Coh zr’lụ da ding k’coong Đà Nẵng, pr’đơợ ăt ma mung, pa đăn đươi công nghệ lâng c’năl đươi dua zâp nền tảng số năc đoo g’roong zr’năh k’đhạp lâng bâc ngai đhanuôr. Bêl zâp bh’rợ hành chính, cr’liêng xa nay đăh bhrợ cha, bh’rợ tr’câl tr’bhlêy ting t’ngay ting pa dzoọc zêng coh mạng, bhiệc zooi đhanuôr choom đươi dua công nghệ, pay bhrợ đợ râu liêm choom nâu vaih râu k’đươi moon la lua ooy cr’chăl pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung coh da ding k’coong.

Mưy bêệ điện thoại vaih mạng choom bhrợ bâc râu liêm choom, ha dợ lâng đợ apêê căh bool đươi dua công nghệ năc đợ bh’rợ nâu k’noọ u’buôn lêy moot ooy tài khoản định danh điện tử, nộp bha ar pa tơ trực tuyến căh cậ thanh toán lâng mã QR cung dzợ vêy cơnh căh liêm choom.

Tu cơnh đêêc, chuyển đổi số coh da ding k’coong căh mưy pa đhêy đhị bhiệc k’rong bhrợ hạ tầng căh cậ pr’đươi pr’dua. Râu chr’năp năc bhrợ t’vaih đợ râu zooi đoọng đăn đhanuôr, đhị đhanuôr choom pa đăn đươi công nghệ lâng bơơn pa choom trực tiếp, liêm glặp lâng pr’đơợ, c’năl âng đay.

Đhị chr’val da ding k’coong Sông Vàng, chính quyền ơy kiện toàn, zư bhrợ bh’rợ 5 Tổ công nghệ số cộng đồng đhị 5 vêêl. Zâp tổ bhrợ c’lâng bh’rợ “lươt zâp pa lêêh c’lâng, t’coọ zâp đhị đông”, pa choom đhanuôr cài đặt ứng dụng công nghệ số, đươi dua VNeID mức độ 2 lâng thanh toán doọ dzợ đươi zên mặt. Amoó A Lăng Thị Thương coh vêêl Gadoong moon, tr’nơợp đhanuôr căh năl cơnh, vêy apêê tổ công nghệ cộng đồng zooi đoọng, apêê ơy năl lăm pa choom đoọng ha pêê t’tưn, r’dợ đhanuôr choom đươi dua điện thoại vaih mạng:“Đhanuôr zi căh bool đươi dua điện thoại vaih mạng nâu, nâu cơy vêy apêê coh tổ công nghệ số cộng đồng pa choom đoọng đươi dua năc đợ bh’rợ hành chính bhrợ liêm buôn, doọ bil bâc cr’chăl t’ngay. Bêl vêy râu câl doọ dzợ lươt ooy đâu ooy tôh, vêy tài khoản năc lêy chuyển khoản. Azi lêy liêm buôn, doọ vêy đươi zên mặt”.

Đh’rưah lâng apêê zooi đoọng đhị vêêl đông, chr’val Sông Vàng lêy đoọng máy tính, máy in váih kết nối internet đhị 5 vêêl đông. Hệ thống Wi-fi doọ pay zên cung vêy ra lăp đhị zêng 5 vêêl đông lâng pa zêng 9 đhị phát sóng. Đợ pr’đươi nâu bhrợ pr’đơợ đoọng cán bộ vêêl bhrợ bh’rợ tr’nêng, zooi đoọng đhanuôr pa đăn đươi dịch vụ công trực tuyến đhị vêêl đông âng đay ăt.

Nâu đoo cung năc c’lâng âng đơơng chuyển đổi số chô đăn lâh mơ lâng đhanuôr acoon coh: tơợ đợ bh’rợ chr’năp la lua, buôn moot đươi, pa zưm lâng cr’noọ pr’đươi zâp t’ngay lâng zâp bhr’dzang lêy bhrợ pa dưr bh’rợ đươi dua công nghệ. Anoo A Lăng Ưi, Phó Chủ tịch UBMTTQ Việt Nam chr’val, Bí thư Đoàn đha đhâm c’moor chr’val Sông Vàng đoọng năl:“Cr’chăl đâu, Thành đoàn Đà Nẵng xay bhrợ bh’rợ đơơng chính sách công chô tươc lâng đhanuôr. Xọoc đâu, Đoàn chr’val cung ơy xay bhrợ tươc zâp đoàn viên đha đhâm c’moor coh vêêl đông. Đoàn chr’val ơy photo mã QR âng Thành đoàn đoọng. Coh mã QR nâu vêy bâc cr’liêng xa nay, đhanuôr năc lêy quét vêy n’leh coh trang vêy zâp đăh bh’rợ k’tiêc k’bunh, tư pháp... đhanuôr pa xiêr cr’chăl t’ngay chơơc lêy, mưy moot coh đêêc lâng kết nối ooy VNeID năc vêy choom bhrợ liêm đơơh”.

Ha dang dịch vụ công trực tuyến zooi đoọng đhanuôr k’miah cr’chăl t’ngay, zên prặ lươt vôch năc kinh tế số bhrợ mưy c’lâng pa đăn bhrợ lơơng: âng đơơng pr’đươi pr’dua âng vêêl đông chô đăn lâh mơ lâng manưih đươi dua.

Coh zr’lụ da ding k’coong Đà Nẵng, pa dưr pa xơc pr’ăt tr’mung p’têêt pa zưm lâng ha rêê đhuôch, lâm nghiệp, za nươu lâng du lịch vêêl bhươl năc c’lâng lươt vêy bâc râu liêm choom. Ha dợ, đoọng bh’nơơn pr’đươi choom pa đăn lâng thị trường lâh mơ, manưih bhrợ căh mưy pa dưr dal bh’rợ năc dzợ năl cơnh xay moon p’căh pr’đươi pr’dua, p’căh liêm ghit cr’liêng xa nay lâng bhrợ zâp bh’rợ tr’câl tr’bhlêy liêm glặp.

Cr’chăl hanua, bhrợ Nghị quyết số 57 âng Bộ Chính trị đăh pa dưr pa xơc khoa học, công nghệ, xăl t’mêê liêm choom lâng chuyển đổi số k’tiêc k’ruung, chr’val Sông Vàng pa zưm lâng Trung tâm Zư lêy chr’năp liêm sinh học Nước Việt Xanh xay bhrợ bh’rợ “Pân đil da ding k’coong k’âng k’đơơng n’juông chr’năp chè ra zeh - C’lâng bh’rợ bhrợ cha liêm choom đhị chr’val Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng”. Ooy đề án nâu, Hợp tác xã Nông nghiệp lâng Dược liệu Sông Vàng vêy bhrợ pa dưr, pa zưm truyền thông cộng đồng, pa dưr pân đil Cơ Tu ting pâh bhrợ cha, pa câl pr’đươi chè ra zeh nâu.

T’cooh Phạm Quốc Phòng, c’la bhrợ têng, pa câl pr’đươi pr’dua Phạm Quốc Phòng moon, đươi vêy đươi dua công nghệ, đợ mơ pr’đươi pr’câl vêy pa dưr bâc lâh 30% ting lêy lâng lăm ahay:“Nâu cơy azi pa dưr pa xoọng zâp kênh pa bhrợ coh hệ thống điện thoại, pa đhang moon cơnh website, zalo, facebook, hân đhơ lâng tiktok dzợ, zâp sàn điện tử. Ahêê cung lêy đươi zêng lâng ty ahay lâng cơnh xoọc đâu. Bơr c’lâng lươt bhrợ nâu pa zưm bhrợ liêm choom lâh mơ ha pêê pa câl”.

Lâng da ding k’coong, chuyển đổi số lêy cha mêêt đhị pr’đơợ bh’rợ nhâm mâng lâng cr’noọ pa dưr pr’ăt tr’mung, pa dưr tr’mung đhanuôr acoon coh lâng pa đệ cr’chăl lêy cha mêêt đươi zâp dịch vụ chr’năp. Râu chr’năp lâh mơ năc lêy têêm ngăn pa zưm âng zâp bh’rợ pa dưr pa xơc hạ tầng, pa choom c’năl bh’rợ, zooi đoọng bhrợ cha lâng pa dưr liêm choom dịch vụ công. T’cooh Bríu Dết, Phó Chủ tịch UBND chr’val Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng moon: Tươc c’xêê 10 c’moo 2026, đợ mơ bha ar pa tơ bơơn pay, bhrợ ooy dịch vụ công trực tuyến bơơn 100%; bâc bha ar pa tơ lâng bh’nơơn bh’rợ lêy bhrợ đăh hành chính cung vêy số hoá. Bh’rợ nâu đoọng lêy nền tảng số xoọc t’moot đươi bhrợ coh đhanuôr ting t’ngay liêm choom lâh:“Ooy c’moo 2027, vêêl đông lêy cha mêêt zâp xa nay bh’rợ dự án đăh pa dưr khoa học công nghệ liêm glặp lâng vêêl đông, đoọng choom xya bhrợ. Ooy đâu, pa dưr dal pr’đơợ pa đăn zâp dịch vụ công lâng đhanuôr, bhrợ pa liêm bha ar pa tơ âng đhanuôr mưy cơnh đơơh loon, têêm ngăn lâng liêm choom. Vêêl đông xay bhrợ zâp cr’liêng xa nay crêê tươc pa dưr pa xơc khoa học công nghệ, xăl t’mêê liêm choom lâng chuyển đổi số, đề án 6 coh prang chr’val đoọng đhanuôr năl, lêy bhrợ, chrooi pa xoọng pa dưr pr’ăt tr’mung, zên bơơn bhrợ âng đhanuôr ooy cr’chăl nâu a’tôh”.

Tơợ đợ đhị lêy moot internet, zâp g’luh pa choom kỹ năng số tươc bhiệc p’căh bh’nơơn pr’đươi đhị zâp môi trường mạng, chuyển đổi số coh da ding k’coong Đà Nẵng xoọ vêy xay bhrợ lâng đợ bhiệc bhrợ la lua, pa zưm lâng zâp xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung. Ooy đâu, zooi đoọng đhanuôr ting bhr’dzang bhrợ c’la công nghệ, pa dưr dal zên bơơn bhrợ, pa liêm pr’ăt tr’mung, chrooi pa xoọng pa dưr pa xơc nhâm mâng zr’lụ đhanuôr da ding k’coong./.

TỪ CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐẾN SINH KẾ BỀN VỮNG Ở VÙNG CAO ĐÀ NẴNG

Gắn kết với các Chương trình mục tiêu quốc gia, chuyển đổi số đang tạo cơ hội để đồng bào miền núi Đà Nẵng tiếp cận tri thức, nâng cao kỹ năng, mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản. Đây là hướng đi thiết thực nhằm phát huy nội lực cộng đồng, cải thiện sinh kế và tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững.

Ở vùng núi Đà Nẵng, khoảng cách địa lý, điều kiện tiếp cận công nghệ và kỹ năng sử dụng các nền tảng số từng là rào cản đối với nhiều người dân. Khi các thủ tục hành chính, thông tin sản xuất, hoạt động mua bán ngày càng chuyển lên môi trường mạng, việc giúp đồng bào biết sử dụng công nghệ, khai thác những tiện ích số trở thành yêu cầu thiết thực trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội miền núi.

Một chiếc điện thoại thông minh có thể mở ra nhiều tiện ích, nhưng với người chưa quen sử dụng công nghệ thì những thao tác tưởng chừng đơn giản như đăng nhập tài khoản định danh điện tử, nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán bằng mã QR vẫn có thể gây lúng túng.

Bởi vậy, chuyển đổi số ở miền núi không thể chỉ dừng ở việc đầu tư hạ tầng hoặc trang bị thiết bị. Điều quan trọng là tạo ra những điểm hỗ trợ gần dân, nơi người dân có thể tiếp cận công nghệ và được hướng dẫn trực tiếp, phù hợp với điều kiện, trình độ của mình.

Tại xã miền núi Sông Vàng, chính quyền đã kiện toàn, duy trì hoạt động 5 Tổ công nghệ số cộng đồng tại 5 thôn. Các tổ thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng công dân số, sử dụng VNeID mức độ 2 và thanh toán không dùng tiền mặt. Chị A Lăng thị Thương ở thôn Gadoong chia sẻ, ban đầu bà con còn bỡ ngỡ nhưng nhờ sự tận tình giúp đỡ của tổ công nghệ số cộng đồng, người biết trước chỉ cho người biết sau, dần dần bà con tự tin hơn khi sử dụng điện thoại thông minh.“Người dân chúng tôi chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, nhưng bây giờ được thành viên tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn sử dụng, mình thao tác các thủ tục hành chính thuận lợi, đỡ tốn thời gian. Lúc mua bán, khỏi cần phải chạy đi đây đi đó, có tài khoản chuyển khoản. Chúng tôi thấy rất là thuận lợi, không dùng tiền mặt”.

Cùng với lực lượng hỗ trợ tại cơ sở, xã Sông Vàng bố trí máy tính, máy in có kết nối Internet tại cả 5 thôn. Hệ thống Wi-Fi miễn phí cũng được lắp đặt tại cả 5 thôn với tổng cộng 9 điểm phát sóng. Những thiết bị này tạo điều kiện để cán bộ thôn xử lý công việc, hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến ngay tại địa bàn cư trú.

Đây cũng là cách đưa chuyển đổi số đến gần đồng bào dân tộc thiểu số: bắt đầu từ những việc thiết thực, dễ tiếp cận, gắn với nhu cầu hằng ngày và từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ. Anh A Lăng Ưi, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Sông Vàng cho biết:“Thời gian gần đây, Thành đoàn Đà Nẵng triển khai mô hình mang chính sách công đến với bà con. Hiện nay, Đoàn xã cũng đã triển khai đến tất cả các đoàn viên thanh niên trên địa bàn. Đoàn xã đã photo mã QR của Thành đoàn cung cấp. Trong mã QR này có nhiều nội dung, bà con chỉ cần quét thì sẽ hiện lên trang có các lĩnh vực đất đai, tư pháp có... Bà con giảm một bước thời gian phải đi tìm kiếm, mình chỉ cần kích vào đó và kết nối vô VNeID là sẽ thực hiện được nhanh chóng hơn, giảm bớt cái thời gian phải đi tìm”.

Nếu dịch vụ công trực tuyến giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại thì kinh tế số mở ra một hướng tiếp cận khác: đưa sản phẩm địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.

Ở vùng núi Đà Nẵng, phát triển sinh kế gắn với nông nghiệp, lâm nghiệp, dược liệu và du lịch cộng đồng là hướng đi có nhiều lợi thế. Nhưng để sản phẩm có thể tiếp cận thị trường rộng hơn, người sản xuất không chỉ nâng cao chất lượng mà còn phải biết cách giới thiệu sản phẩm, kết nối khách hàng, minh bạch thông tin và tổ chức hoạt động mua bán phù hợp.

Thời gian qua, thực hiện Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Sông Vàng phối hợp với Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học Nước Việt Xanh triển khai đề án “Phụ nữ miền núi dẫn dắt chuỗi giá trị chè dây - Giải pháp sinh kế xanh, bao trùm tại xã Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng”. Thông qua đề án này, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dược liệu Sông Vàng được thành lập, tập trung truyền thông cộng đồng, thúc đẩy phụ nữ Cơ Tu tham gia mô hình sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm chè dây.

Ông Phạm Quốc Phòng, Chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh nông sản Phạm Quốc Phòng cho hay, nhờ ứng dụng công nghệ, lượng hàng hóa tiêu thụ tăng thêm khoảng 30% so với trước.“Bây giờ  chúng tôi phát triển thêm về các kênh hoạt động trên hệ thống điện thoại, ví dụ như website, Zalo, Facebook, kể cả TikTok nữa, các sàn điện tử. Chúng ta cũng phải áp dụng kể cả truyền thống và hiện đại.  Cả hai hướng cộng lại thì tốt hơn cho buôn bán”.

Đối với miền núi, chuyển đổi số cần được nhìn nhận trong mối quan hệ chặt chẽ với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống đồng bào dân tộc thiểu số và thu hẹp khoảng cách tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Điều quan trọng là phải bảo đảm sự gắn kết giữa các nhiệm vụ phát triển hạ tầng, đào tạo kỹ năng, hỗ trợ sinh kế và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Ông Bríu Dết, Phó Chủ tịch UBND xã Sông Vàng, thành phố Đà Nẵng thông tin: Đến tháng 10 năm 2026, tỷ lệ hồ sơ được tiếp nhận, xử lý qua dịch vụ công trực tuyến đạt 100%; đa số hồ sơ và kết quả giải quyết thủ tục hành chính cũng được số hóa. Kết quả này cho thấy nền tảng số đang được đưa vào hoạt động phục vụ người dân ngày càng hiệu quả hơn.“Trong năm 2027, địa phương sẽ nghiên cứu các chương trình dự án về phát triển khoa học công nghệ phù hợp nhất với địa phương để có thể triển khai thực hiện. Thông qua đó, nâng cao cơ hội tiếp cận các dịch vụ công đối với người dân, giải quyết hồ sơ của người dân một cách nhanh chóng, đảm bảo và hiệu quả. Địa phương triển khai các nội dung liên quan phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đề án 06 trên mặt bằng toàn xã để người dân biết, khai thác, góp phần phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống. thu nhập của người dân trong thời gian đến”.

Từ những điểm truy cập Internet, các buổi hướng dẫn kỹ năng số đến việc quảng bá nông sản trên môi trường mạng, chuyển đổi số ở miền núi thành phố Đà Nẵng đang được triển khai bằng những việc làm thiết thực, gắn với các Chương trình mục tiêu quốc gia. Qua đó, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững vùng đồng bào miền núi./.