Tước nâu kêi, bêl Quốc khánh ơy vaih năc t’ngay Tết Độc lập chr’năp pa bhlầng cơnh lâng đhanuôr đhị vel đong Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Tước zập g’luh hơnh deh Quốc khánh 2/9, đhanuôr Nguồn đhị chr’hoong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình lalăm a hay nắc ơy ra văng apươih ch’na hơnh deh Tết Độc lập lâng băt hương ooy r’ping bhuôih Ava Hồ. Apươih chr’na vêy pazêng ch’na a yêm âng ma nưih Nguồn, pa căh loom chăp hơnh cơnh lâng Ava Hồ, hay tước a bhươp a dich, a bhô dang.

Đhanuôr Minh Hóa cha Tết Độc lập chr’năp liêm bhlầng, vêy c’nặt bhiệc bhan hơnh deh Tết Độc lập. Ma nưih Nguồn buôn ra pặ p’lêê đơc coh r’ping bhuôih a bhô dang, a bhươp a dich lâng pazêng ma nưih căh dzợ coh đong lâng hơnh deh Tết Độc lập, hay tước Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyễn Giáp.

T’cooh Cao Xuân Diệu, ặt vel Tân Hóa, chr’val Kim Phú, tỉnh Quảng Trị, (chr’hoong Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình ty) đoọng năl, ma nưih Nguồn đhị Minh Hóa ta luôn zư lêy j’niêng hơnh deh Tết Độc lập zập c’moo.“Azi hơnh deh Tết độc lập đui cơnh Tết Nguyên đán, la lay năc Tết nâu căh đanh, 1-3 t’ngay a năm. Đhanuôr zập ngai cung hơnh deh, âm cha rau a yêm bêl t’ngay 2/9”.

Tết Độc lập đh’rưah lâng bhiệc bhan tr’thi đuối bhuông truyền thống coh k’ruung Kiến Giang năc chr’năp văn hóa liêm pr’hay âng đhanuôr Lệ Thủy, vel đong âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp ta luôn zư pa dưr. Bêl đâu, đhanuôr căh vêy lướt bhrợ ha rêê, apêê lướt xơợng hò khoan, cha ơh hội chợ. Coh k’ruung đác, apêê tr’thi đuối bhuông, đhanuôr pâh lêy bấc ơl. Coh ch’nang đác năc, pazêng nghệ nhân đh’rưah lâng đhanuôr pa choom bh’ươr hò khoan đoọng biểu diễn coh t’ngay Tết Độc lập.

Pr’căn Nguyễn Thị Lý, chr’val Phong Thủy, chr’hoong Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình a’hay, nâu kêi năc chr’val Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, bh’ươr hò khoan leh tơợ đhr’năng lalua âng pr’ặt tr’mông, pa bhrợ ta têng âng đhanuôr cơnh lâng đh’riêng pr’hat, cr’liêng p’rá buôn prá xay coh zập t’ngay. Bh’ươr hò cung pa têệt lâng bhiệc bhan tr’thi đuối buông truyền thống coh k’ruung Kiến Giang bêl Tết Độc lập.“Hò khoan năc rau chr’năp liêm đăh tinh thần âng vel đong Lệ Thủy. Hò khoan đơơng chr’năp liêm coh pr’ặt tr’mông văn hóa âng dhanuôr tu cr’liêng bh’ươr hò khoan năc dưr vaih tơợ pr’ặt tr’mông zập t’ngay, bêl pa bhrợ ta têng. Hò khoan căh vêy tr’cọo x’nưl đh’rưah, pa căh bhuơr hò khoan tơợ cr’liêng xa nay dưr vaih coh zập t’ngay”.

Đh’rưah hơnh deh Quốc khánh 2/9, chr’val Lệ Thủy bhrợ bấc bh’rợ văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao lâng pa bhlầng nắc bhiệc bhan bha luôh đác, đuối bhuông coh k’ruung Kiến Giang – chr’năp văn hóa ơy vaih năc rau hâng hơnh âng đhanuôr vel đong.

T’cooh Trần Chính, ặt chr’val Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, bhiệc bhan tr’thi đuối bhuông bơơn ta bhrợ bêl ra diu 2/9 ơy loih coh cr’noọ âng đhanuôr, vaih năc chr’năp liêm coh sinh hoạt văn hóa âng đhanuôr Lệ Thủy.“Truyền thống vel đong âng đhanuôr Lệ Thủy zập c’moo cung cơnh đêêc, zập ngai bhui har ting pâh tr’tri đuối bhuông. Coh vel ơy ra văng ghit zập c’nặt bh’rợ, chơih apêê pân jưih choom bha luôh, pân đil c’rơ, apêê pa choom lalăm tr’thi lâng cr’noọ pa zay đoọng bơơn cha ner dal bhlầng đoọng ha vel bhươl đay”.

Bêl Quốc khánh, đhanuôr Lệ Thủy lướt bhrợ cha ch’ngai cung ra pặ bh’rợ tr’nêng chô ooy vel bhươl đay đoọng hơnh deh Tết Độc lập. Clâng vel, c’riing bhươl bhưưng ang cờ bhrôông, x’manh rơơc đương hơnh deh bhui har, liêm cra. T’cooh Phạm Xuân Cường, Chủ tịch UBND ch’val Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị đoọng năl, vel đong bhrợ bấc bh’rợ bhiệc bhan đoọng hơnh deh t’ngay Tết Độc lập âng k’tiếc k’ruung.“Tơợ pazêng bọop k’chăng, chr’va x’nưl ch’gâr âng bhiệc bhan, c’rơ đoàn kết lâng loom ting cách mạng âng vel đong bơơn pa dưr c’rơ lâh mơ coh zập cha năc đhanuôr. Lâng a zi năc cung rơơm bhiệc bhan bhrợ pa dưr năc zư lêy, pa dưr chr’năp c’kir văn hóa phi vật thể k’tiếc k’ruung; tơợ đêêc năc pa căh pa dưr pr’dzoọng âng Lệ Thủy liêm pr’hay lâh mơ đoọng ha pr’zơc bha lang k’tiếc lâng t’mooi du lịch năl tước”./.

TẾT ĐỘC LẬP TRÊN QUÊ HƯƠNG ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP

Sáng 2/9/1945, sau khi Bác Hồ đọc bản “Tuyên ngôn độc lập” khai sinh nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, trưa ngày hôm đó, nhiều người dân từ miền núi đến vùng đồng bằng tỉnh Quảng Bình cũ, nay là tỉnh Quảng Trị đã làm mâm cơm để mừng ngày vui lớn của dân tộc. Đến nay, dịp lễ Quốc khánh đã trở thành ngày Tết Độc lập đặc biệt đối với người dân ở quê hương Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Cứ mỗi dịp mừng Quốc khánh 2/9, người Nguồn ở huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình trước đây thường làm mâm cơm mừng Tết Độc lập và dâng hương lên bàn thờ Bác Hồ. Mâm cơm có những món ăn đặc trưng của người Nguồn, thể hiện tấm lòng thành kính đối với Bác Hồ, tưởng nhớ ông bà tổ tiên.

Người dân Minh Hóa đón Tết Độc lập rất trang trọng, có phần lễ mừng Tết Độc lập. Người Nguồn thường làm một mâm cơm và đĩa ngũ quả đặt lên bàn thờ, cúng mời tổ tiên, ông bà và những người đã khuất trong gia đình về ăn mừng Tết Độc lập, tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Ông Cao Xuân Diệu, ở thôn Tân Hoá, xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) cho biết, người Nguồn ở Minh Hóa luôn giữ gìn phong tục đón Tết Độc lập hàng năm.“Chúng tôi đón Tết Độc lập cũng như Tết Nguyên đán, chỉ khác là tết này thời gian ngắn hơn, chỉ 1 - 2 ngày. Bà con năm nào cũng tổ chức đúng dịp 2/9".

Tết Độc lập cùng với Lễ hội Đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang là nét đẹp văn hóa độc đáo mà người dân Lệ Thủy, quê hương của Đại tướng Võ Nguyên Giáp luôn gìn giữ. Dịp này, người dân nghỉ việc đồng áng, đi nghe hò khoan, đi chơi hội chợ. Dưới sông, các tay chèo tranh tài trong tiếng cổ vũ, reo hò của bà con. Trên bến sông, những nghệ nhân cùng người dân tập luyện các làn điệu hò khoan để biểu diễn chung vui trong ngày Tết Độc lập. 

Bà Nguyễn Thị Lý, xã Phong Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị cho biết, điệu hò khoan xuất phát từ thực tiễn đời sống, lao động của nhân dân nên ca từ mộc mạc, gần gũi. Điệu hò khoan cũng gắn bó mật thiết với lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang dịp Tết Độc lập.“Hò khoan như món ăn tinh thần của quê hương Lệ Thủy. Hò khoan mang đến giá trị trong đời sống văn hóa của nhân dân bởi chất liệu tạo ra hò khoan từ trong lao động sản xuất. Hò khoan không có nhạc, mộc mạc, dựa vào dân gian”.

Hòa chung không khí sôi nổi chào mừng Quốc khánh 2/9, xã Lệ Thủy tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao và đặc biệt là Lễ hội bơi, đua thuyền truyền thống trên sông Kiến Giang - nét đẹp văn hóa đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.

Ông Trần Chính, ở xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị cho hay, lễ hội đua thuyền được tổ chức định kỳ vào sáng ngày 2/9 đã thấm sâu vào tiềm thức, máu thịt, trở thành nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa của người dân Lệ Thủy.“Truyền thống địa phương của người dân Lệ Thủy, năm nào cũng vậy, anh em bà con hồ hởi, phấn khởi bước vào giải đua thuyền. Trong thôn xóm chuẩn bị chu đáo, tuyển chọn các trai bơi, nữ đua khỏe mạnh, tập luyện thật tốt, chất lượng cao, quyết tâm dành giải cao về cho thôn”.

Dịp lễ Quốc khánh, người dân Lệ Thủy đi làm ăn xa cũng sắp xếp về quê để sum họp mừng Tết Độc lập. Đường làng, ngõ xóm rợp cờ hoa, băng rôn, khẩu hiệu chào mừng. Ông Phạm Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Lệ Thủy, tỉnh Quảng Trị cho biết, địa phương tổ chức nhiều hoạt động trong lễ hội để chào mừng ngày Tết Độc lập của dân tộc.“Thông qua những tiếng reo hò, tiếng trống của lễ hội, tinh thần đoàn kết và đạo đức cách mạng của quê hương được khơi dậy mạnh mẽ trong mỗi người dân. Và chúng tôi cũng kỳ vọng lễ hội thực hiện sứ mệnh là bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; từ đó giới thiệu hình ảnh của Lệ Thủy thân thiện, giàu bản sắc đến bạn bè quốc tế và khách du lịch”./.