X’ría c’xêê 8, chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam r’rộ r’răm xa nul chiing goong coh Bhiêc bhan văn hóa apêê acoon coh. Nâu đoo g’luh tr’nơơp vel đong bhrợ têng bhiêc bhan n’nâu đoọng xay truih văn hóa vel đong tươc t’mooi ch’ngai đăn. Đhị bhiêc bhan, nghệ thuật chiing goong bơơn đha nuôr pa căh.

Cơnh lâng đha nuôr acoo coh, xa nul chiing goong vêy chr’năp ma bhuy coh pr’ăt tr’nơt, bơơn đươi dua coh apêê bhiêc bhan chr’năp, hân noo haroo t’mêê âng vel lâng đha nuôr. T’cooh Nguyễn Văn Quyền, acoon ma nưih Cor coh chr’val Trà Bui, chr’hoong Bắc Trà My đoọng năl, âi zâp bêl bhiêc bhan, đha nuôr “ zr’lụ da ding ca coong ngọc quế” năc đh’rưah n’toong chiing,đhưưng cha gâr, hat múa bhrợ t’vaih đợ bhr’ươr r’rộ r’răm coh m’pâng crâng ca coong:“Bhiêc bhan pa căh cớ đợ c’leh văn hóa âng apêê acoon coh, đhị đêêc azi bơơn giao lưu, pr’choom dhd’rưah. Azi vêy t’bhlâng zư đơc c’leh văn hóa âng zi. Đhị bhiêc bhan, azi bơơn pa căh xa nul chiing goong ha zâp ngai năl tươc.”

Đhị chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, đha nuôr acoon coh bơơn k’noọ 60%. Vêy bâc c’bhuh acoon coh ăt ma mông, văn hóa coh da ding ca coong n’nâu n’jưah bâc cơnh, n’jưah liêm pr’hay. Đợ xa nâp, bhr’ươr pr’hay đhr’niêng lươt pay x’nur, đong đh’rơơng,… năc râu bha lâng bhrợ t’vaih râu liêm bâc lâng pr’hay liêm âng văn hóa apêê acoon coh coh đâu. T’cooh vel Hồ Văn Lế, ma nưih Mơ Nông coh chr’hoong Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“Bhiêc bhan năc bel đoọng đơơng âng c’leh văn hóa âng acoon coh đay xay truih tươc đha nuôr n’lơơng lâng dzợ năc pa choom đoọng ha ca coon cha chau hay tươc văn hóa, đhr’niêng bh’rợ âng acoon coh đay. Rơơm kiêng, Đảng lâng Nhà nước, chính quyền k’rang tươc, bhrợ t’vaih pr’đơợ bhrợ têng ta luôn apêê bhiêc bhan văn hóa đoọng azi bơơn  pa dưr lâng zư đơc c’leh liêm pr’hay âng acoon coh đay.”

Bâc c’moo đăn đâu, bh’rợ zư đơc lâng pa dưr c’leh văn hóa bơơn apêê chr’hoong da ding cacoong Quảng Nam p’ghit tươc. Vêy bâc vel đong ta luôn bhrợ têng bhiêc bhan, dưr vaih “ đhị gr’hoot tr’lum” căh choom căh vêy âng đha nuôr apêê acoon coh đhị vel đong. T’mêê đâu chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ Liên hoan “ Chr’va xa nul chiing cha gâr” g’luh 5. Bhiêc bha  k’rong t’pâh lâh 600 nghệ nhân pa căh đợ đhr’niêng ty đanh apêê acoon coh; pa căh xa nâp acoon coh lâng chiing cha gâr… T’cooh Tôn Thất Hướng, đong pa chăp ch’mêêt lêy văn hóa acoon coh, Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Nam đoọng năl, apêê vel đong năc choom t’bhlâng bhrợ băr dzang chr’năp văn hóa liêm pr’hay n’nâu:“Văn hóa đha nuôr apêê acoon coh năc choom vêy râu pa zum têy chroi c’rơ âng zâp ngai lâng vêy râu băr dzang đoọng zâp ngai bơơn năl. Coh đêêc, vêy n’đhơ ma nưih đha nuôr acoon coh lâng êêh acoon coh apêê đoo bơơn năl râu c’leh liêm pr’hay lâng liêm la lay âng văn hóa acoon coh coh đâu.”

Bâc c’moo đăn đâu, tỉnh Quảng Nam xră pa gluh bâc đề án, quy hoạch, kế hoạch năc đoọng ch’ol k’đơơng pa dưr bh’rợ văn hóa. Cr’chăl 2021-2025, chr’năp tươc c’moo 2030, tỉnh Quảng Nam xay moon cr’noọ xa nay zư đơc lâng pa dưr chr’năp văn hóa liêm pr’hay bhrợ pr’đơợ, c’rơ đoọng bhrợ pa dưr râu dưr k’rơ nhâm âng âng vel đong, coh đêêc vêy zư đơc lâng pa dưr chr’năp c’kir văn hóa âng đha nuôr apêê acoon coh, apêê chr’năp văn hóa đhr’niêng ty đanh. T’cooh Lê Văn Dũng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Nam đoọng năl:“Cr’chăl ha nua, apêê vel đong năc choo bhrợ têng bâc bh’rợ tr’nêng đoọng bhrợ pa dưr cớ apêê bh’rợ văn hóa apêê acoon coh đhị vel đong. Tơợ đêêc, bhrợ pa dưr râu hâng hơnh lâng bhrợ t’vaih pr’đơợ ha đha nuôr coh bh’rợ zư đơc lâng pa dưr chr’năp văn hóa âng acoon coh đay, chroi đoọng bhrợ pa dưr  tr’mông tr’meh pr’ăt tr’nơt nhâm mâng./.”

Quảng Nam phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong các hoạt động lễ hội

Phương Cúc/VOV miền Trung

        Các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam có đông đảo đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống như Cơ Tu, Ca Dong, Mơ Nông, Xê Đăng, Cor, Giẻ Triêng… Mỗi dân tộc có các lễ hội riêng gắn với phong tục, tập quán, tín ngưỡng và lao động sản xuất. Những năm gần đây, các địa phương này định kỳ tổ chức lễ hội văn hóa đặc sắc nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc.

Cuối tháng 8, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam rộn ràng tiếng cồng chiêng trong Lễ hội văn hóa các dân tộc. Đây là lần đầu tiên địa phương tổ chức lễ hội này để giới thiệu văn hóa bản địa đến với du khách gần xa. Tại lễ hội, nghệ thuật cồng chiêng được người dân trình diễn.

        Với đồng bào các dân tộc thiểu số, tiếng cồng nhịp chiêng có ý nghĩa thiêng liêng trong đời sống, được sử dụng trong các dịp lễ hội quan trọng, mùa lúa mới của làng và cộng đồng. Ông Nguyễn Văn Quyền, dân tộc Cor ở xã Trà Bui, huyện Bắc Trà My cho biết, cứ mỗi dịp lễ hội, đồng bào “vùng cao sơn ngọc quế” lại cùng nhau đánh chiêng, múa hát tạo nên những giai điệu hào hùng giữa đại ngàn:“Lễ hội tái hiện lại những nét văn hóa của các dân tộc, qua đó chúng tôi được giao lưu, học hỏi. Chúng tôi sẽ cố gắng giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc phi vật thể của chúng tôi. Qua lễ hội, chúng tôi được thể hiện tiếng cồng, tiếng chiêng cho mọi người biết đến.”

        Tại huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm gần 60%. Có nhiều thành phần dân tộc sinh sống, văn hóa ở miền núi cao này vừa phong phú, đa dạng, vừa đặc sắc, độc đáo. Những bộ trang phục, làn điệu dân ca hay nghi lễ rước vật thiêng, nhà sàn, cây nêu,… là điểm nhấn quan trọng tạo nên tính đa dạng và độc đáo của văn hóa các dân tộc nơi đây. Già làng Hồ Văn Lế, người Mơ Nông ở huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam cho biết:“Lễ hội là dịp để mang nét văn hóa của dân tộc mình giới thiệu với người dân địa phương khác và còn là dịp giảng dạy cho con cháu nhớ tới văn hóa, tập tục của dân tộc mình. Mong rằng, Đảng và Nhà nước, chính quyền quan tâm, tạo điều kiện tổ chức thường xuyên các lễ hội văn hóa để chúng tôi được tiếp tục phát huy gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.”

        Những năm gần đây, công tác bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa truyền thống được các huyện miền núi Quảng Nam chú trọng. Có những địa phương định kỳ tổ chức Lễ hội văn hóa, trở thành “điểm hẹn” không thể thiếu của cộng đồng các dân tộc ở địa phương. Mới đây huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam tổ chức Liên hoan “Âm vang cồng chiêng” lần thứ 5. Lễ hội quy tụ 600 nghệ nhân tham gia tái hiện nghi thức lễ hội dân gian các dân tộc; trình diễn trang phục truyền thống và cồng chiêng… Ông Tôn Thất Hướng, Nhà nghiên cứu văn hóa Cơ tu, Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Quảng Nam cho biết các địa phương cần tiếp tục lan toả các giá trị văn hoá đặc sắc này:“Văn hóa đồng bào các dân tộc thiểu số cần phải có cộng đồng chung tay góp sức và có sự lan tỏa để có sự cảm nhận của cộng đồng. Trong đó, có cả người đồng bào dân tộc thiểu số và không phải đồng bào dân tộc thiểu số họ cảm nhận được những nét tinh túy và những giá trị tốt đẹp của truyền thống văn hóa của đồng bào bản địa nơi đây.”

        Những năm gần đây, tỉnh Quảng Nam ban hành nhiều đề án, quy hoạch, kế hoạch nhằm định hướng phát triển trên lĩnh vực văn hóa. Giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tỉnh Quảng Nam đặt mục tiêu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa đậm đà bản sắc làm nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm để thúc đẩy sự phát triển bền vững của địa phương, trong đó có bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số, các giá trị văn hóa trong tín ngưỡng dân gian. Ông Lê Văn Dũng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Quảng Nam cho biết:“Thời gian tới, các địa phương nên tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động để khôi phục các hoạt động văn hóa các dân tộc trên địa bàn. Từ đó, khơi dậy niềm tự hào và tạo động lực cho nhân dân trong việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình, góp phần phát triển kinh tế tế xã hội bền vững./.”