất ở xã miền núi Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa năm 2020, tỉnh Quảng Trị đầu tư xây dựng khu tái định cư cho 45 hộ dân với 171 người sinh sống dưới chân núi có nguy cơ sạt lở đất vào nơi ở mới. Đến nay, khu tái định cư đã hoàn thành, người dân không còn lo sợ sạt lở đất vùi lấp nhà cửa mỗi khi có mưa lớn.

Đợt mưa lũ lớn tháng 10/2020 gây sạt lở đất nghiêm trọng tại nhiều nơi ở vùng miền núi tỉnh Quảng Trị. Núi Ta Bang ở xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa bị đứt gãy hàng trăm mét đe dọa đến tính mạng của 45 hộ dân với 171 người đồng bào Vân Kiều thuộc thôn Ra Ly - Rào sống dưới chân núi. Từ nguồn kinh phí hơn 5,4 tỉ đồng do các tổ chức, cá nhân ủng hộ, tỉnh Quảng Trị xây dựng Khu tái định cư thôn Ra Ly - Rào để bố trí số hộ dân nguy cơ sạt lở vào đây sinh sống. Bà Hồ Thị Phấn, người Vân Kiều ở Khu tái định cư thôn Ra Ly - Rào, xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa cho biết, nhà cửa được xây dựng kiên cố hơn, an toàn, không còn lo sợ sạt lở khi mưa lũ: “Trước đây, lụt bão rất lo sợ. Bây giờ, được Đảng và Nhà nước quan tâm thì mình rất cảm ơn. Ở đây rất may mắn, có đường sá, nhà cửa rất yên tâm hơn. Ở đây hơn ở trước nữa.”

Khu tái định cư thôn Ra Ly - Rào, xã Hướng Sơn, huyện Hướng Hóa xây dựng ở vị trí thuận lợi và an toàn, bao gồm đường giao thông, điện chiếu sáng, nước sinh hoạt; một điểm trường mầm non với 2 phòng học. Thời gian qua, nhiều tổ chức, cá nhân đã đến thăm, tặng quà, hỗ trợ cây giống, con vật nuôi giúp người dân trong khu tái định cư đầu tư sản xuất, chăn nuôi, tạo sinh kế lâu dài. Tuy nhiên, nơi ở mới vẫn chưa có hệ thống cấp nước sinh hoạt, thiếu nhà vệ sinh. Bà con mong muốn nhà nước sớm hoàn thiện cơ sở hạ tầng để yên tâm gắn bó lâu dài. Ông Hồ Văn A Riên, ở khu tái định cư Ra Ly-Rào cho biết: “Được Đảng và Nhà nước quan tâm xây dựng nhà khang trang kiên cố như thế này rất là mừng. Từ trước tới giờ chưa bao giờ dám suy nghĩ có nhà khang trang như thế này. Mưa bão thì yên tâm hơn.”

Tại huyện miền núi Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị hiện có 746 hộ với hơn 3.000 người ở trong vùng có nguy cơ sạt lở cao. Đến nay, huyện đã di dời hơn 100 hộ đến 3 khu tái định cư tập trung và 37 hộ bố trí xem ghép tại các khu dân cư. Các khu tái định cư cơ bản đã hoàn thiện, đảm bảo điều kiện cho người dân vùng sạt lở được di chuyển vào ở. Riêng khu tái định cư thôn Ra Ly - Rào, xã Hướng Sơn do thời gian làm gấp gáp, vừa di dời dân khẩn cấp vừa hoàn thiện hạ tầng nên một số hạng mục công trình chưa kịp hoàn thành.

Ông Lê Quang Thuận, Phó Chủ tich UBND huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị cho biết, hiện nay, số hộ dân nằm trong vùng nguy cơ sạt lở cần di dời rất lớn, rất cần nguồn vốn để làm các khu tái định cư. Huyện sử dụng nguồn vốn lồng ghép chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số để xây dựng các khu tái định cư, từng bước đưa các hộ trong vùng có nguy cơ sạt lở đến nới an toàn: “Trong quá trình thực hiện cũng gặp nhiều khó khăn, đó là nguồn vốn hỗ trợ đầu tư có hạn, phải hoàn thiện cơ sở hạ tầng, đường giao thông, điện nước, vệ sinh, nhà ở và đất sản xuất cho bà con. Quá trình làm cuốn chiếu, hộ nào có nguy cơ cao hơn làm trước, những hộ có nguy cơ ít hơn thì làm sau, làm dần dần. Khi đã di dời đến vị trí mới thì phải an toàn cao nhất./.”