Coh c’xêê c’moo Pháp k’đhơợng lêy, p’lêêh pêê c’noong k’tiêc Việt Nam- Lào- Campuchia, zr’lụ: Muy xa nul a tứch t’căr, pêê k’tiêc k’ruung đh’rưah bơơn xơợng, căh ơy vêy xa nay xay moon hân đoo coh bha ar bha tơ bha lâng. Manuyh Pháp công căh ơy xay moon ooy xa nay bh’rợ xay moon toạ độ crêê bhlâng âng bh’rợ tr’zap p’lêêh pêê lâng công căh ơy pac c’noong k’tiêc đoọng clặ cr’lặ t’nil coh zr’lụ n’nâu.

Xang bêl bơơn pay pa chô độc lập, pêê k’tiêc k’ruung mr’cơnh cr’noọ xa nay năc bhrợ bhr’lậ râu căh ơy liêm choom ooy xa nay c’noong k’tiêc năc lịch sử đơc lơi ting cơnh xa nay đươi ooy xa nay Luật âng bha lang k’tiêc. Ting n’năc, pazêng k’tiêc k’ruung mr’cơnh cr’noọ xa nay xay moon c’lâng c’noong k’tiêc hành chính âng thực dân đơc lơi coh cr’chăl pay pa chô độc lập năc c’lâng c’noong k’tiêc quốc tế. Pazêng Hiệp ươc ooy c’noong k’tiêc ký kết bhlưa pêê k’tiêc k’ruung năc zêng đươi ooy c’lâng c’noong k’tiêc hành chính âng Pháp xrặ bàn đồn Bone tỷ lệ 1:100.000 âng Sở Địa dư Đông Dương bhrợ têng coh c’moo 1954 bhrợ pr’đơợ đoọng xay bhrợ xa nay bh’rợ c’noong k’tiêc.

• C’moo 2007: Pêê n’đăh xay moon năc xay bhrợ liêm xang zr’lụ p’lêêh pêê c’noong k’tiêc bhlưa pêê k’tiêc k’ruung.
• Tơợ t’ngay 12- 15/6/2007: Họp vòng I cấp chuyên viên đhị TP.HCM đoọng mr’cơnh cr’noọ xa nay ooy xa nay pháp lý, kỹ thuật lâng zên prặ coh bh’rợ xay bhrợ xay bhrợ zr’lụ p’lêêh pêê c’noong k’tiêc bhlưa pêê k’tiêc k’ruung.
• Tơợ t’ngay 27- 31/7/2007: Ch’mêệt lêy pêê n’đăh râu la lua đhị đhăm k’tiêc đoọng mr’cơnh xa nay xay moon đhị zr’lụ choh t’nâl cr’lặ.
• Tơợ t’ngay 29-31/8/2007: Họp vòng II cấp chuyên viên đhị Phnom Penh (Campuchia) đoọng mr’cơnh cr’noọ xa nay xay bhrợ đoọng ha bh’rợ clặ cr’lặ coh đhăm k’tiêc. Pêê n’đăh mr’cơnh cr’noọ xa nay đoọng tỉnh Kon Tum (Việt Nam) bhrợ têng t’nâl cr’lặ, lâng râu đương ch’mêệt lêy rơợng griing âng pêê k’tiêc k’ruung.
• T’ngay 18/1/2008: Nghiệm thu lâng pa luih t’nâl cr’lặ p’lêêh pêê c’noong k’tiêc đhị đhăm k’tiêc
• Tơợ t’ngay 18-22/02/2008: Họp vòng III cấp chuyên viên đhị Vientiane (Lào) đoọng mr’cơnh cr’noọ xa nay coh x’rịa âng dự thảo: Hiệp ước xay moon đhị tr’zạp c’lâng c’noong k’tiêc bhlưa k’tiêc k’ruung Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Vương quốc Campuchia lâng k’tiêc k’ruung Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, xay moon ooy Chính pazêng n’đăh.
• T’ngay 26/8/2008, Hiệp ước ơy vêy apêê p’căh mặt vêy thẩm quyền âng pêê k’tiêc k’ruung ký bha lâng đhị Hà Nội, vêy chr’năp lâng Việt Nam lâng pazêng n’đăh ký kết tơợ t’ngay 16 c’xêê 12 c’moo 2011.

Coh bh’rợ pac c’noong k’tiêc clặ cr’lặ, cr’noọ xa nay đh’rưah bhrợ têng, zư lêy lâng k’đhơợng lêy c’noong k’tiêc zazum dưr vaih c’lâng c’noong k’tiêc têêm ngăn, zr’ziêng, k’rong bhrợ đh’rưah lâng dưr vaih liêm k’rơ, xay bhrợ đoọng ha bh’rợ Tam giác dưr vaih k’rơ Campuchia- Lào- Việt Nam. Râu đâu ơy vêy Thủ tướng Chính phủ 3 k’tiêc k’ruung mr’cơnh cr’noọ xa nay gr’hoot lâng bhrợ t’vaih râu liêm buôn đoọng pêê k’tiêc k’ruung k’rong bhrợ đh’rưah xay moon đhị tr’zap âng pêê c’lâng c’noong k’tiêc Việt Nam- Lào, Việt Nam- Campuchia lâng Lào- Campuchia.

Hiệp ước vêy ta ký lâng ch’mêệt lêy, prá xay xang năc c’rơ đoọng pa dưr 3 k’tiêc k’ruung t’bhlâng bhrợ pa liêm râu căh ơy liêm choom ooy xa nay c’noong k’tiêc âng k’tiêc k’ruung, đoọng bhrợ pa dưr muy c’lâng c’noong k’tiêc têêm ngăn, zr’ziêng, k’rong bhrợ đh’rưah; t’bhlâng pa dưr xa nay đoàn kết zr’ziêng bhlưa đhanuôr pêê k’tiêc k’ruung; bhrợ pr’đơợ đoọng ha xa nay bh’rợ pa dưr kinh tế - xã hội coh pazêng vel đong.

Hiệp ước xay moon zr’lụ tr’zap c’noong k’tiêc Việt-Lào- Campuchia vêy ta bhrợ têng đươi ooy xa nay zêng ma mơ mr’cơnh, crêê đhị, crêê cơnh xa nay xay moon đhị tr’zap c’lâng c’noong k’tiêc pêê k’tiêc k’ruung ghít lâh mơ, buôn lêy n’năl, liêm buôn đoọng ha bh’rợ k’đhơợng lêy c’noong k’tiêc, ting n’năc doọ bhrợ tr’xăl c’lâng c’noong k’tiêc âng k’tiêc k’ruung vêy ta xay moon ting cơnh pazêng Hiệp ước c’noong k’tiêc coh xoọc đâu bhlưa pêê k’tiêc k’ruung.

Hiệp ước xay moon tr’zap c’noong k’tiêc bhlưa pêê k’tiêc k’ruung Việt Nam- Lào lâng Campuchia, tỉnh đăn lâng n’đăh Việt Nam năc Kon Tum, n’đăh Lào năc A-Ta-Pư lâng n’đăh Campuchia năc tỉnh Ra-ta-Na-Ki-ri. Đhị Việt Nam, t’nâl cr’lặ pêê c’noong k’tiêc năc đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y, coh chr’val Bờ Y, chr’hoong Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum zư lêy.

T’nâl cr’lặ p’lêêh pêê k’tiêc k’ruung Việt Nam, Lào, Campuchia (P’lêêh Pêê Đông Dương) vêy ta bhrợ têng coh t’ngay 29/11/2007, pa luih coh t’ngay 18/01/2008 lâng vêy ta ký đhị Hiệp ước xay moon tr’zap c’lâng c’noong k’tiêc bhlưa k’tiêc k’ruung Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Vương quốc Campuchia lâng k’tiêc k’ruung Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào. Nâu đoo năc râu xay p’căh ooy râu têêm ngăn lâng xa nay zr’ziêng âng 3 k’tiêc k’ruung Đông Dương. Thiếu ta Phạm Tiến Dũng, chính trị viên đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y xay moon: “T’nâl cr’lặ n’nâu vêy râu đơ chr’năp lâh mơ lâng pazêng t’nâl cr’lặ n’lơơng năc bha lâng t’nâl vêy ta bhrợ cơnh tam giac, coh m’piing acọ năc u tóch dal k’dâng 2 mét bhưah 60cm. Vêy ta bhrợ lâng đhâl hoa cương, mặt công vêy đợ râu la lay năc coh mặt t’nâl cr’lặ dợ vêy ta bhrợ quốc huy âng 3 k’tiêc k’ruung, muy mặt t’nâl năc t’hươc ooy muy k’tiêc k’ruung, tươc ooy t’nâl cơnh vil năc xay p’căh râu ma mơ mr’cơnh n’jưah crêê cơnh lâng đhr’năng cruung đác âng zr’lụ p’lêêh pêê c’noong k’tiêc, xa nay xay p’căh ghít bhlâng xa nay đoàn kết zr’ziêng bhlưa pêê k’tiêc k’ruung Việt Nam, Lào, Campuchia. Năc xay p’căh cr’noọ cr’niêng lâng râu t’bhlâng âng Chính phủ, đhanuôr pêê k’tiêc k’ruung ooy bh’rợ bhrợ pa dưr c’lâng c’noong k’tiêc têêm ngăn zr’ziêng nhâm mâng lâng đanh đươnh.”

P’lêêh pêê Đông Dương căh muy vêy chr’năp ooy râu têêm ngăn quốc phòng, coh c’xêê c’moo zâl arọp Mỹ, coh đâu năc dợ đhị pr’têệt âng bơr c’lâng bha lâng Đông, Tây Trường Sơn. Trung tá Nguyễn Thành Tâm, đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y, Bộ đội Biên phòng Kon Tum xay moon: “Coh zr’lụ n’nâu vêy đợ râu chr’năp năc t’nâl cr’lặ p’lêêh pêê c’noong k’tiêc bhlưa pêê k’tiêc k’ruung Việt Nam Lào lâng Campuchia lâng năc vêy bâc râu p’rá xa nay ng’bi năc zr’lụ n’nâu muy xa nul âng a tứch năc pêê k’tiêc k’ruung đh’rưah bơơn xơợng. Râu bơr cậ năc coh đâu năc zr’lụ x’rịa âng c’lâng c’noong k’tiêc bhlưa Việt Nam – Lào lâng công năc tơợ tr’nơơp âng c’lâng c’noong k’tiêc Việt Nam lâng Campuchia, râu chr’năp ooy an ninh quốc phòng lâng buôn bhrợ têng bh’rợ tr’lum bhlưa pêê k’tiêc k’ruung Việt Nam- Lào- Campuchia lâng bêl lươt ch’mêệt lêy bơr đăh căh cậ bâc n’đăh năc zêng 3 k’tiêc k’ruung zêng tươc ooy đâu đoọng chào t’nâl cr’lặ lâng xang n’năc bhrợ teneg bh’rợ xa nay lươt ch’mêệt lêy bơr n’đăh, bâc n’đăh.”

P’lêêh pêê c’noong k’tiêc năc pa têệt bơr truih c’lâng Đông Tây âng c’lâng Trường Sơn chr’năp ma bhuy xoọc ch’guốc ooy đay xa nấp t’mêê, k’bhộ ngăn lâng têêm ngăn. Bh’rợ zư lêy zr’lụ c’noong k’tiêc têêm ngăn, nhâm mâng, dưr vaih k’rơ ooy kinh tế, năc c’lâng bh’rợ đoọng pa dưr zr’lụ c’noong k’tiêc n’nâu dưr vaih zr’lụ kinh tế bha lâng coh tam giác dưr vaih Việt Nam- Lào- Campuchia coh cr’chăl căh mơ đanh dợ./.

Giúp đồng bào hiểu rõ về Hiệp ước xác định giao điểm

đường biên giới giữa Việt Nam – Lào và Campuchia năm 2008

VOV4

Việc ký Hiệp ước xác định giao điểm đường biên giới Việt Nam- Lào- Campuchia ngày 26/8/2008 là một sự kiện quan trọng, đánh dấu sự hội tụ về niềm tin, lòng quyết tâm, cũng như tinh thần đoàn kết hữu nghị của Chính phủ và nhân dân 3 nước Việt Nam, Campuchia và Lào trong thiện chí hợp tác giải quyết vấn đề biên giới lãnh thổ. Bộ trưởng cao cấp Campuchia Var Kim Hong nhấn mạnh đây là Hiệp ước được ký giữa ba nước độc lập, có chủ quyền, không có bất kỳ sự can thiệp hoặc sức ép nào từ bên ngoài.

Trong thời kỳ Pháp thuộc, ngã ba biên giới Việt Nam- Lào- Campuchia, nơi “một tiếng gà gáy, ba nước cùng nghe”, chưa được quy định trong một văn bản chính thức. Người Pháp cũng chưa từng đặt vấn đề xác định tọa độ chính xác của giao điểm ngã ba và chưa tiến hành phân giới cắm mốc khu vực này.

Sau khi giành độc lập, ba nước đã thống nhất giải quyết vấn đề biên giới do lịch sử để lại theo nguyên tắc của Luật quốc tế. Theo đó, các nước công nhận đường ranh giới hành chính do thực dân để lại vào thời điểm giành được độc lập là đường biên giới quốc tế. Các Hiệp ước về biên giới ký kết giữa ba nước đều lấy đường ranh giới hành chính do Pháp vẽ trên bản đồ Bonne tỷ lệ 1:100.000 của Sở Địa dư Đông Dương xuất bản  năm 1954 làm căn cứ để giải quyết vấn đề biên giới

• Năm 2007: Ba bên đặt vấn đề giải quyết điểm ngã ba biên giới giữa ba nước
• Từ ngày 12 - 15/6/2007: Họp vòng I cấp chuyên viên tại TP. HCM để thống nhất các vấn đề về pháp lý, kỹ thuật và tài chính trong việc giải quyết vị trí ngã ba biên giới giữa ba nước
• Từ ngày 27 - 31/7/2007: Khảo sát ba bên tại thực địa để thống nhất xác định vị trí cắm mốc.
• Từ ngày 29-31/8/2007: Họp vòng II cấp chuyên viên tại Phnom Penh (Campuchia) để thống nhất các nội dung phục vụ công tác cắm mốc trên thực địa. Ba bên nhất trí uỷ nhiệm tỉnh Kon Tum (Việt Nam) tiến hành thi công xây dựng mốc, dưới sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia ba nước.
• Ngày 18/1/2008: Nghiệm thu và khánh thành mốc ngã ba biên giới trên thực địa.
• Từ ngày 18 - 22/02/2008: Họp vòng III cấp chuyên viên tại Vientiane (Lào) để thống nhất lần cuối dự thảo “Hiệp ước xác định giao điểm đường biên giới giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Vương quốc Campuchia và nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào”, báo cáo Chính phủ mỗi bên.
• Ngày 26/8/2008, Hiệp ước đã được các đại diện có thẩm quyền của ba nước ký chính thức tại Hà Nội, có hiệu lực đối với Việt Nam và các Bên ký kết kể từ ngày 16 tháng 12 năm 2011.

Tiến trình phân giới cắm mốc, nhu cầu cùng nhau xây dựng, bảo vệ và quản lý đường biên giới chung thành đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, phục vụ tích cực cho Chương trình Tam giác phát triển Campuchia - Lào - Việt Nam. Điều này đã được Thủ tướng Chính phủ 3 nước nhất trí thỏa thuận và tạo điều kiện chín muồi để ba nước hợp tác xác định giao điểm của ba đường biên giới Việt Nam- Lào, Việt Nam- Campuchia và Lào-  Campuchia.

Hiệp ước được ký và phê chuẩn là động lực thúc đẩy 3 nước nỗ lực giải quyết các vấn đề biên giới lãnh thổ còn tồn tại, nhằm xây dựng một đường biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân ba nước; tạo điều kiện cho công cuộc phát triển kinh tế-xã hội ở các địa phương.

Hiệp ước xác định giao điểm đường biên giới Việt – Lào – Campuchia được xây dựng trên nguyên tắc hoàn toàn bình đẳng, chính xác, đáp ứng yêu cầu xác định giao điểm đường biên giới ba nước rõ ràng, dễ nhận biết, thuận lợi cho công tác quản lý biên giới, đồng thời không làm thay đổi đường biên giới quốc gia được xác định theo các Hiệp ước biên giới hiện hành giữa ba nước.

Theo Hiệp ước xác định giao điểm biên giới giữa ba nước Việt Nam- Lào và Cam pu chia, tỉnh giáp ranh phía Việt Nam là Kon Tum, phía Lào là A-ta-pư và phía Campuchia là tỉnh Ra-ta-Na-Ki-ri. Tại Việt Nam, cột mốc 3 biên do đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y, thuộc địa phận xã Bờ Y huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum trực tiếp quản lý.

Cột mốc ngã ba biên giới 3 nước Việt Nam, Lào, Campuchia (Ngã ba Đông Dương) được khởi công ngày 29/11/2007, khánh thành ngày 18/01/2008 và được ký tại Hiệp ước xác định Giao điểm đường biên giới giữa nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Vương quốc Campuchia và nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Đây là một minh chứng về sự hoà bình và tình hữu nghị của 3 nước Đông Dương. Thiếu tá Phạm Tiến Dũng, chính trị viên đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y cho rằng: “Cột mốc này có điểm đặc biệt hơn các mốc h là cột mốc được thiết kế thân hình trụ tam giác có chóp kích thước cao 2 m rộng 60 cm. Vật liệu làm bằng đá hoa cương toàn khối, mặt nó có điểm khác nữa là trên mặt mốc có khắc quốc huy của 3 quốc gia, mỗi mặt mốc là hướng về mỗi quốc gia, đến mốc hình tròn thể hiện sự bình đẳng vừa phù hợp với tình hình địa lý tự nhiên của khu vực ngã ba biên giới, biểu tượng rõ nét mối tình đoàn kết hữu nghị giữa ba nước Việt Nam Lào Campuchia. Nó thể hiện ý chí nguyện vọng và quyết tâm của Chính phủ nhân dân ba nước về xây dựng đường biên giới hòa bình hữu nghị ổn định và lâu dài.

Ngã ba Đông Dương không chỉ có vai trò quan trọng về an ninh quốc phòng, mà vào thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đây còn là nơi giao nhau của hai con đường huyết mạch Đông, Tây Trường Sơn. Trung tá Nguyễn Thành Tâm, đồn biên phòng cửa khẩu quốc tế Bờ Y, BĐBP Kon Tum cho biết: “Ở vị trí này có những điểm đặc biệt là cột mốc ngã ba biên giới giữa ba nước Việt Nam Lào và Campuchia và được có nhiều câu nói ví von là  khu vực này một tiếng gà gáy ba nước cùng nghe. Thứ hai là đây là điểm cuối của đường biên giới giữa Việt Nam- Lào và cũng là điểm khởi đầu xuất phát đường biên giới Việt Nam và Campuchia, lợi thế về chiến lược an ninh quốc phòng và thường hay diễn ra các buổi giao lưu giữa ba nước Việt Nam- Lào -Campuchia và trong khi tuần tra song phương hoặc đa phương thì tất cả đều 3 nước đều lên đây chào cờ chào cột mốc và sau đó triển khai các nội dung tuần tra song phương đa phương.”

Ngã ba biên giới nơi nối liền hai tuyến Đông Tây của đường Trường Sơn huyền thoại đang khoác lên mình màu áo mới, no ấm và bình yên. Việc giữ gìn, bảo vệ khu vực đường biên hòa bình, ổn định, phát triển về kinh tế, là định hướng để đưa vùng biên này trở thành khu kinh tế động lực trong tam giác phát triển Việt Nam- Lào- Cam pu chia trong tương lai không xa./.