G’lúh túh lướt zi lấh, amoó Hoàng Thị Thà, cóh chr’val Mỹ Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình lêy ruộng chuôr ma nong lít zêng đác, xoọc ma xrắh hư. Ruộng chóh a’rong đăn da ding bha đưn, đợ c’moo l’lăm ahay boo túh doọ bhrợ nong lít, hân đhơ cơnh đêếc, c’moo đâu túh ga mắc bhlâng, k’tiếc chóh a’rong cắh loon bơơn bhrợ nắc zêng ma hư zớch. Amoó Hoàng Thị Thà đoọng năl, đhanuôr cóh đâu xoọc ta bhứch m’ma chr’nóh liêm glặp lâng pr’đơợ ruộng k’tiếc xang túh bhlong lâng m’ma ha roo đệ t’ngay, mặ zâng lâng túh bhlong: “T’mêê đâu, tu râu cắh liêm crêê boo túh, đác dưr nong, đhanuôr zêng ma loong pr’đươi cr’van. Đhanuôr xoọc đâu t’bhlâng bhrợ pa liêm cớ ruộng chuôr. Chính quyền vel đông cung vêy đoọng mì tôm, cha nêếh cung zâp cha, xoọc đâu đhanuôr cung kiêng đươi zên, kiêng đươi m’ma chr’nóh ra văng moót hân noo chóh, kiêng vêy cấp ping zooi zúp m’ma chóh bhrợ, m’ma xoọc ta bhứch, zên cung ta bhứch đoọng câl phân bón tơơm chr’nóh.”

Xang g’lúh túh t’gơn túh, tỉnh Quảng Bình nắc ặt zâng hi lêệng âng đhí a’muốt số 13. Bấc zr’lụ đác t’mêê xiêr rêệ, nắc dưr nong cớ lâng váih đhí k’rơ bhrợ bil ta bhứch zâp râu. Đhị zâp zr’lụ chóh bhơi r’véh lâng pô cóh zâp chr’hoong Quảng Ninh, Lệ Thuỷ, đhanuôr nắc t’bhlâng lêy bhrợ ruộng, ra văng moót hân noo chóh t’mêê đoọng đấh loon âng đơơng thị trường Tết Nguyên đán. P’loon bêl plêệng p’răng xơớt, t’coóh Võ Minh Nết, chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình đấh hân bhrợ k’tiếc đoọng chóh bhơi r’véh. Ting cơnh t’coóh Võ Minh Nết, chóh bhơi đệ t’ngay nắc c’lâng bh’rợ âng bấc pr’loọng đhanuôr cóh đâu đoọng đấh loon vêy zên bhrợ têng cha: “Ooy đenh đươnh nắc lêy bhrợ pa liêm tu vêy bấc zr’nắh k’đhạp, đông lưới ma hư zớch, k’tiếc trâm đác xoọc dz’dzong lâng phèn bấc. bh’rợ lêy bhrợ pa liêm nắc ơy zr’nắh ting zr’nắh lấh mơ, xoọc đâu zr’nắh k’đhạp lấh mơ nắc cr’liêng m’ma, xoọc m’ma đắt ha dợ câl cung cắh váih.”

T’coóh Đặng Đại Tình, Chủ tịch UBND chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình đoọng năl, c’moo đâu boo túh zâp đhị, nắc dưr váih túh ga mắc bêl  hi dưm, 70% k’tiếc nong lít, bhrợ cắh liêm crêê tước pr’ắt tr’mung âng đhanuôr. bơơn zâp tổ chức, cha nặc manứih liêm loom luônh lêy cha mêết zooi zúp, chr’hoong nắc ơy đương pay hàng hoá zâp râu âng lấh 1200 đoàn lâng pa zêng chr’nắp lấh 100 tỷ đồng. lêy ooy UBMTTQ, Hội chữ thập đỏ, Ban trông dấc cóh vel đông... zâp c’bhúh từ thiện bơơn pa choom đắh zooi zúp liêm crêê c’năl bh’rợ, crêê manứih zr’nắh k’đhạp. Ting cơnh t’coóh Đặng Đại Tình, lấh mơ bhiệc t’đang k’đươi zâp tổ chức zooi zúp l’lăm lâng zooi zúp pr’ắt tr’mung đenh đươnh, chr’hoong cung k’đươi lâng tỉnh Quảng Bình vêy chính sách zooi zúp đhanuôr đoọng têêm ngăn bh’rợ tr’nêng: “K’đươi moon tỉnh lâng Trung ương zooi zúp pa xoọng đoọng ha ngành nông nghiệp, lấh mơ nắc m’ma chr’nóh, acoon bh’năn đoọng đhanuôr bhrợ pa liêm cớ. lâng zâp pr’loọng tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ cung dưr váih cắh liêm crêê. T’mêê đâu azi k’đươi moon ngành thuế k’noọ tước đâu lâng zâp pr’loọng pa câl thương mại dịch vụ đhị zâp chợ, chr’hoong cung lêy bhrợ têng oó pay thuế, lêy cơnh apêê cắh vêy pa câl, tu xoọc apêê lưm bil ta bhứch bấc.”

G’lúh túh boo đenh t’mêê đâu đhị tỉnh Quảng Bình bhrợ bil hư k’noọ 9.000ha ha roo, tơơm chr’nóh lâng m’ma, 41.000 tấn m’ma chr’nóh hư zớch, lấh 1 ực bh’năn p’rơơi, k’noọ 4.400ha băn chóh thuỷ sản... ngành nông nghiệp tỉnh nâu xoọc pazưm moon pa choom, zooi zúp đhanuôr bhrợ pa dưr bh’rợ tr’nêng. L’lăm nắc t’đui đoọng m’ma a’bhoo, bhơi r’véh đệ t’ngay, moon pa choom đhanuôr t’mứt bh’năn băn cóh dal, goóh, âng đơơng zâp ch’na cha, lêy cha mêết đhr’năng c’rơ bh’năn băn.

T’coóh Mai Văn Minh, Gíam đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xơc svel bhươl tỉnh Quảng Bình đoọng năl, tỉnh nắc k’đươi moon lâng Trung ương zooi zúp hoá chất đoọng bhrợ pa liêm bhiệc b’băn, ch’chóh, vắc xin zêl cha groong pr’lúh cóh bh’năn băn, âng đơơng m’ma ha roo, a’bhoo lâng m’ma bhơi r’véh: “Lâng râu k’đươi moon âng Bộ nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl xoọc đâu zâp doanh nghiệp nắc ơy zooi zúp lâng zâp vel đông k’đươi moon zâp pr’loọng đương pay. Vêy c’lâng bh’rợ bhrợ têng liêm choom, bhrợ ha cơnh tước tết Nguyên đán nắc vêy bh’nơơn pr’đươi âng đơơng đoọng thị trường ooy đợ c’xêê lứch c’moo./.”

Triển khai sản xuất ngắn ngày, ổn định sinh kế lâu dài cho người dân vùng lũ Quảng Bình

               PV Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Quảng Bình là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng nặng nề của đợt mưa lũ vừa qua. Sau mưa lũ lịch sử, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn. Bà con vùng lũ rất cần cây con giống, vốn cùng các chính sách hỗ trợ để tái thiết sản xuất nông nghiệp, ổn định cuộc sống.

Lũ đi qua, chị Hoàng Thị Thà, ở xã Mỹ Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình thẫn thờ nhìn ruộng sắn ngập nước đang bị thối rữa. Ruộng sắn nằm ở sát quả đồi, những năm trước mưa lũ không ngập đến, nhưng năm nay lũ quá lớn, diện tích sắn chưa kịp thu hoạch bị ngập hư hỏng. Chị Hoàng Thị Thà cho biết, người dân ở đây đang thiếu giống lúa phù hợp điều kiện ruộng đất sau lũ và giống lúa ngắn ngày, chống chịu tốt.“Vừa qua ảnh hưởng nặng, nước dâng lên cao, bà con trôi đồ đạc hết. Bà con giờ cố gắng để làm lại đồng ruộng. Chính quyền địa phương cũng đưa về cho mì tôm, gạo các thứ đủ ăn, giờ người dân cũng cần tiền, cần giống sản xuất chuẩn bị vào mùa, nhờ cấp trên hỗ trợ giống gieo lại, giống đang thiếu, tiền cũng thiếu để mua phân bón cây trồng.”

        Sau “lũ chồng lũ”, tỉnh Quảng Bình lại gánh chịu ảnh hưởng của bão số 13. Nhiều khu vực nước vừa rút, lại dâng trở lại kèm gió lớn khiến tứ bề tan hoang. Tại các vựa rau và hoa thuộc các huyện Quảng Ninh, Lệ Thủy, người dân tất bật cày ải ruộng đất, chuẩn bị bước vào vụ mới để kịp cung cấp thị trường Tết Nguyên đán. Tranh thủ thời tiết nắng ráo, ông Võ Minh Nết, xã Cam Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình khẩn trương làm đất để trồng rau. Theo ông Võ Minh Nết, trồng rau ngắn ngày là giải pháp của nhiều hộ nơi đây để nhanh chóng có vốn tái sản xuất:“Về lâu dài vẫn phải khắc phục vì có quá nhiều khó khăn, nhà lưới bị hỏng, đất ngâm nước giờ ẩm và độ chua phèn trong đất quá nhiều. Công tác xử lý đất đã khó khăn rồi, nhưng giờ khó khăn nhất vẫn là hạt giống, hiện hạt giống đắt mà mua cũng không có.”

       Ông Đặng Đại Tình, Chủ tịch UBND huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, năm nay mưa lũ diện rộng, đỉnh lũ xảy ra vào ban đêm, 70% diện tích bị ngập lụt, ảnh hưởng lớn đến cuộc sống người dân. Được các tổ chức, cá nhân hảo tâm cứu trợ, huyện đã tiếp nhận hàng hoá các loại của hơn 1200 đoàn với tổng giá trị hơn 100 tỷ đồng. Thông qua Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc, Hội chữ thập đỏ, Ban cứu trợ ở địa phương... các đoàn từ thiện được hướng dẫn về cứu trợ theo đúng địa chỉ, đúng đối tượng khó khăn. Theo ông Đặng Đại Tình, ngoài việc kêu gọi các tổ chức hỗ trợ trước mắt và hỗ trợ sinh kế lâu dài, huyện cũng đề xuất với tỉnh Quảng Bình có chính sách hỗ trợ nhân dân nhằm ổn định sản xuất:“Đề nghị tỉnh và Trung ương hỗ trợ thêm cho ngành nông nghiệp đặc biệt là giống cây, con để người dân tái thiết lại. Đối với các hộ tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ cũng bị tác động rất lớn. Vừa rồi chúng tôi chỉ đạo ngành thuế sắp tới đối với các hộ kinh doanh thương mại dịch vụ tại các chợ, huyện cũng tiến hành tạm thời không thu thuế, coi như là họ không kinh doanh vậy bởi vì bây giờ họ thiệt hại rất lớn.”
       Đợt mưa lũ kéo dài trên diện rộng vừa qua tại tỉnh Quảng Bình làm thiệt hại gần 9.000ha lúa, hoa màu, cây trồng; 41.000 tấn hạt giống hư hỏng; hơn 1 triệu gia súc, gia cầm; gần 4.400ha nuôi trồng thủy sản.... Ngành nông nghiệp tỉnh này đang tập trung hướng dẫn, hỗ trợ người dân phục hồi sản xuất. Trước mắt, ưu tiên giống ngô, rau màu ngắn ngày, hướng dẫn người chăn nuôi đưa gia súc, gia cầm đến nơi khô ráo; cung cấp đầy đủ thức ăn; theo dõi tình hình sức khỏe đàn gia súc, gia cầm.

        Ông Mai Văn Minh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình cho biết, tỉnh đã đề xuất với Trung ương hỗ trợ hóa chất để xử lý môi trường chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản; vắc xin phòng dịch trên gia súc gia cầm, cung cấp giống lúa, ngô và hạt giống rau màu.“Với sự chỉ đạo của Bộ NN&PTNT, hiện nay các doanh nghiệp đã hỗ trợ một số giống, thức ăn chăn nuôi, hóa chất. Sở NN&PTNT sẽ phối hợp với các địa phương chỉ đạo các hộ tiếp nhận. Có kế hoạch tái sản xuất hiệu quả, làm thế nào đó đến dịp Tết Nguyên đán sẽ có 1 số sản phẩm cung cấp cho thị trường trong những tháng cuối năm./.”