Đhị tỉnh Thừa Thiên Huế, boo tuh vaih ta luôn coh bơr c’xêê ahay bhrợ hr’lang hr’câh bhrợ bâc đhanuôr bil hư ooy cr’van, chr’noh chr’bêệt. Đhanuôr ăt mamông coh aral da ding k’coong k’rang coh hân noo đhí boo. Chính quyền vel đong xoọc xay bhrợ, đoọng ăt mamông đhị đhăm t’mêê, nhâm mâng pr’ăt tr’mông ha đhanuôr.

Lâh muy pâng c’xêê n’nâu, pr’loọng đong p’căn Nguyễn Thị Đào, 62 c’moo, ăt coh cr’noon Trung Phước Tượng, chr’val Lộc Trì, chr’hoong Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế năc tươc ăt ooy đong apêê n’lơơng coh bhươl cr’noon. Đong đoo ơy lâh ha rập coh g’luh boo ngân bêl đêêc ahay. P’căn Đào n’nâu xay moon, xang lâh 40 c’moo ăt mamông coh cr’noon Trung Phước Tượng, k’dâng 5 c’moo đăn đâu, k’zệt pr’loọng đong ting t’ngay lêy k’rang k’pân lâng đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiêc. “Đoo bêl vaih boo đhí, tuh bhlong, UBND chr’val chô k’dua đhanuôr oó ăt coh đong năc tước ăt đhị zr’lụ têêm ngăn. Bêl đong cu crêê ha rập tươc nâu cơy, năc acu lướt nhăn ăt coh đong apêê n’lơơng, xoọc đâu rơơm kiêng năc cơnh ooy đơơh vêy ta zooi đoọng, đơơh vêy đong ăt, nhâm mâng đhị zr’lụ ăt mamông liêm crêê.”

Công cơnh pr’loọng đong p’căn Đào, pr’loọng đong p’căn Nguyễn Thị Ghép lâng đhanuôr coh cr’noon Lập, chr’val Thượng Nhật, chr’hoong Nam Đông k’rang bhlâng bêl vaih boo đanh. Đoo bêl tước ooy hân noo đhí boo, 78 pr’loọng đong coh đâu k’rang pa bhlâng vaih râu căh liêm crêê tơợ hr’lang hr’câh k’tiêc. Đăn đhị cr’noon Lập năc thuỷ điện Thượng Nhật, coh toor cr’noon năc da ding dal. P’căn Ghép ăt mamông coh đâu 40 c’moo ơy năc căh bool ađoo vêy cr’noọ k’rang k’pân ha hr’lang hr’câh k’tiêc cơnh xoọc đâu. Rơơm kiêng âng p’căn Ghép lâng pazêng pr’loọng đong coh đâu năc đơơh vêy ta đoọng k’tiêc t’mêê đoọng bhrợ đhăm ăt mamông t’m t’mêê: “Coh hoọng đong cu năc vêy muy da ding dal, crêê hr’lang hr’câh ha dzợ ng’bếch coh ha dum công căh têê, coh t’ngay ng’ăt coh công căh têêm. Acu k’rang k’pân, rơơm kiêng nhà nước đoọng k’tiêc pa tơơi ooy lơơng lâng zooi ooy đong ắt”.

Đhị 2 chr’hoong da ding k’coong Nam Đông, A Lưới lâng chr’hoong Phú Lộc vêy k’zệt đhị hr’lang hr’câh, tuh pr’hậc bêl boo vaih đanh đươnh, bhrợ râu zr’năh k’đhap tươc ooy k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr. Lâng đhị chr’hoong Nam Đông, năc vêy 5 đhị vêy đhr’năng hr’câh k’rơ pa bhlâng. T’cooh Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông xay moon: Vel đong ơy ch’mêệt lêy zêng đhị zr’lụ buôn vaih hr’lang hr’câh, bhrợ bh’rợ đớc đoọng đhị zr’lụ ăt mamông t’mêê, pa tơơi pazêng pr’loọng đong ăt đhị căh liêm crêê tươc ooy zr’lụ liêm crêê: “Coh cr’noon Lập âng chr’val Thượng Nhật vêy đhr’năng hr’lang hr’câh k’rơ b hlâng lâng lâh ooy piing n’têh năc thuỷ điện Thượng Nhật. Râu đhanuôr rơơm kiêng năc ta đang moon chr’hoong vêy bh’rợ pa tơơi pazêng pr’loọng đong n’nâu. Ooy trách nhiệm âng chr’hoong lâng âng tỉnh công cơy vêy năc zên đoọng xay bhrợ dzợ zr’năh k’đhap m’bứi.”

Prang tỉnh Thừa Thiên Huế vêy 48 đhị vêy cơnh vêy hr’lang hr’câh, bấc bhlâng nac coh pazêng zr’lụ da ding da âng chr’hoong Nam Đông, A Lưới, Phú Lộc, Phong Điền lâng 2 thị xã Hương Thuỷ, Hương Trà. Tỉnh n’nâu xoọc bhrợ têng bh’rợ đoọng đhanuôr ăt mamông đhị đhăm ăt t’mêê, pa tơơi pazêng pr’loọng đong đhị zr’lụ căh liêm crêê tươc ooy zr’lụ liêm crêê. UBND tỉnh Thừa Thiên Huế vêy bha ar pa gơi ooy Tổng cục Zâl cha groong râu căh liêm crêê âng pleng k’tiếc ooy dự án pa tơơi đhanuôr đơợh hân gluh tơợ zr’lụ buôn vaih hr’lang hr’câh k’tiêc bâc, vaih tuh pr’hậc…

L’lăm, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế vêy 2 xr’lụ đoọng pa tơơi đhanuôr coh dự án t’đui đoọng coh cr’noon Bình An 2, chr’val Lộc Vĩnh, chr’hoong Phú Lộc lâng cr’noon Lập, cr’noon A Tin, chr’val Thượng Nhật, chr’hoong Nam Đông xay moon c’lâng bh’rợ k’rong bhrợ. Bơr đhị pa tơơi đhanuôr âng dự án t’đui đoọng k’rong bhrợ n’nâu năc bhrợ t’vaih đhăm ăt mamông t’mêê đoọng ha lâh 123 pr’loọng đong lâng đợ zên bhrợ têng 52 tỷ đồng. T’cooh Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon, tỉnh Thừa Thiên Huế ơy p’toom moon ngành Nông nghiệp công cơnh pazêng vel đong ch’mêệt lêy, bhrợ pazêng dự án đoọng đơc đoọng c’rơ âng Trung ương, âng tỉnh, bhrợ têng đợ đhăm ăt mamông t’mêê, pa tơơi đhanuôr coh pazêng zr’lụ buôn hr’lang hr’câh tước đhị zr’lụ ăt mamông têêm ngăn: “Tỉnh công ơy xay moon đơơh pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh. Tơợ đêêc, tỉnh ơy p’too moon pazêng zr’lụ vêy đhr’năng hr’lang hr’câh, muy bơr zr’lụ coh Phú Lộc, coh Nam Đông, coh Phong Điền. Tỉnh ơy p’too moon pazêng vel đong vêy bh’rợ pa tơơi pazêng pr’loọng đong đhanuôr ăt đăn zr’lụ hr’lang hr’câh gluh n’đăh đêêc. Ooy xa nay bh’rợ đanh đươnh, xang bêl vêy bh’rợ xay moon bha lâng, liêm choom ooy zr’lụ năc crêê hr’lang hr’cấh coh cr’chăl ha y. Đhơ đhơ cơnh năc vêy bh’rợ pa tơơi pazêng pr’loọng đong đhanuôr n’nâu.”

Đhr’năng hr’lang hr’câh xoọc k’pân ooy pr’ăt tr’mông, cr’van âng k’ha riêng pr’loọng đong đhanuôr. Bh’rợ đơơh loon ng’pa tơơi g’đéch lâng râu căh liêm crêê âng đhí boo, tuh bhlong năc dưr đơơh hân bhlâng. Đhanuôr coh zr’lụ hr’lang hr’câh đhị Thừa Thiên Huế rơơm kiêng đơơh bơơn tươc đhị zr’lụ ăt mamông liêm mâng,  nhâm mâng pr’ăt tr’mông, pa dưr kinh tế./.

               Thừa Thiên Huế: Mất an toàn khi sống trong vùng sạt lở                                                  

Tại tỉnh Thừa Thiên Huế, mưa lũ liên tiếp trong hai tháng vừa qua gây sạt lở làm nhiều người dân thiệt hại về tài sản, hoa màu. Bà con sống dưới những chân núi thấp thỏm lo âu trong mùa mưa bão. Chính quyền địa phương đang sắp xếp, bố trí tái định cư, ổn định cuộc sống cho người dân.

Hơn nửa tháng nay, gia đình bà Nguyễn Thị Đào, 62 tuổi, ở thôn Trung Phước Tượng, xã Lộc Trì, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế phải sang ở tạm nhà hàng xóm. Nhà bà đã sập trong đợt mưa lớn vừa qua. Bà Đào cho biết, sau hơn 40 năm sống ở thôn Trung Phước Tượng, khoảng 5 năm gần đây, hàng chục hộ dân ngày càng thấy bất an trước nạn sạt lở:“Cứ mỗi lần mưa bão, UBND xã về động viên dân ra khỏi nhà đi tới những nhà an toàn ở. Khi nhà tui bị sụp đổ cho đến chừ, tui cũng đi xin ở tạm nhà người ta, giờ chừ mong muốn sớm làm sao để giúp đỡ cho, sớm có ngôi nhà, đảm bảo nơi ăn chốn ở.”

Tương tự gia đình Đào, bà Nguyễn Thị Ghép và bà con trong thôn Lập, xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông luôn lo lắng khi mưa lớn dài ngày. Cứ đến mùa mưa bão, 78 hộ dân ở đây lại lo sợ thảm họa từ sạt lở. Trước mặt thôn Lập là thủy điện Thượng Nhật, bao quanh là những ngọn núi cao. Bà Ghép sống ở đây 40 năm rồi nhưng chưa bao giờ bà cảm thấy lo sợ sạt lở đất như hiện nay. Mong muốn của bà Ghép và các hộ dân nơi đây là sớm được cấp đất tái định cư:“Sau nhà của mình có một cái đồi, bị sạt lở mà ngủ ban đêm cũng không yên, ngồi ban ngày cũng không được. Mình lo lắng, mong sao Đảng Nhà nước quan tâm cấp đất di dời và hỗ trợ lại nhà ở.”

Tại 2 huyện miền núi Nam Đông, A Lưới và huyện Phú Lộc có hàng chục vị trí nguy cơ sạt lở đất, lũ quét khi mưa lớn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng trăm hộ dân. Riêng tại huyện Nam Đông, ghi nhận 5 vị trí có nguy cơ cao. Ông Lê Thanh Hồ, Phó Chủ tịch UBND huyện Nam Đông cho biết: Địa phương rà soát, xác định vị trí nguy cơ sạt lở, xây dựng phương án bố trí tái định cư, di dời các hộ ở vị trí nguy hiểm đến nơi an toàn:“Ở thôn Lập của xã Thượng Nhật có nguy cơ sạt lở cao nhất và phía trên là có thủy điện Thượng Nhật. Nguyện vọng của người dân là đề nghị huyện có dự án di dời các hộ này. Về trách nhiệm của huyện và của tỉnh cũng đã có rồi nhưng nguồn lực hiện vẫn còn khó khăn.”

Toàn tỉnh Thừa Thiên Huế ghi nhận 48 điểm nguy cơ xảy ra sạt lở, tập trung ở các khu vực gò đồi, núi của các huyện Nam Đông, A Lưới, Phú Lộc, Phong Điền và 2 thị xã Hương Thủy, Hương Trà. Tỉnh này đang xây dựng phương án bố trí tái định cư, di dời các hộ ở các vị trí nguy cơ sạt lở núi đến nơi an toàn. UBND tỉnh Thừa Thiên Huế có văn bản gửi Tổng cục Phòng chống thiên tai về dự án di dời dân cư khẩn cấp khỏi khu vực nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, lũ ống, lũ quét.

Trước mắt, UBND tỉnh Thừa Thiên Huế chọn 2 điểm di chuyển dân thuộc dự án ưu tiên ở thôn Bình An 2, xã Lộc Vĩnh, huyện Phú Lộc và thôn Lập, thôn A Tin, xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông phê duyệt chủ trương đầu tư. Hai điểm di chuyển dân thuộc dự án ưu tiên đầu tư này sẽ tái định cư cho 123 hộ dân với tổng mức đầu tư 52 tỷ đồng. Ông Nguyễn Đình Đức, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Thừa Thiên Huế cho biết, tỉnh Thừa Thiên Huế đã chỉ đạo ngành Nông nghiệp cũng như các địa phương rà soát, lập các dự án để bố trí nguồn lực của Trung ương, của tỉnh, xây dựng các khu tái định cư, di dời dân các vùng sạt lở đến nơi an toàn:“Tỉnh đã có đánh giá nhanh những vị trí có nguy cơ sạt lở. Trên cơ sở đó, tỉnh đã có chỉ đạo các vùng có nguy cơ sạt lở, một số vùng như ở Phú Lộc, ở Nam Đông, ở Phong Điền. Tỉnh chỉ đạo các địa phương có phương án di dời các hộ dân ở gần khu vực lở ra khỏi khu vực có nguy cơ. Về phương án lâu dài, sau khi có đánh giá một cách chính thức có cơ sở, có khoa học về những vị trí sẽ bị sạt lở trong thời gian tới. Chắc chắn sẽ có phương án di dời, sơ tán những hộ dân này.”

Nguy cơ sạt lở đang đe dọa tính mạng, tài sản của hàng trăm hộ dân. Việc chủ động di dời ứng phó với thiên tai trở nên cấp bách. Người dân ở vùng sạt lở Thừa Thiên Huế mong muốn sớm được đến nơi ở mới an toàn, ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế./.