Chô ooy chr’val Tân Thịnh, chr’hoong Văn Chấn, tỉnh Yên Bái cóh pazêng t’ngay tr’nơớp hân noo ch’noọng, rau azi bơơn lêy cóh tr’nơớp nắc đợ da ding chè xoọc ắt cóh hân noo vaíh axậ t’mêê t’viêng liêm pa bhlâng. C’moo 1974, t’nơơm chè ting đhanuôr Thái Bình lướt bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông t’mêê tước ooy Tân Thịnh, đươi vêy t’bhlâng bhrợ têng lâng rau liêm crêê âng k’tiếc cóh đây, pazêng bhươl cr’noon tơợ Khe Nhừ, Khe Ngủ, Khe Hả, Khe Ma nắc đơớh vêy ta bhrợ t’váih muy pr’họm t’viêng âng chè.

Chủ tịch UBND chr’val Tân Thịnh Trần Văn Dĩnh xay moon: Prang chr’val xoọc vêy lấh 400 hecta chè, bấc bhlâng nắc m’ma LDP1, LDP2, Bát Tiên lâng Phúc Vân Tiên; chè âng đhanuôr pêếh pay tước mơ ooy nắc vêy Công ty, HTX tước câl mơ đêếc, lâng chr’nắp tơợ 3.500 tước 4.500 đồng muy kg axậ chè t’mêê. Đươi vêy cơnh đêếc, thu nhập âng manuýh chóh chè liêm crêê pa bhlâng. C’moo 2017, đhanuôr cóh chr’val ơy bơơn pay pa chô lấh 10 tỷ đồng tơợ t’nơơm chè. T’coóh Trần Văn Dĩnh, Chủ tịch UBND chr’val Tân Thịnh, chr’hoong Văn Chấn prá: “Ng’moon zazum nắc k’tiếc cóh đâu liêm pa bhlâng, đhanuôr vêy bh’rợ chóh bhrợ chè tơợ đanh đươnh nắc vêy đợ rau liêm buôn cóh bh’rợ zâl cha groong pazêng rau bh’rưy pr’lúh. Lấh n’nắc thị trường cóh đâu công bhrợ têng bấc ơl ooy chè, tu cơnh đêếc t’nơơm chè cóh bấc c’moo ahay nắc n’jứah t’nơơm t’bil lơi đharứt n’jứah nắc t’nơơm bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ ha đhanuôr”.

Cóh pazêng t’ngay c’xêê 6 n’nâu, đhanuôr cóh Thị trấn nông trường Liên Sơn, chr’hoong Văn Chấn xoọc bhui har pêếh chè hân noo ch’noọng tr’nơớp cóh c’moo. Tu vêy cán bộ khuyến nông ta luôn pa choom lâng đhanuôr ơy vêy kinh nghiệm bhrợ chè, ting n’nắc ruuh chè cóh l’lăm ahay nắc vêy ta cắt lâng máy, tu cơnh đêếc axậ chè n’nâu liêm lâng lứch ma mơ, đhanuôr pêếh tước ooy nắc vêy đong máy pay câl tước đêếc lâng đợ chr’nắp nắc nhâm mâng. C’moo 2017, lấh 400 hecta chè âng Thị trấn chô đơơng k’dâng 30 tỷ đồng ha đhanuôr. Đươi vêy thu nhập nhâm mâng, đhanuôr chrooi đoọng bhrợ têng c’lâng bê tông, bhrợ têng đợ pr’đươi điện pa ang c’lâng lướt, đong văn hoá cóh pazêng zr’lụ đhanuôr ắt mamông lâng pr’ắt tr’mông nắc vêy ta pa liêm pa crêê bấc pa bhlâng. A moó Lò Thị Chiền, đhanuôr chóh chè cóh thị trấn nông trường Liên Sơn prá: “L’lăm ahay pr’loọng đong công zr’nắh k’đháp pa bhlâng, tu pr’loỌng đong cắh lấh bấc k’tiếc. Nâu cơy nắc vêy t’nơơm chè nắc pr’ắt tr’mông âng pr’loọng đong công z’zăng lấh mơ”.

Chr’hoong Văn Chấn nắc vel đong vêy đhăm chè ta chóh ga mắc pa bhlâng cóh tỉnh Yên Bái, lâng k’nặ 4.700 hecta, bấc bhlâng nắc cóh 3 thị trấn nông trường chè nắc Trần Phú, Nghĩa Lộ, Liên Sơn, đh’rứah lâng apêê chr’val cơnh Suối Giàng, Phình Hồ, Suối Bu, Sung Đô, Nậm Mười, Chấn Thịnh, Cát Thịnh… c’moo 2017, đợ chè ơy vêy ta bhrợ têng liêm xang âng chr’boong bơơn 17.600 tấn, chrooi đoọng ooy ngân sách vel đong lấh 23 tỷ đồng. Bh’rợ bhrợ têng chè nắc ơy ta luôn bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng lâng vêy thu nhập nhâm mâng đoọng ha lấh 2 bhạn cha nắc manuýh vel đong. T’nơơm chè dưr váih muy cóh pazêng t’nơơm chr’nóh bha lâng cóh bh’rợ pa dưr kinh tế xã hội, t’bil ha ul pa xiêr đharứt âng vel đong.

Đoọng đhanuôr t’bhlâng chóh bhrợ t’nơơm chè lâng pa dưr dal rau liêm choom, rau chr’nắp âng t’nơơm chè, chr’hoong Văn Chấn xoọc t’bhlâng pa liêm t’nơơm chè cóh zr’lụ ếp, pa dưr chè shan cóh zr’lụ dal tong cơnh xa nay bh’rợ ơy vêy tỉnh xay moon bhrợ têng. Đh’rứah lâng n’nắc nắc bhrợ têng bấc chính sách zúp zooi manuýh chóh chè đhị zr’lụ. T’coóh Mao Mộng Tuân, Chủ tịch UBND chr’hoong Văn Chấn, tỉnh Yên Bái prá: “Azi nắc vêy đợ chính sách zúp zooi đoọng ha đhanuôr, ghít nắc: Zúp zooi k’nặ 100% m’ma chè shan đoọng ha đhanuôr chóh t’mêê; zúp zooi đhanuôr bhrợ têng liêm crêê; xang n’nắc zúp zooi ooy bh’rợ xay p’cắh, xay moon đhị zr’lụ chóh bhrợ. Ting n’nắc, đoọng k’đhơợng lêy liêm choom lâng zư lêy m’ma chè shan tuyết chr’nắp pr’hắt, azi ta luôn p’too moon apêê phòng ban crêê tước nắc bhrợ lớp pa choom ooy bh’rợ pêếh a xậ, bhrợ têng lâng zư  lêy, zâl cha groong bh’rưy pr’lúh đoọng ha t’nơơm chè Suối Giàng”.

Lấh 60 c’moo chắt váih cóh Văn Chấn, t’nơơm chè nắc la lua chrooi đoọng bhrợ t’váih rau tr’xăl liêm pr’hay ha đhăm k’tiếc n’nâu. Muy Vân Chấn lâng bấc đhr’nong đong zir hư, đhanuôr cắh lấh bấc cóh bêl ahay, nâu cơy nắc xăl lâng pazêng bhươl cr’noon k’bhộ k’van, lâng pazêng đhr’nong đong xr’pợ ngói bhrôông bhrang nhâm mâng, bấc ơl p’rá cr’chăng bhui har têêm ngăn./.

Yên Bái: Cây chè mang diện mạo mới cho vùng đất Văn Chấn

                                                                   ( Thừa Xuân)

       Cây chè bén duyên với vùng đất Văn Chấn, Yên Bái từ sau ngày giải phóng Tây Bắc và phát triển mạnh vào những năm 60, 70 của thế kỷ trước theo chủ trương của Đảng, nhà nước ta về xây dựng vùng kinh tế mới. Kể từ khi cây chè có mặt tại đây, các vùng đất hoang sơ nhất cũng đã nhanh chóng trở thành những đồi chè xanh ngút ngàn. Giờ đây, không chỉ là cây thoát nghèo, chè còn trở thành loại cây làm giàu cho bà con các dân tộc ở địa phương. 

      Về xã Tân Thịnh, huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái vào những ngày đầu hè, hình ảnh đầu tiên hiện ra trước mắt chúng tôi là những đồi chè đang kỳ nảy chồi xanh mướt. Năm 1974, cây chè theo nhân dân Thái Bình đi xây dựng vùng kinh tế mới đến với Tân Thịnh, nhờ công lao động chuyên cần và sự màu mỡ của vùng đất này, các thôn từ Khe Nhừ, Khe Ngủ, Khe Hả, Khe Ma đã nhanh chóng được phủ một màu xanh của chè.

       Chủ tịch UBND xã Tân Thịnh Trần Văn Dĩnh cho biết: Toàn xã hiện có hơn 400 ha chè, chủ yếu là giống LDP1, LDP2, Bát Tiên và Phúc Vân Tiên; chè của người dân thu hái đến đâu là có Công ty, HTX mua hết đến đó, với giá từ 3.500 đến 4.500 đồng/1kg búp tươi. Nhờ đó, thu nhập của người trồng chè khá ổn định. Năm 2017, người dân trong xã đã có thu nhập hơn 10 tỷ đồng từ cây chè. Ông Trần Văn Dĩnh, Chủ tịch UBND xã Tân Thịnh, huyện Văn Chấn cho biết: “Nói chung là đất đai ở đây màu mỡ, người dân có truyền thống làm chè từ lâu nên thuận lợi trong việc phòng trừ các loại sâu bệnh. Hơn nữa thị trường ở đây cũng sôi động về chè, cho nên là cây chè trong nhiều năm qua nó vừa là cây xoá đói giảm nghèo vừa là cây làm giàu cho nhân dân”.

       Những ngày tháng 6 này, bà con nông dân ở Thị trấn nông trường Liên Sơn, huyện Văn Chấn đang phấn khởi thu hái lứa chè hè đầu tiên trong năm. Do được cán bộ khuyến nông thường xuyên hướng dẫn và bà con đã có kinh nghiệm làm chè, cộng với các lứa chè trước được cắt bằng máy, nên búp chè lứa này đẹp và đều tăm tắp, bà con thu hái đến đâu được các nhà máy thu mua hết đến đó với giá ổn định. Năm 2017, hơn 400 héc ta chè của Thị trấn đem lại khoảng 30 tỷ đồng cho bà con nông dân. Nhờ có thu nhập ổn định, bà con đã đóng góp làm đường bê tông, xây dựng hệ thống điện chiếu sáng, nhà văn hóa ở các khu dân cư và đời sống được cải thiện rõ nét. Chị Lò Thị Chiền, người dân trồng chè ở thị trấn nông trường Liên Sơn nói: “Trước kia gia đình cũng khó khăn vì nhà có ít đất. Bây giờ thì có cây chè vào thì sinh hoạt của gia đình đã khá hơn”.

       Huyện Văn Chấn là địa phương có diện tích chè lớn nhất tỉnh Yên Bái, với gần 4.700 héc ta, tập trung chủ yếu tại 3 thị trấn nông trường chè là Trần Phú, Nghĩa Lộ, Liên Sơn, cùng các xã như Suối Giàng, Phình Hồ, Suối Bu, Sùng Đô, Nậm Mười, Chấn Thịnh, Cát Thịnh…Năm 2017, sản lượng chè thành phẩm của huyện đạt 17.600 tấn, đóng góp vào ngân sách địa phương trên 23 tỷ đồng. Việc sản xuất chè đã thường xuyên đem lại việc làm và nguồn thu ổn định cho trên 2 vạn người dân địa phương. Cây chè đã trở thành một trong những cây trồng chủ lực trong phát triển kinh tế, xoá đói nghèo của địa phương.

      Để người dân tiếp tục gắn bó với cây chè và nâng cao chất lượng, thương hiệu của cây chè, huyện Văn Chấn đang  tích cực cải tạo cây chè vùng thấp, phát triển chè shan ở vùng cao theo đề án đã được tỉnh phê duyệt. Cùng với đó là triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người trồng chè trên địa bàn. Ông Mai Mộng Tuân, Chủ tịch UBND huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái cho biết: “Chúng tôi có các chính sách hỗ trợ cho bà con, cụ thể: Hỗ trợ gần 100% cây giống chè shan cho bà con trồng mới; hỗ trợ bà con thực hiện sản xuất an toàn; rồi là hỗ trợ về giới thiệu, quảng bá, chỉ dẫn địa lý sản phẩm. Đồng thời, để quản lý hiệu quả và bảo tồn được giống chè shan tuyết quý hiếm, chúng tôi thường xuyên chỉ đạo các phòng ban có liên quam mở các lớp tập huấn, hướng dẫn về các thu hái, chế biến và chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây chè Suối Giàng”.

      Hơn 60 năm bén duyên tại Văn Chấn, cây chè đã thực sự góp phần làm thay đổi diện mạo của vùng đất này. Một Văn Chấn với những ngôi nhà tạm bợ, dân thưa thớt xưa kia, giờ đã được thay thế bằng những bản làng trù phú, với những ngôi nhà ngói đỏ kiên cố, ngập tràn tiếng cười vui hạnh phúc./.