“Việt Nam năc muy đối tác chr’năp âng Liên Hợp quốc, ơy vêy bấc râu chroi đoọng la lua ta nih lâng liêm choom ooy pazêng bh’rợ zư lêy râu têêm ngăn âng Liên Hợp Quốc. Xa nay bh’rợ zr’ziêng liêm pr’hay n’nâu năc choom t’bhlâng bhrợ k’rơ lâh mơ coh cr’chăl ha y đoọng pa dưr râu têêm ngăn, râu dưr vaih nhâm mâng lâng quyền âng acoon manuyh coh bha lang k’tiêc.”

“Nhâm mâng liêm choom quyền acoon manuyh năc muy coh pazêng xa nay bh’rợ ga măc chr’năp âng xa nay bh’rợ tr’xăl t’mêê coh Việt Nam, pazêng xa nay bh’rợ ga măc chr’năp coh bh’rợ nhâm mâng quyền acoon manuyh âng Việt Nam năc căh choom moon căh vêy.”

Râu đêêc năc xa nay xay moon t’mêê bhlâng ooy Việt Nam âng Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres lâng t’cooh Jean- Pierre Archambault Tổng thư ký Hội Zr’ziêng Pháp- Việt bêl ahay. Êêh râu tỵ Việt Nam vêy Hiệp hội pazêng k’tiêc k’ruung Đông Nam Á (ASEAN) mâng loom k’dua năc p’căh mặt đoọng ha c’bhuh tước ứng cử mọt ooy Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023- 2025. Tu ting cơnh p’căn Caitlin Wiesen, bêl ahay năc trưởng p’căh mặt thường trú xa nay bh’rợ pa dưr Liên Hiệp Quốc (UNDP) đhị Việt Nam, coh bấc bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp, râu liêm choom âng p’căn n’nâu chăp hơnh ooy Việt Nam t’piing lâng pazêng k’tiêc k’ruung n’lơơng coh zr’lụ- râu đêêc năc xa nay bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharựt đoọng ha đhanuôr. Đhr’năng đharựt pa bhlâng đhị Việt Nam ơy xiêr tơợ bấc bhlâng k’dâng 40% coh pazêng c’moo 1990 năc xiêr dzợ 5% coh c’moo 2020. Râu đêêc năc râu tr’xăl k’rơ pa bhlâng. Lâh n’năc, coh 2 c’moo vaih pr’luh cr’ăy coh cr’chăl ahay, p’căn Caitlin Wiesen công xay moon dal bh’nơơn bh’rợ âng chính phủ Việt Nam ơy choom bơơn bhrợ coh bh’rợ nhâm mâng râu liêm crêê ha đhanuôr, lâng xa nay “căh ngai ta lơi coh t’tun”:“Chính phủ Việt Nam ơy bơơn vêy ta xay moon dal âng đhanuôr lâng âng bha lang k’tiêc, tu ơy choom xay moon đơc đhr’năng pr’luh cr’ăy, đa loon lâng vêy xa nay bh’rợ crêê cơnh, liêm choom coh bh’rợ zâl cha groong pr’luh cr’ăy Covid-19. Xa nay bh’rợ k’đhơợng xay k’rơ pa bhlâng, pazêng bh’rợ đơơh hân lâng liêm choom lâng xa nay bha lâng năc liêm crêê ha đhanuôr, râu đêêc vêy ta moon năc râu chr’năp pa bhlâng bhrợ nhâm mâng râu mâng loom lâng mr’cơnh cr’noọ xa nay âng đhanuôr ooy chính phủ lâng apêê k’đhơợng xay.”

Đh’rưah lâng đêếc năc bh’rợ đhanuôr, apêê doanh nghiệp vêy Chính phủ Việt Nam zooi zên prặ đơơh loon. Coh cr’chăl vaih pr’luh, đhanuôr nhâm mâng bơơn đươi pazêng râu pr’đươi chr’năp, vêy ta pa dưah đh’reah cr’ăy, lướt chô lâng giáo dục trực tuyến. Manuyh k’tiêc k’ruung hêê ăt mamông coh k’tiêc k’ruung n’lơơng vêy ta đoọng chô ooy k’tiêc k’ruung. Ha dzợ lâng t’cooh Hervé Conan- Giám đốc k’tiêc k’ruung Cơ quan Pa dưr Pháp năc chăp hơnh pa bhlâng ooy pazêng bh’nơơn bh’rợ âng Việt Nam coh bh’rợ pa dưr râu ma mơ mr’cơnh bhlưa pân juyh pân đil:“Pr’ăt bh’rợ âng pân đil xoọc đâu năc la lay cơnh lâng pr’ăt bh’rợ coh 30 c’moo ahay, ta luôn lâng bh’rợ z’zêệ ơ uh lâng k’rang lêy đong xang. Chính phủ Việt Nam năc t’bhlâng pa dưr râu ma mơ mr’cơnh bhlưa pân juyh, pân đil lâng xay moon quyền đoọng ha pân đil. Việt Nam công đoọng lêy râu t’bhlâng pa dưr râu ma mơ mr’cơnh bhlưa pân juyh pân đil coh bha lang k’tiêc bêl năc muy coh pazêng k’tiêc k’ruung prá xay xang Công ước ooy bh’rợ căh đoọng vêy cr’noọ bh’rợ căh liêm crêê lâng pân đil coh lâh 40 c’moo ahay lâng xang n’năc năc xa nay Tuyên bố lâng Cương lĩnh xay bhrợ Bắc Kinh c’moo 1995.”

Ha dzợ, Apêê coh Uỷ ban Quyền p’niên k’tứi âng Liên Hợp Quốc (CRC) công haanh deh pazêng bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp âng Việt Nam coh bh’rợ nhâm mâng pazêng quyền âng p’niên k’tứi, chr’năp bhlâng năc bh’rợ bhrợ pa dưr lâng pa liêm pa crêê, bhr’lậ luật pháp âng Chính phủ bêl bhrợ têng luật p’niên k’tứi coh c’moo 2016 xăl ha luật zư lêy lâng giáo dục p’niên k’tứi c’moo 2004. Bấc apêê bhrợ bh’rợ chính trị lâng apêê ta béch g’lăng âng bha lang k’tiêc năc chăp hơnh pa bhlâng râu liêm choom âng Việt Nam ơy choom bơơn bhrợ xang lâh 30 c’moo tr’xăl t’mêê, chr’năp bhlâng năc haanh deh ooy lâng râu liêm choom ooy bh’rợ pa dưr pr’ăt tr’mông, quyền acoon manuyh lâng xay bhrợ liêm xang l’lăm cr’noọ xa nay pa dưr pr’ăt tr’mông ga măc chr’năp. Ting cơnh LHQ, chỉ số dưr vaih âng acoon manuyh (HDI) đhị Việt Nam ta luôn dzooc dal ting c’moo lâng xoọc đâu năc tước ooy c’bhuh pa dưr acoon manuyh k’rơ bhlâng, dzoọng t’nooi 115/191 k’tiêc k’ruung lâng zr’lụ k’tiêc k’ruung.

Ooy xa nay quyền tự do Internet, prá xay, báo chí, đươi mạng xã hội; Việt Nam xoọc ăt coh t’nooi tr’nơơp. Cơnh We Are Social & Hootsuite ơy ch’mêệt lêy ooy chỉ số đươi Internet, Việt Nam tươc 150 ức pa têệt mobile, k’dâng 70 ức manuyh đươi internet. Pr’đươi 3G/4G vaih prang 99,8% zr’lụ đhanuôr ăt mamông lâng internet cáp quang tươc 98% pazêng chr’val. Tự do báo chí vêy ta xay p’căh lâng bh’rợ prang k’tiêc k’ruung vêy 800 cơ quan báo chí, lâh 100 báo vêy bh’rợ báo điện tử; lâh 600 tạp chí; 25 cơ quan báo chí điện tử độc lập.

Hân đhơ dzợ bấc boóp p’rá xa nay ton moon p’lất, arọp abhuy; bha lang k’tiêc xoọc vêy đợ xa nay xay moon liêm choom ooy xa nay quyền âng acoon manuyh Việt Nam- tỵ ơy bơơn bấc bh’nơơn bh’rợ ga măc chr’năp “căh choom moon căh vêy”. Lâng bh’rợ Việt Nam ứng cử mọt ooy Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc g’luh bơr, Giáo sư James Borton, Nghiên cứu viên dal câp, Viện Chính sách đối ngoại, Đại học Johns Hopkins xay moon, râu đâu căh muy bhrợ ghít p’xoọng râu ting xay bhrợ lâng bha lang k’tiêc ting n’năc năc dzợ bhrợ t’vaih râu liêm crêê đoọng pa dưr k’rơ lâh mơ dzợ quyền acoon manuyh coh zr’lụ./.

Thành tựu nhân quyền của Việt Nam dưới góc nhìn quốc tế

Đình Nam

Tình hình nhân quyền tại Việt Nam đang được thế giới nhìn nhận ngày một khách quan hơn, bất chấp nhiều luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, chống phá. Sự thật là quyền con người tại Việt Nam luôn được đảm bảo trong Hiến pháp, thể chế pháp luật, được chú trọng trong các chính sách của Nhà nước và ngày một tốt hơn trên mọi phương diện đời sống. Biên tập viên Đình Nam có bài viết “Thành tựu nhân quyền Việt Nam dưới góc nhìn của quốc tế”, mời bà con và các bạn cùng nghe:

“Việt Nam là một đối tác quan trọng của Liên Hợp Quốc, đã có nhiều đóng góp thực chất và hiệu quả vào các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Mối quan hệ tốt đẹp này cần được tăng cường hơn nữa trong thời gian tới để thúc đẩy hòa bình, sự phát triển bền vững và quyền con người trên thế giới.”

“Bảo đảm tốt quyền con người là một trong những thành tựu của công cuộc Đổi mới ở Việt Nam, những kết quả đạt được trong lĩnh vực bảo đảm quyền con người của Việt Nam là không thể phủ nhận.”

        Đó là các đánh giá mới nhất về Việt Nam của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres và ông Jean-Pierre Archambault, Nguyên Tổng thư ký Hội Hữu nghị Pháp-Việt. Không phải ngẫu nhiên Việt Nam được Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tín cử là đại diện cho Khối tham gia ứng cử Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc nhiệm kỳ 2023-2025. Bởi theo bà Caitlin Wiesen, Nguyên trưởng Đại diện thường trú Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) tại Việt Nam, trong nhiều thành tựu, tiến bộ mà bà ấn tượng về Việt Nam so với các quốc gia trong khu vực – đó chính là công cuộc xóa đói giảm nghèo cho người dân.  Tình trạng nghèo cùng cực tại Việt Nam đã giảm từ tỷ lệ cao nhất khoảng 40% ở những năm 1990 xuống dưới 5% vào năm 2020. Đó chính là sự thay đổi phi thường. Ngoài ra, trong 2 năm đại dịch vừa qua, bà Caitlin Wiesen cũng đánh giá rất cao những thành tựu mà chính phủ Việt Nam đạt được trong việc đảm bảo sự an toàn cho người dân, với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”: “Chính phủ Việt Nam đã nhận được đánh giá cao của người dân và cộng đồng quốc tế vì đã chủ động dự báo được tình hình đại dịch, nhanh nhạy và thích ứng linh hoạt, hiệu quả trong việc kiểm soát được dịch bệnh Covid-19. Vai trò lãnh đạo mạnh mẽ, các biện pháp nhanh chóng và minh bạch với ưu tiên hàng đầu là an toàn của người dân được coi là những yếu tố then chốt củng cố niềm tin và sự ủng hộ của người dân với chính phủ và các nhà lãnh đạo”

Cùng với đó là việc người dân, các doanh nghiệp được Chính phủ Việt Nam hỗ trợ tài chính kịp thời. Trong đại dịch, người dân được đảm bảo các quyền được tiếp cận các nhu yếu phẩm thiết yếu, quyền được chăm sóc y tế, đi lại và giáo dục trực tuyến. Kiều bào tại nước ngoài được dang rộng vòng tay trở về nước. Còn với ông Hervé Conan- Giám đốc quốc gia Cơ quan Phát triển Pháp rất ấn tượng về những thành tựu của Việt Nam trong việc thúc đẩy bình đẳng giới:“Hình ảnh của người phụ nữ hiện nay hoàn toàn khác với hình ảnh cách đây 30 năm, vốn luôn gắn liền với công việc bếp núc và chăm lo nhà cửa. Chính phủ Việt Nam đã rất nỗ lực trong việc thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ. Việt Nam cũng cho thấy vai trò rất tích cực trong thúc đẩy bình đẳng giới trên thế giới khi là một trong những nước đầu tiên thông qua Công ước về cấm mọi hình thức phân biệt đối xử đối với phụ nữ cách đây hơn 40 năm và sau đó là Tuyên bố và Cương lĩnh hành động Bắc Kinh năm 1995.”

Trong khi đó, Các thành viên Ủy ban Quyền trẻ em của Liên hợp quốc (CRC) cũng hoan nghênh những thành tựu của Việt Nam trong lĩnh vực đảm bảo các quyền trẻ em, đặc biệt là việc xây dựng và cải thiện, sửa đổi luật pháp của Chính phủ khi ban hành luật trẻ em 2016 thay thế luật chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trẻ em năm 2004. Nhiều chính trị gia và học giả quốc tế đã rất ấn tượng về những thành công mà Việt Nam đạt được sau hơn 30 năm đổi mới, đặc biệt là tấm gương thành công về phát triển kinh tế xã hội, quyền con người và hoàn thành trước hạn nhiều Mục tiêu phát triển Thiên nhiên kỷ (MDG). Theo LHQ, chỉ số phát triển con người (HDI) ở Việt Nam liên tục tăng theo các năm và hiện lọt vào nhóm phát triển con người cao, xếp thứ 115/191 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Về khía cạnh quyền tự do Internet, ngôn luận, báo chí, sử dụng mạng xã hội; Việt Nam đang đứng top đầu thế giới. Như We Are Social & Hootsuite đã thống kê về chỉ số tiếp cận Internet, Việt Nam có tới 150 triệu kết nối mobile, khoảng 70 triệu người dùng internet. Hạ tầng 3G/4G đã phủ sóng 99,8% dân cư và internet cáp quang đã tới 98% số phường xã. Tự do báo chí  được thể hiện cụ thể với việc cả nước có khoảng 800 cơ quan báo chí, hơn 100 báo có hoạt động báo điện tử; hơn 600 tạp chí; 25 cơ quan báo chí điện tử độc lập.

Bất chấp những luận điệu xuyên tạc, thù địch; quốc tế đang có những đánh giá cao về vấn đề nhân quyền Việt Nam – vốn đã đạt những thành tựu “không thể phủ nhận”. Với việc Việt Nam ứng cử vào Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc lần thứ hai, Giáo sư James Borton, Nghiên cứu viên cao cấp, Viện Chính sách đối ngoại, Đại học Johns Hopkins cho biết, điều này không chỉ làm sâu sắc thêm sự hội nhập vào hệ thống quốc tế mà còn đem đến cơ hội thúc đẩy hơn nữa quyền con người trong khu vực./.