Ooy xa nay bh’rợ k’tiêc k’ruung, lớp pa choom nâu căh mưy pa choom chữ năc dzợ đoọng pr’đơợ dưr zi lâh đha rưt nhâm mâng

Đha nuôr Mã Liềng (muy c’bhuh âng ma nưih Chứt) đhị vel Cà Xen prang c’moo bhrợ ha rêê ha lai, căh vêy pr’đơợ đoọng học hành. Đoọng zooi đhanuôr, UBND chr’val Tuyên Lâm ơy bhrợ lớp học lâng 25 cha năc por học. Lớp học đơơng chr’năp la lay bhlầng: vêy ngai t’ha ruh 50 c’moo, vêy ngai nặc jưah bhặ ca coon jưah pa zay pa choom xrặ ting cr’liêng chữ.

Năc muy cha năc ting pâh học coh lớp nâu, amoó Hồ Thị Hoa nâu kêi ơy choom xrặ a chăc đay, doọ dzợ k’chịt căh choom chữ. Amoó bhui har xay moon:

“Acu ting pa choom ooy lớp học nâu cung zăng đanh, nâu kêi a cu ơy choom xrặ, choom đọc. Acu học đoọng ting năl ooy xã hội. Nâu kêi mơ chu đấc ooy chr’val  bhrợ bha ar bha tơ, a cu ơy choom xrặ a chắc đay ooy bha ar, doọ dzợ ch’đị k’proo têy cơnh lalăm”.

Đoọng đhanuôr ting pâh lớp học coh m’pâng ca coong nâu, căh choom t’bhuch c’rơ g’lêêh âng thầy giáo Trần Văn Hương. Đhơ t’mêê đhêy hưu đhị Trường Tiểu học lâng Trung học cơ sở Thanh Hóa, chr’val Tuyên Lâm (lalăm a hay năc Trường Tiểu học Thanh Lạng), thầy tình nguyện đấc ooy vel pa choom đoọng. Đươi năl ghit j’niêng cr’bưn lâng choom prá p’rá Mã Liềng, thầy ơy k’đươi t’pâh đhanuôr. Thầy Hương prá xay:

“Xoọc tr’nơợp cung căh lâh năl, tu a cu căh bool pa choom lớp cơnh đâu. Bêl ra pặ ting pâh, tr’nơợp năc cung lưm k’đhap. Ha dợ t’tun đêêc, đươi năl p’rá âng đhanuôr năc a cu choom prá xay đoọng hapêê năl rau liêm ta nih bhiệc pa choom chữ. R’dợ nắc đhanuôr ting pâh zăng ta luôn lâng zập zêng”.

Chr’val Tuyên Lâm bhrợ lớp pa choom chữ ting xa nay “pa choom chữ đoọng năl cơnh bhrợ cha”. Lớp học nâu bơơn pa zưm cơnh b’băn, ch’choh lâng pa choom đươi điện thoại t’bech. Chr’val cung bhrợ tủ sách vel đoọng ha đhanuôr đọc oọ đoong ha vil cr’liêng chữ.

Xay moon ooy bh’nơơn âng xa nay bh’rợ, pr’căn Hoàng Thị Mai, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội chr’val Tuyên Lâm đoọng năl:

“Cơnh lâng lớp học, apêê thầy cô giáo lâng c’rơ chr’năp pa bhlầng coh bhiệc pa xiêr căh choom chữ. Đươi cơnh đêêc, đhanuôr đhị vel Cà Xen ơy pa dưr dal c’năl, jưah choom đọc, choom xrặ, choom dap lêy. Đh’rưah năc liêm choom lâh coh bhiệc pa đăn lâng zập chính sách zooi đoọng tệêm ngăn k’rong ooy pa bhrợ ta têng”.

Tơợ apêê lớp học ha dưm đhị vel Cà Xen, pazêng cr’liêng chữ xoọc vaih năc chìa khóa zooi đhanuôr Mã Liềng bhrợ c’la pr’ặt tr’mông, đươi dua rau liêm choom đhị bhrợ cha, ha dưr z’lâh đha rựt lâng pa dưr vel bhươl k’bhộ ngăn./.

CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA GIÚP NGƯỜI MÃ LIỀNG XÓA MÙ CHỮ

Giữa đại ngàn Trường Sơn, lớp học đêm tại bản Cà Xen, xã Tuyên Lâm, tỉnh Quảng Trị (huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình cũ) đang thắp sáng hy vọng cho đồng bào Mã Liềng. Thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia, lớp học này không chỉ dạy chữ mà còn trao cơ hội thoát nghèo bền vững

Đồng bào Mã Liềng (một nhánh của dân tộc Chứt) tại bản Cà Xen vốn quanh năm vất vả trên nương rẫy, ít có điều kiện học hành. Để giúp bà con, UBND xã Tuyên Lâm đã mở lớp học đêm với 25 học viên. Lớp học vô cùng đặc biệt: có người đã ngoài 50, có người vừa địu con vừa nắn nót từng nét chữ.

Là một trong những học viên của lớp, chị Hồ Thị Hoa giờ đã tự viết được tên mình, không còn mặc cảm mù chữ. Chị phấn khởi chia sẻ:

“Em theo lớp học này cũng lâu rồi, đến nay em đã biết đọc, biết viết. Em học để có thêm hiểu biết về xã hội. Bây giờ mỗi lần lên xã làm việc, em đã tự ghi được tên mình vào tờ giấy, không còn phải điểm chỉ như trước nữa”.

Để giữ chân bà con bám lớp giữa rừng sâu, không thể thiếu công lao của thầy giáo Trần Văn Hương. Dù vừa nghỉ hưu tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thanh Hóa, xã Tuyên Lâm (trước đây là Trường Tiểu học Thanh Lạng), thầy vẫn tình nguyện khoác ba lô lên bản. Nhờ am hiểu phong tục và nói thạo tiếng Mã Liềng, thầy đã thuyết phục được bà con. Thầy Hương tâm sự:

“Bước đầu thì bỡ ngỡ thật, bởi tôi cũng chưa từng tham gia dạy lớp này bao giờ. Khi được phân công tham gia, bước đầu cũng gặp những khó khăn nhất định. Nhưng sau đó, nhờ biết tiếng của đồng bào, mình được bà con cảm tình, có thể giải thích rõ cho bà con hiểu cái lợi của việc đi học, biết chữ để làm gì. Dần dần, bà con đã tham gia học tập tương đối chuyên cần, đều đặn”.

Xã Tuyên Lâm thực hiện xóa mù chữ với phương châm: "học chữ để biết cách làm ăn". Lớp học được lồng ghép kỹ năng chăn nuôi, trồng trọt và cả hướng dẫn dùng điện thoại thông minh. Xã cũng lập tủ sách thôn bản để bà con đọc thêm, tránh tái mù chữ.

Đánh giá về hiệu quả của chương trình, bà Hoàng Thị Mai, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Tuyên Lâm cho biết:

“Đối với lớp học, các thầy cô giáo có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giảm tỷ lệ mù chữ. Nhờ đó, bà con tại bản Cà Xen đã nâng cao nhận thức, vừa biết đọc, biết viết, biết tính toán. Đồng thời thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ để yên tâm tập trung vào lao động sản xuất”.

Từ lớp học sáng đèn ở bản Cà Xen, những con chữ đang trở thành chìa khóa giúp đồng bào Mã Liềng làm chủ cuộc sống, ứng dụng kiến thức vào sản xuất, vươn lên thoát nghèo và xây dựng bản làng no ấm./.