Đhanuôr lâng pr’zơc chăp dadêr! Vêy p’xoọng đhanuôr coh zr’lụ da ding k’coong Nam Giang lâng zr’lụ ch’ngai bha dăh đhị tỉnh Quảng Nam bơơn xơợng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam. Bh’rợ bhrợ t’bhưah zr’lụ pa xul t’ruih tươc ooy pazêng zr’lụ ch’ngai bha dăh năc chô đơơng râu bhui har đoọng ha bâc ngai.

Xang đợ t’ngay c’xêê ra văng pazum bhrợ đh’rưah lâng pazêng vel đong, t’ngay 19/9 bêl đêêc ahay, T’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam năc vêy ta pa xul đhị chr’hoong da ding k’coong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. T’ruih vêy ta pa xul muy t’ngay 2 chu lâng đợ đanh năc 45 phút/t’ruih. Ra diu pa xul tơợ 4 giờ 45 tươc 5 giờ 15 lâng coh ha bu tơợ 5 giờ tươc 5 giờ 45. Công cơnh bâc đhanuôr n’lơơng đhị chr’val Ta Bhing, tơợ t’ruih vêy ta pa xul tươc nâu cơy, năc t’ngay hân đoo amoó A Lăng Ven ăt coh cr’noon Ga Lêê, chr’val Ta Bhing công đương xơơng t’ruih tơợ loa truyền thanh âng chr’val. Năc manuyh Cơ Tu, bơơn xơợng p’rá âng acoon coh đay đhị sóng âng k’tiêc k’ruung, amoó Ven la lua bhui har pa bhlâng. Amoó A Lăng Thị Ven ăt coh cr’noon Ga Lêê, chr’val Ta Bhing, chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, T’ruih năc dưr vaih cơnh chr’na đha năh tinh thần căh choom căh vêy lâng amoó lâng apêê đhanuôr coh đâu:“Nhăn chào tươc ooy manuyh bhrợ t’ruih p’rá Cơ Tu. Tơợ bêl t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu vêy ta pa xul coh đâu t’ngay hân đoo acu công đương ta mêệng xơợng coh ra diu lâng bêl đhâng. T’ruih la lua pr’hay lâng chr’năp lâng đhanuôr coh đâu. Xơợng apêê phát thanh viên đọc ghít pa bhlâng lâng buôn ng’năl. Nâu cơy t’ruih ơy choom tươc ooy đhanuôr, căh muy acu năc zập ngai công xơợng lâng bhui har bhlâng. Acu rơơm kiêng t’ruih đơơng âng ha đhanuôr bâc lâh mơ đợ xa nay chr’năp liêm, chr’năp bhlâng năc lâng đhanuôr. Tơợ xa nay bh’rợ, đhanuôr năc bơơn n’năl bâc râu chr’năp liêm lâh mơ.”

Công cơnh amoó Ven, anoo Brao Bưng coh thị trấn Thạnh Mỹ công kiêng xơợng T’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam. Anoo xay moon, tơợ t’ruih, đhanuôr Cơ Tu, pa bhlâng năc đợ manuyh t’cooh ta ha bơơn n’năl zập liêm pazêng c’lâng xa nay, chính sách, pháp luật âng Nhà nước crêê tươc ooy da ding k’coong, zr’lụ đhanuôr acoon coh:“C’la cu công buôn đương xơợng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng VOV coh ra diu. Đhanuôr coh đâu kiêng pa bhlâng xơợng tu pazêng c’lâng xa nay âng Đảng, lang p’niên năc n’năl, ha dợ lang apêê ta ha lâng manuyh t’cooh ta ha lâh mơ tu căh n’năl p’rá phổ thông tu cơnh đêêc năc xơợng căh zập liêm. Bâc bêl chính sách âng Đảng lâng Nhà nước, pa bhlâng năc đợ chính sách zooi xã hội, đhanuôr ta mooh bâc pa bhlâng. Ba bi cơnh pazêng chính sách âng Tỉnh xay moon đoọng ha pr’loọng đong đharựt, đăn đharựt, ơy choom t’bil đharựt… bêl cán bộ chô ooy vel đong năc ta mooh năc căh vêy xa nay hân đoo cán bộ công choom ta ơơi pa chô. Tu cơnh đêêc, rơơm kiêng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu bhrợ têng cơnh ooy t’bhlâng pa liêm râu liêm choom đoọng vêy bấc đhanuôr Cơ Tu bơơn xơợng t’ruih.”

P’căn Đinh Thị Thuý Hồng, Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện uỷ Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon, ting t’ngay vêy bấc manuyh xơợng lâng kiêng xơợng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam. Coh cr’chăl ahay, t’ruih ơy vêy bấc râu bhr’lậ liêm pr’hay, pa dưr ooy xa nay lâng bh’rợ prá xay xa nay ting t’ngay chr’năp lâh mơ, tr’đăn lâng đhanuôr Cơ Tu.“Coh cr’chăl ahay, xang bêl xơợng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam năc đhanuôr lâng cán bộ manuyh Cơ Tu xay moon dal. Vêy bấc ngai kiêng xơợng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu; pazêng xa nay năc đhanuôr zêng kiêng xơợng lâng rơơm đương xơợng t’ruih. Hân đhơ cơnh đêêc, xa nay lâng pazêng bh’rợ văn hoá lâng pazêng c’nặt t’ruih năc dzợ xay truih bâc coh Tây Giang. Rơơm kiêng, coh cr’chăl ha y pazêng c’nặt t’ruih, xa nay tin, xang n’năc xay p’căh văn hoá acoon manuyh âng chr’hoong Đông Giang năc vêy ta pa xul bâc lâh mơ coh T’ruih pa xul P’rá Cơ Tu âng VOV”

C’xêê 9/2009, T’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Cơ quan ăt đhị miền Trung- Đài P’rá Việt Nam bhrợ têng lâng năc pa xul ooy sóng phát thanh k’tiêc k’ruung âng Đài P’rá Việt Nam. Bh’rợ bhrợ t’vaih t’ruih n’nâu xay p’căh râu k’rang âng Đảng lâng Nhà nước lâng đhanuôr acoon coh. T’ruih công bhrợ crêê cơnh lâng cr’noọ tơợ bâc lang n’nâu ooy xa nay lâng p’rá âng  acoon coh đay âng k’nặ 70 r’bhâu manuyh Cơ Tu ăt mamông truih k’coong da ding Trường Sơn âng apêê tỉnh Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, thành phố Đà Nẵng, đhanuôr Cơ Tu ăt mamông truih c’noong k’tiêc Việt Nam- Lào lâng muy bơr acoon coh vêy văn hoá p’rá k’nặ mr’cơnh lâng đhanuôr Cơ Tu.

Tr’nơơp c’xêê 9 c’moo đâu, t’cooh xa nay Cơ quan ăt đhị miền Trung lâng Đài Phát sóng zr’lụ Trung bộ- Đài P’rá Việt Nam ơy đơơh loon bhrợ bhiệc lâng t’cooh xa nay 3 chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, Tây Giang lâng Nam Giang, tỉnh Quảng Nam prá xay bhrợ t’bhưah zr’lụ pa xul lâng pa dưr dal râu liêm choom âng t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam. Đhị pazêng bh’rợ n’nâu, t’cooh xa nay pazêng vel đong năc zêng xay moon dal xa nay bh’rợ âng Đài P’rá Việt Nam đhị miền Trung ng’moon zazum lâng T’ruih pa xul p’rá Cơ Tu ng’moon la lay lang râu dưr vaih tr’mông tr’meh âng pazêng chr’hoong. T’cooh A Viết Sơn, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon:“Coh cr’chăl ahay, chr’hoong Nam Giang ooy râu dưr vaih zazum ơy bơơn đơp râu zooi đoọng chr’năp pa bhlâng âng pazêng cơ quan báo, đài Trung ương lâng tỉnh, coh đêêc vêy VOV miền Trung ơy zooi n’đăh xa nay ooy bh’rợ pa dưr tr’mông tr’meh, pr’ăt tr’nợt, quốc phòng, an ninh đhị vel đong; ting n’năc ting tr’pác lâng râu zr’năh k’đhap, râu căh ơy liêm choom âng vel đong đơơh loon xay moon ooy Trung ương lâng ooy tỉnh. Chr’năp bhlâng lâng pazêng xa nay chr’năp âng vel đong năc VOV công đơơh zooi chr’hoong bâc bhlâng. Rơơm kiêng 2 n’đăh t’bhlâng pa dưr xa nay, pa bhlâng năc xa nay bh’rợ chính trị âng Đảng, Nhà nước pazao đoọng ooy bh’rợ pa dưr sóng, pa xul t’ruih p’rá Cơ Tu, xang n’năc xay moon chính sách âng Đảng, Nhà nước lâng đhanuôr acoon coh đhị pazêng chr’val, thị trấn âng chr’hoong Nam Giang.”

Đhanuôr lâng pr’zơc chăp p’rá! P’rá dzợ, acoon coh dzợ. Xay moon râu đơ chr’năp âng p’rá lâng chữ xrặ âng pazêng acoon coh, coh pazêng c’moo ahay, Đảng lâng Nhà nước t’bhlâng k’rong bhrợ k’rơ bhlâng ooy bh’rợ zư lêy văn hoá đhanuôr acoon coh, coh đêêc vêy p’rá Cơ Tu. Chr’năp bhlâng, c’moo 2009, t’ruih pa xul p’rá Cơ Tu âng Đài P’rá Việt Nam vêy ta pa xul căh muy đơơng âng c’lâng xa nay, chính sách, pháp luật âng Đảng, Nhà nước tươc ooy đhanuôr ting n’năc năc dzợ vêy chr’năp coh bh’rợ xay moon văn hoá, p’rá Cơ Tu tươc ooy đhanuôr cơnh xay moon âng t’cooh GS- TS Nguyễn Văn Hiệp, Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học - Viện Hàn lâm Khoa học – Xã hội Việt Nam: “Azi xay moon dal bhlâng pazêng t’ruih pa xul p’rá acoon coh âng Đài P’rá Việt Nam, coh đêêc vêy p’rá Cơ Tu. Nâu đoo năc muy râu t’bhlâng zazum coh bh’rợ zư lêy, pa dưr râu chr’năp âng boóp p’rá âng pazêng acoon coh Việt Nam, ting pa dưr nhâm mâng k’tiêc k’ruung coh xa nay bh’rợ công nghiệp hoá tr’xăl t’mêê ting xay bhrợ đh’rưah lâng bha lang k’tiêc./.”

Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu mở rộng diện phủ sóng lên vùng cao, vùng xa

Thêm nhiều bà con ở vùng miền núi Nam Giang và vùng sâu, vùng xa ở tỉnh Quảng Nam đã được nghe Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV). Việc mở rộng diện phủ sóng Chương trình này đến những nơi xa xôi, hẻo lánh đã đem lại niềm vui cho nhiều người.

Sau một thời gian dài phối hợp với các địa phương miền núi cao, ngày 19/9 vừa qua, Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) đã chính thức phủ sóng tại huyện miền núi Nam Giang, tỉnh Quảng Nam. Chương trình được phát sóng mỗi ngày 2 lần, với thời lượng 45 phút/ chương trình, buổi sáng phát từ 4h45 đến 5h15 và buổi chiều từ 17h đến 17h45.

Cũng như nhiều bà con ở xã Tà Bhing, từ ngày Chương trình phát sóng đến nay, hôm nào chị A lăng Thị Ven ở thôn Ga Lêê, xã Tà Bhing, huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cũng đón nghe Chương trình từ loa truyền thanh của xã. Là người con Cơ Tu, được nghe tiếng của đồng bào mình trên sóng quốc gia, chị Ven thực sự vui mừng và tự hào.

Chị A Lăng Thị Ven cho biết, chương trình đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu với chị và bà con nơi đây: “Từ khi chương trình tiếng Cơ Tu được phát trên đây, ngày nào tôi cũng theo dõi nghe vào buổi sáng và buổi chiều. Chương trình thật sự rất hay và ý nghĩa đối với bà con. Nghe các phát thanh viên đọc rất rõ và dễ hiểu. Bây giờ chương trình đến được với bà con, không chỉ riêng tôi mà mọi người ai cũng nghe và rất tự hào. Tôi mong muốn chương trình mang đến cho bà con nhiều hơn những thông tin bổ ích, thiết thực nhất với bà con".

Cũng như chị Ven, anh Brao Bưng ở thị trấn Thạnh Mỹ rất thích nghe Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu của Đài TNVN. Anh Brao Bưng cho rằng, thông qua Chương trình, bà con Cơ Tu, nhất là những người lớn tuổi có thể nắm bắt đầy đủ các chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. “Bản thân tôi cũng hay nghe Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu của VOV vào buổi sáng. Dân ở đây rất thích nghe vì những chủ trương, đường lối của Đảng, lớp trẻ thì biết, còn lớp trung niên và người già vì không hiểu rõ tiếng phổ thông nên không nghe được đầy đủ. Nhiều lúc các chính sách của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là những chính sách hỗ trợ xã hội, bà con hỏi rất nhiều. Ví dụ như các chính sách của Tỉnh đưa ra đối với hộ nghèo, cận nghèo, thoát nghèo… khi cán bộ về cơ sở họ hỏi rất nhiều nhưng không phải vấn đề nào cán bộ cũng trả lời được", anh Brao Bưng phấn khởi nói.

Anh Bưng mong muốn: “Rất mong Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu làm sao tiếp tục cải tiến nâng cao chất lượng để ngày càng có nhiều bà con Cơ Tu nghe được chương trình”.

Bà Đinh Thị Thúy Hồng, Trưởng Ban Tuyên giáo Huyện ủy Đông Giang tỉnh Quảng Nam cho biết, ngày càng có nhiều người thích nghe Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của Đài TNVN. Thời gian qua, Chương trình đã có nhiều cải tiến, nâng cao cả về mặt nội dung và hình thức chuyển tải thông tin theo hướng ngày càng thiết thực, gần gũi với bà con Cơ Tu. “Thời gian qua, sau khi nghe Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của Đài TNVN thì người dân và cán bộ người Cơ Tu đánh giá khá tốt. Có nhiều người thích nghe Chương trình phát bằng tiếng Cơ Tu; các nội dung bà con đều thích và mong đợi nghe Chương trình. Hy vọng, thời gian tới các chuyên mục, trang tin rồi quảng bá văn hóa con người của huyện Đông Giang và nhiều nơi khác sẽ được phát sóng nhiều hơn trong Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của VOV",  bà Đinh Thị Thúy Hồng kỳ vọng như vậy.

Tháng 9/2009, Chương trình phát thanh tiếng Cơ Tu do Cơ quan thường trú khu vực miền Trung - Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức sản xuất và phát sóng chính thức hòa vào làn sóng phát thanh quốc gia của Đài TNVN. Việc ra đời chương trình này thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chương trình cũng đáp ứng được sự mong đợi từ bao đời nay về nhu cầu thông tin bằng tiếng mẹ đẻ của gần 70 ngàn người dân Cơ Tu sống dọc dải Trường Sơn thuộc các tỉnh Quảng Nam, Thừa Thiên Huế, thành phố Đà Nẵng, cộng đồng Cơ Tu sống dọc biên giới Việt Nam - Lào và một số dân tộc thiểu số có nền văn hóa và ngôn ngữ tương đồng với dân tộc Cơ Tu.

Đầu tháng 9 năm nay, lãnh đạo Cơ quan thường trú khu vực miền Trung phối hợp với Đài phát sóng khu vực Trung bộ thuộc Trung tâm Kỹ thuật Phát thanh - Truyền hình của VOV chủ động làm việc với lãnh đạo 3 huyện miền núi Đông Giang, Tây Giang và Nam Giang, tỉnh Quảng Nam bàn giải pháp mở rộng diện phủ sóng và nâng cao chất lượng chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của VOV.

Tại đây, lãnh đạo các địa phương đều ghi nhận và đánh giá rất cao vai trò của Đài TNVN tại miền Trung nói chung và Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu nói riêng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Ông A Viết Sơn, Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Thời gian qua, huyện Nam Giang trong sự phát triển nói chung đã nhận được sự hỗ trợ đặc biệt của các cơ quan báo, đài Trung ương và tỉnh, trong đó có VOV miền Trung đã hỗ trợ thông tin về phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh trên địa bàn; đồng thời chia sẻ những khó khăn, hạn chế của địa phương kịp thời phản ánh cho Trung ương và tỉnh. Đặc biệt đối với những vấn đề nóng của địa phương thì VOV cũng đã vào cuộc hỗ trợ cho huyện rất tích cực”.

Ông A Viết Sơn mong muốn “Cùng mong 2 bên tiếp tục duy trì giải quyết vấn đề thông tin, nhất là thực hiện nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước giao về việc tiếp sóng, phát sóng Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu, rồi tuyên truyền chính sách của Đảng, Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số ở tất cả các xã, thị trấn của huyện Nam Giang”.

Ngôn ngữ còn, dân tộc còn. Xác định tầm quan trọng của tiếng nói và chữ viết của các dân tộc, những năm qua, Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đầu tư cho công tác bảo tồn văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có ngôn ngữ Cơ Tu. Năm 2009, Chương trình phát thanh Tiếng Cơ Tu của Đài TNVN chính thức phát sóng không chỉ làm cầu nối đưa chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước đến người dân mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc giữ gìn, bảo tồn văn hóa, ngôn ngữ Cơ Tu như đánh giá của GS-TS Nguyễn Văn Hiệp, Viện trưởng Viện Ngôn ngữ học Việt Nam. “Chúng tôi đánh giá rất cao các chương trình phát thanh tiếng dân tộc của Đài TNVN, trong đó có tiếng Cơ Tu. Đây là một nỗ lực chung trong việc giữ gìn, phát huy vai trò bản sắc ngôn ngữ các dân tộc thiểu số Việt Nam, góp phần phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh công nghiệp hóa đổi mới hội nhập”, GS-TS Nguyễn Văn Hiệp khẳng định./.

Nhóm PV/VOV-Miền Trung