T’ngay tr’nơơp tuần, a noo Kpuih Mlai, ma nưih Jarai, vel Klăh, chr’val Ia Mơr  chở k’điêl đhị  xe máy đoọng tươc Bệnh viện Đa khoa tỉnh khám cr’ay. T’mêê z’lâh c’lâng bê tông coh trung tâm chr’val C’lâng tỉnh 665, n’đhang năc c’lâng tỉnh n’nâu căh mă mơ c’lâng chr’val. Năc tơơp tơợ c’lâng tỉnh năc c’năt c’lâng k’tiêc lâng muy clang k’tiêc brung cơợng tươc ch’đa têy ga lop măt c’lâng, hụ hâp bâc ơl. T’mêê lươt z’lâh muy c’năt năc muy bêệ xe tải lươt n’đăh tôh lươt z’lâh, bhrung brăng k’năm k’păt, bhrợ ha noo Mlai pa đhêy xe căh choom lươt. Xang dâng 2 phút brung năc ha dợ vêy xiêr m’bứi, díc điêl a noo vêy choom lươt cớ c’lâng ch’ngai k’noọ 100km, coh đêêc dâng 30 km năc c’lâng k’tiêc. Prang bâc c’moo ha nua năc lươt đhị c’lâng zr’năh k’đhap, a noo Kpuih Mlai, xay moon:“Xe tải ga măc lươt z’lâh năc brung brăng căh bơơn la lêy, năc vêy bêl a cu xiêr ha tộ ooy dup c’lâng, ăt đhị đêêc đương xe lươt z’lâh. C’lâng k’tứi, xe lươt z’lâh năc vêy ha dợ glụ pay xe n’đăh n’dup c’lâng đoọng lươt. Ha dợ tươc bêl boo năc c’lâng lụ k’tiêr, lươt bơr cha năc, năc muy cha năc lươt muy cha năc k’tut. Rơơm kiêng bhlâng năc Nhà nước đơơh bhrợ c’lâng đoọng ha đha nuôr lươt ra vach liêm buôn.”

C’lâng tỉnh 665 n’juôi k’noọ 70 km, vêy đhị tr’nơơp năc đhị p’lêêh pêê Phú Mỹ, p’têêt lâng c’lâng Hồ Chí Minh z’lâh Tây Nguyên ( QL14) lâng x’ría năc tr’lum lâng c’lâng ga măc 14C,  đăn lâng c’lâng ch’mêêt lêy c’noong k’tiêc, crêê đhăm k’đhơợng lêy âng Đồn Biên phòng Ia Mơr. T’cooh Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND chr’val Ia Mơr đoọng năl, c’năt c’lâng môp bhlâng âng c’lâng tỉnh 665 âng vel đong chr’val dâng 30 Km, zêng năc c’lâng k’tiêc. Bh’rợ lươt ra vach truih c’lâng n’nâu lum bâc zr’năh k’đhap, hân noo boo năc lụ c’tiêr ha dợ p’răng năc brung brăng. C’lâng c’tôch k’đhap bhrợ bh’rợ lươt ra vach âng đha nuôr lum pa bhlâng zr’năh kđhap.  Pr’đươi pr’dua, bh’nơơn ha rêê đhuôch bhrợ t’vaih crêê k’đị chr’năp, đhị bêl pr’đươi pr’dua pay câl năc dal. Tu cơnh đêêc tr’mông tr’meh pr’ăt tr’nơt âng chr’val căh choom pa dưr.“C’lâng tỉnh 665 lươt moot chr’val Ia Mơr, p’têêt lâng trung tâm chr’hoong Chư Prông lâng lươt tươc apêê chr’val năc pa bhlâng zr’năh k’đhap. Tơợ đêêc bhrợ zr’năh k’đhap ha bh’rợ tr’câl tr’bhlêy, đơơng âng hàng hóa, bh’nơơn  ha rêê đhuôch âng đha nuôr ooy lơơng. Đha nuôr buôn crêê apêê k’đị chr’năp, đha nuôr công crêê bil đợ râu pa chô đoọng pa dưr tr’mông tr’meh. Cấp ủy, chính quyền coong cơnh pa zêng đha nuôr chr’val Ia Mơr rơơm kiêng ng’cơnh choom đơơh bhrợ têng c’lâng đoọng ha đha nuôr ra vach buôn bă.”

C’lâng tỉnh 665 bơơn xay moon năc c’lâng bha lâng âng c’lâng c’tôch âng apêê chr’val Ia Băng, Ia Tôr, Ia Pia, Ia Me, Ia Ga lâng chr’val Ia Mơr âng chr’hoong Chư Prông. Nâu đoo công năc c’năt c’lâng bha lâng p’têêt chr’hoong Chư Prông, tỉnh Gia Lai lâng chr’hoong Oyaday ( tỉnh Rattanakiri, Campuchia). Ting t’cooh Hồ Phước Thành, Giám đốc Sở Kế hoạch – Đầu tư tỉnh Gia Lai, xay moon râu chr’năp âng c’năt c’lâng lâng padưr tr’mông tr’meh pr’ăt tr’nơt zr’lụ c’noong k’tiêc, tỉnh âi k’đươi lâng Chính phủ lâng Ngân hàng Châu Á ( ADB) zooi đoọng zên k’rong bhrợ, bhrợ bhr’lậ năc đươi Dự án “ Zooi đoong pa dưr zr’lụ c’noong k’tiêc” zr’lụ Tam giác pa dưr 3 k’tiêc k’ruung Việt Nam – Lào – Campuchia. Dự án k’rong pa zêng âi bơơn Thủ tướng ơơi đoọng c’moo 2016, ha dợ c’lâng tỉnh 665 bơơn ơơi đoọng cơnh lâng zên k’rong bhrợ lâh 22 ưc đô la Mỹ, ma mơ năc lâh 500 tỷ đồng. T’cooh Hồ Phước Thành đoọng năl, tu muy bơr râu k’đhap tu cơnh đêêc c’lâng bh’rợ xơợng bhrợ dự án crêê ha toot. Tươc nâu câi, đợ apêê râu k’đhap tr’nơơp âi bơơn xay bhrợ lâng dự án xooc bơơn đấu thầu. Ha dang liêm buôn, tươc c’xêê 8 ha y, dự án năc vêy choom bhrợ têng: “A zi bơơn tỉnh k’đươi xay bhrợ dự án n’nâu cơnh lâng bh’rợ năc c’la k’rong bhrợ. A zi âi pa zum liêm lâng Ngân hàng Châu Á đoọng bhrợ bha ar dự án lâng âi bơơn Ngân hàng n’nâu xay moon mr’cơnh xa nay pa zêng apêê c’lâng bh’rợ. Xooc đâu năc xooc bhrợ bha ar đấu thầu đhị mạng, c’lâng bhrợ năc Ngân hàng Châu Á xooc xay truih đoọng đấu thầu. Ting c’lâng bh’rợ năc tươc c’xêê 7 vêy xang bh’rợ đấu thầu lâng dâng c’xêê 8 năc vêy xay bhrợ dự án n’nâu.”

Gian nan đường đến xã Anh hùng Ia Mơr

                                                              PV Công Bắc

Ia Mơr là xã biên giới đặc biệt khó khăn của huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai. Nơi đây, thời tiết khắc nghiệt,  giao thông cách trở kinh tế- xã hội chậm phát triển. Một con đường đi lại thuận tiện là ước mong mấy chục năm qua của bà con xã Anh hùng Ia Mơr.

Ngày đầu tuần, anh Kpuih Mlai, dân tộc Jarai, làng Klăh, xã Ia Mơr chở vợ trên chiếc xe máy để đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh khám bệnh. Vừa ra khỏi con đường bê tông ở trung tâm xã là Tỉnh lộ 665. Buồn thay, Tỉnh lộ chất lượng lại kém xa đường xã. Bắt đầu Tỉnh lộ là đoạn đường đất với một lớp đất bám dày cả gang tay phủ kín mặt đường. Đi được một đoạn thì gặp một chiếc xe tải đi ngược chiều chạy qua, bụi mù mịt, làm anh Mlai phải dừng xe. 2 phút sau, vợ chồng anh mới tiếp tục hành trình gian nan dài gần 100km, trong đó khoảng 30km là đường đất. Anh Kpuih Mlai, than thở:“Xe tải lớn đi qua thì bụi quá nhìn đường không được thì có khi mình lao xuống  hố, nằm đó đợi xe chạy qua. Đường nó hẹp, xe chạy qua thì mới vượt lên hố mình đi. Còn mùa mưa thì đường nó lầy lội, lún, đi hai người thì một người phải đẩy xe. Mong muốn nhất là Nhà nước sớm làm đường cho bà con đi lại thuận tiện.”

Tỉnh lộ 665 dài gần 70 km, có điểm đầu là tại ngã ba Phú Mỹ, giao với Đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên (QL14) và điểm cuối giao với Quốc lộ 14C, giáp với đường tuần tra biên giới, thuộc địa phận quản lý của Đồn biên phòng Ia Mơr. Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Mơr cho biết, đoạn đường xấu nhất của Tỉnh lộ 665 thuộc địa bàn xã với khoảng 30km, toàn bộ là đường đất. Việc đi lại trên tuyến đường này gặp rất nhiều khó khăn, mùa mưa thì rất lầy lội còn mùa nắng thì bụi mù mịt. Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, giao thông cách trở,  đi lại khó khăn, hàng hóa, nông sản làm ra thường bị ép giá, trong khi vật tư đầu vào bị đội giá lên cao. Vì thế,kinh tế- xã hội của xã chậm phát triển:“ Tỉnh lộ 665 đi vào xã Ia Mơr đi vào xã Ia Mơr, nối liền trung tâm huyện Chư Prông và đi các xã thì đặc biệt khó khăn. Từ đó  làm khó khăn cho việc thông thương, vận chuyển hàng hóa, nông sản của bà con ra bên ngoài. Bà con thường bị tiểu thương ép giá, bà con cũng bị mất đi một phần thu nhập để phát triển kinh tế. Cấp ủy, chính quyền cũng như toàn thể bà con nhân dân xã Ia Mơr mong muốn làm sao sớm triển khai làm đường để cho bà con đi lại thuận lợi.”

Tỉnh lộ 665 là huyết mạch giao thông của các xã Ia Băng, Ia Tôr, Ia Pia, Ia Me, Ia Ga và  Ia Mơr của huyện Chư Prông. Đây cũng  là tuyến đường trọng yếu nối huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai với huyện Oyadav (tỉnh Rattanakiri, Vương quốc Campuchia). Theo ông Hồ Phước Thành, Giám đốc Sở Kế hoạch-Đầu tư tỉnh Gia Lai, xác định tầm quan trọng của tuyến đường với phát triển kinh tế, xã hội vùng biên giới, tỉnh đã đề xuất với Chính phủ và Ngân hàng Châu Á (ADB) tài trợ kinh phí đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa thông qua Dự án “Hỗ trợ phát triển khu vực biên giới” khu vực Tam giác phát triển 3 nước Việt Nam- Lào- Campuchia. Dự án tổng thể đã được Thủ tướng phê duyệt năm 2016,  còn Tỉnh lộ 665 được phê duyệt với mức đầu tư hơn 22 triệu đô la Mỹ, tương đương hơn 500 tỷ đồng. Ông Hồ Phước Thành cho biết, do một số vướng mắc nên tiến độ thực hiện dự án bị gián đoạn:“Chúng tôi được tỉnh giao trách nhiệm triển khai dự án này với vai trò chủ đầu tư.  Chúng tôi đã phối hợp chặt chẽ với ADB để làm hồ sơ dự án và đã được ADB thống nhất toàn bộ các quy trình, thủ tục. Hiện nay thì đang làm thủ tục  đấu thầu qua mạng, quy trình làm thì ADB đang công bố để đấu thầu. Theo lộ trình thì đến tháng 7 là xong các quy trình đấu thầu và khoảng tháng 8 là sẽ triển khai dự án này.”