Nắc ma nứih zooi đoọng tác chiến âng cơ quan bha lâng âng Bộ Tổng tham mưu mặt trận Điện Biên Phủ, t’coóh Nguyễn Công Dinh nắc muy cóh hắt ngai zooi bh’rợ, k’rong xa nay zấp t’ngay tơợ a pêê đơn vị cóh mặt trận đoọng xay trúih lâng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đhị sở Chỉ huy ặt đhị Mường Phăng, Điện Biên Phủ. T’coóh trúih: tơợ An toàn khu Định Hóa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp vêy mặt đhị xở chỉ huy Thẩm Púa ( đhị Điện Biên Phủ 15 km) lâng nắc âi moọt xay bhrợ kế hoạch tác chiến cơnh âi năl l’lăm lâng mr’cơnh xay moon lâng apêê chuyên gia Trung Quốc tơợ tr’nơợp nắc “ Zêl đơớh, xay bhrợ đơớh”. N’đhơ cơnh đêếc, tơợ bơr pêê t’ngay l’lăm bêl pr’tóh súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp k’rang k’uôl lâng pa chắp bấc bhlâng ooy boóp p’too moon âng A va Hồ, nắc đoo “ Năl ghít mặ zêl vêy zêl”.

Ảnh: TTXVN

  Ha dum l’lăm t’ngay pr’tóh súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp méh toong ha dum lâng đơớh ra diu 26/1, t’coóh k’rong k’đươi họp Đảng ủy mặt trận đh’rứah lâng apêê tư lệnh, chính ủy đại đoàn lâng apêê cục trưởng. Pr’lứch pr’họp lịch sử lâng bhrơợng n’nắc nắc pa glúh chỉ thị: Đoọng k’đhơợng nhâm cr’đhơợng xa nay dal bhlâng nắc “ Mặ zêl”, choom xăl c’lâng xa nay lêệng c’chêệt a rập tơợ “ Zêl đơớh, xay bhrợ đơớh” dzang “ zêl mặ, prúh clôông”. Quyết định xăl g’lúh zêl prúh. K’đươi bộ đội pa zêng tuyến rạc chô đhị k’rong pa zum, lâng gluh pa glúh pháo. Cơnh xang n’nắc, t’coóh Nguyễn Công Dinh bơơn đớp râu k’đươi âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp đơơng ta la thư tước Ava Hồ ooy bh’rợ tr’xăl c’lâng zêl prúh. T’coóh Nguyễn Công Dinh hay cớ: “Xang bêl vêy quyết định tơợ “ zêl đơớh, xay bhrợ đơớh” dzang “ zêl mặ, prúh clông” Đại tướng Võ Nguyên Giáp vêy xrắ muy ta la thư đoọng  xay trúih lâng Ava Hồ lâng Bộ Chính trị. T’ngay 27/1/1954 acu bơơn t’đang đác lum Đại tướng lâng Đại tướng âi pa đớp đoọng ha cu muy ta la thư lêệt liêm lâng p’too moon “ a nhi vêy bh’rợ đơơng đoọng ta la thư n’nâu chô tước an toàn khu, pa đớp đoọng tước têy Ava Hồ lâng p’too moon nâu đoo nắc ta la thư chr’nắp, nắc choom lướt tước đhị chô tước đhăm.”

Ảnh: TTXVN

  L’lăm đêếc, k’noọ tước t’ngay tơợp ha chiến dịch, bấc pháo âng hêê công cắh âi tước đhị ta đớc. Đhị apêê ta đớc pháo nắc pa bhlâng na noóh ra hi, ha dang p’ghít lêy a rập vêy bơơn lêy lâng phản pháo, a hêê buôn ặt zâng lâng bấc râu bhrêy tắh. Quyết định xăl c’lâng bh’rợ zêl prúh cr’đơơng tước bh’rợ glụ pa glúh pháo nắc muy  râu k’đháp bhlâng cơnh lâng apêê cán bộ, chiến sĩ pháo binh. Đại tá Trần Liên, bêl a hay k’đhơợng bhrợ trinh sát âng Trung đoàn pháo xạ 367 moon: Glụ t’moọt pháo nắc âi zr’nắh k’đháp n’đhang glúh pa glúh pháo nắc bh’nhăn zr’nắh k’đháp lấh mơ. Ha la bhơi t’boọ đoọng p’lơớp ha rập công xêu răng, a rập âi bơơn năl đhr’năng tu cơnh đêếc panh pa hư hưl đhăl, c’rơ ma nứih nắc xiêr r’dợ dáp tơợ xang 1 cr’chăl c’lâng đanh glụ t’moọt pháo. N’đhơ cơnh đêếc, cơnh lâng râu t’bhlâng âng bộ đội pháo binh,  đơớh ra diu t’ngay 5/2/1954, pháo x’ría âi bơơn glụ pa chô đhị k’rong đớc, bh’rợ glụ pa glúh pháo âi bơơn thắng lợi. Bộ đội pháo binh âi ra văng zêl prúh ting c’lâng xa nay “ zêl mặ, prúh clông” ha g’lúh zêl prúh moọt Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đại tá Trần Liên moon ghít: “C’bhúh pháo cao xạ chr’nắp bhlâng nắc coong t’cắt c’lâng p’têệt c’rơ, c’lâng đơơng âng ch’na đh’nắh âng a rập. Bơr nắc đơơng  viện binh chi viện âng rập cắh choom pa glúh dzợ tu pháo binh âi pănh prúh prang plêêng. Đhị bêl đêếc apêê đoo k’noọ đơơng âng p’nănh cha rắh, ch’na đh’n ắh k’đháp, cắh choom moọt zooi. Choom moon, thắng lợi đhăm đớc âng pháo cóh chiến dịch pa bhlâng chr’nắp.”

Đại tướng Võ Nguyên Giáp âi ting xay trúih cóh ta la sách âng đay: Quyết định xăl g’lúh zêl prúh. K’đươi đoọng ha bộ đội cóh prang tuyến rạch chô đhị k’rong ặt pa zum lâng glụ pa glúh pháo. Nắc đoo quyết định zr’nắh k’đháp bhlâng cóh bh’rợ k’đhơợng quân âng đay. Quyết định n’nắc, bơơn Ava Hồ lâng Trung ương ơơi đoọng lâng moon: “ quyết định xăl cơnh zêl prúh  tơợ “ zêl đơớh, xay bhrợ đơớh” dzang “ zêl mặ, prúh clông” nắc đoo crêê bhlâng. T’coóh Dương Niết, đại đội 263, tiểu đoàn 18, Trung đoàn Thủ đô moon: “Quyêt định âng Đại tướng liêm crêê 1 cơnh tuyệt đối. Bêl chiến dịch ra văng tơợp bhrợ a zi bơơn đớp bha ar âng Navare, chooi prang zr’lụ Điện Biên phủ nắc pa zol Đại tướng Võ Nguyên Giáp đoọng quân moọt zêl prúh. Bêl pa zol cơnh đêếc a hêê công pa ngoóp đh’riêng súng. Tước bêl a hêê tơợp zêl nắc pa bhlâng k’rang k’uôl. Zêl trận tr’nơợp moọt ooy Him Lam a rập bơơn năl a hêê vêy pháo binh nắc l’lăm n’nắc căh veye n’nă;. Quyết định âng Đại tướng bêl động glụ pa glúh pháo nắc đoọng bhrợ trận địa xang nắc glụ t’moọt pháo, ghít nắc nghi binh pa bhlâng choom nắc Pháp cắh choom moon la lay cơnh lơơng dzợ. Đợ n’nâu a hay tướng Pháp xay moon quyết định âng Đại tướng Võ Nguyên Giáp nắc quyết định bhriêl g’lăng.”

T’ngay 13/3/1954, xang bấc t’ngay c’xêê ra văng, pr’đơợ âi tước, ahêê pr’tóh súng moọt ooy Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ cơnh lâng c’bhúh đạn pháo moọt ooy cứ điểm tr’nơợp n’đắh Bắc, bha đưn Him Lam. 56 t’ngay ha dum xang n’nắc, ting n’căr tôm âng Tập đoàn quân sự r’dợ bơơn trứah, đợ cứ điểm k’rơ bhlâng, ma bhuy bhlâng công cắh mặ g’đách râu zêl prúh cơnh đhí a muốt âng Quân đội Nhân dân Việt Nam. A hêê âi bơơn thắng lợi liêm lứch, ga mắc chr’nắp bhlâng tơợ a hay tước nâu câi, pr’lứh g’lúh zêl prúh a rập Pháp xang bấc c’moo crêê đơợ đươn. T’coóh Nguyễn Công Dinh moon ghít: Quyết định xăl  c’lâng  zêl pruh “ zêl đơớh, xay bhrợ đơớh” dzang “ zêl mặ, prúh clông” bơơn lêy nắc chìa khóa đoọng bhrợ t’váih p’loọng Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Quyết định n’nắc, bơơn xay moon đhị pr’đơợ ga bọ crêê đhr’năng chiến trùng, xay moon đhr’năng muy cơnh khoa học lâng râu bơơn năl ghít c’lâng pr’chắp “ zêl năl ghít mặ thắng” âng chủ tịch Hồ Chí Minh: “Xăl c’lâng bh’rợ zêl prúh nắc âi ghít. Ha dang cắh xăl c’lâng bh’rợ zêl prúh nắc a rập k’rong bhrợ t’váih Tập đoàn Cứ điểm dưr váih xong p’loh pa bhlâng k’rơ. Bêl đêếc râu t’ping ooy c’bhúh ma nưuíh pa bhlâng k’đháp zêl, tu cơnh đêếc choom vêy cr’chăl ra văng p’xoọng. Nắc c’lâng bh’rợ n’nâu mặ zêl prsuh Điện Biên phủ 1 cơnh  crêê liêm nắc mơ. Đợ n’nâu a hay nắc vcêy lêy nâu đoo nắc c’lâng bh’rợ pa bhlâng bhriêl g’lăng âng Đại tướng. Ha dang cắh vêy c’lâng xa nay n’nâu nắc cắh veye mặ xay bhrợ Điện Biên phủ.”

Đhr’năng la lua cóh 56 t’ngay ha dum pa cắh đoọng lêy râu t’bhlâng xăl c’lâng zêl prúh tơợ “ zêl đơớh, xay bhrợ đơớh” dzang “ zêl mặ, prúh clông” nắc muy quyết định bhriêl g’lăng lâng trách nhiệm âng Bộ Tư lệnh chiến dịch, dzọong k’đhơợng a cọ nắc Đại tướng Võ Nguyên Giáp. 65 c’moo ha nua, pa bhlâng bấc bha ar xrắ ooy zêng xay moon bh’rợ xăl cơnh zêl n’nâu moọt cr’chăl x’ría pa bhlâng chr’nắp, nắc râu quyết định cr’đơơng tước thắng lợi âng chiến dịch, pa đhêy pr’noo âng a rạp Pháp đhị Việt Nam moon la lay lâng Đông Dương moon za zum. Nâu đoo coong nắc pr’đơợ ha thắng lợi âng g’lúh kháng chiến chống Mỹ nâu a hay./.

65 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ:

Từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh”

 sang “đánh chắc, tiến chắc”- Một quyết định lịch sử

                                                                Lại Hoa

Quyết định chuyển phương án “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp thể hiện nhãn quan quân sự tuyệt vời cũng như bản lĩnh của “tướng quân tại ngoại” đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng. Quyết định đó được coi là “chìa khóa” để mở cánh cửa Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ- được đưa ra dựa trên cơ sở bám sát diễn biến chiến trường, phân tích tình hình thực tiễn một cách khoa học và sự thấu hiểu triệt để sâu sắc tư tưởng “đánh chắc thắng” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

  Là trợ lý tác chiến của cơ quan đầu não thuộc Bộ Tổng tham mưu mặt trận Điện Biên Phủ, ông Nguyễn Công Dinh là một trong số ít người giúp việc, tổng hợp tin tức hàng ngày từ các đơn vị ngoài mặt trận để báo cáo Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại sở chỉ huy đóng tại Mường Phăng, Điện Biên Phủ. Ông kể: Từ An toàn khu Định Hóa, Đại tướng Võ Nguyên Giáp có mặt ở sở chỉ huy Thẩm Púa (cách Điện Biên Phủ 15 km) và bắt tay vào triển khai kế hoạch tác chiến như đã xác định và thống nhất với các chuyên gia Trung Quốc từ ban đầu là “đánh nhanh, giải quyết nhanh”. Tuy nhiên, từ vài ngày trước khi nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp lo lắng và suy nghĩ rất nhiều về lời dặn của Bác Hồ, đó là “Chắc thắng mới đánh”.

Đêm trước ngày nổ súng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp thức trắng và sáng sớm 26/1, ông triệu tập cuộc họp Đảng ủy mặt trận cùng các tư lệnh, chính ủy đại đoàn và các cục trưởng. Kết luận cuộc họp lịch sử và cân não ấy bằng chỉ thị: Để bảo đảm nguyên tắc cao nhất là “đánh chắc thắng”, cần chuyển phương châm tiêu diệt địch từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định hoãn cuộc tiến công. Ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến lui về địa điểm tập kết, và kéo pháo ra. Ngay sau đó, ông Nguyễn Công Dinh được lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp chuyển lá thư tới Bác Hồ về thay đổi phương châm tác chiến. Ông Nguyễn Công Dinh nhớ lại: “Sau khi có quyết định từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” Đại tướng Võ Nguyên Giáp có viết 1 bức thư để báo các Bác Hồ và Bộ Chính trị. Ngày 27/1/1954 tôi được gọi lên gặp trực tiếp Đại tướng và Đại tướng đã giao cho tôi bức thư dán kỹ và dặn tôi “Cậu có trách nhiệm mang bức thư này về an toàn khu đưa đến tận tay Bác Hồ và dặn đây là bức thư quan trọng, phải đi đến nơi về đến trốn”.

Quyết định thay đổi phương châm tác chiến dẫn đến việc kéo pháo ra là một thử thách không nhỏ với các cán bộ, chiến sĩ pháo binh. Đại tá Trần Liên, nguyên phụ trách trợ lý trinh sát của Trung đoàn pháo cao xạ 367 cho rằng: Kéo pháo vào đã vô cùng gian khổ nhưng kéo pháo ra lại càng gian khổ hơn. Lá ngụy trang bị héo, địch đã nắm được tình hình nên bắn phá dữ dội, sức người lại suy giảm đáng kể sau 1 quãng đường dài kéo pháo vào. Thế nhưng, với những nỗ lực và quyết tâm của bộ đội pháo binh, mờ sáng ngày 5/2/1954, khẩu pháo cuối cùng đã được kéo về vị trí tập kết. Bộ đội pháo binh đã sẵn sàng chuẩn bị tác chiến theo phương châm "đánh chắc, tiến chắc" cho cuộc tấn công vào Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đại tá Trần Liên khẳng định:“Lực lượng pháo cao xạ quan trọng nhất là cắt hẳn đường tiếp tế của địch. Hai là đưa viện binh chi viện của địch không thả được nữa  bởi pháo binh đã bắn khống chế cả  vùng trời. Trong khi đó chúng tưởng vận chuyển hậu cần khó khăn, không tiếp tế được. Phải nói thắng lợi vị trí của pháo trong chiến dịch quan trọng”.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã từng tâm sự trong cuốn sách của mình: Quyết định hoãn cuộc tiến công. Ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến lui về địa điểm tập kết và kéo pháo ra. Đó là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của mình. Quyết định đó, được Bác Hồ và Trung ương nhất trí cho rằng: “quyết định thay đổi cách đánh từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” là hoàn toàn đúng. Ông Dương Niết, đại đội 263, tiểu đoàn 18, Trung đoàn Thủ Đô cho rằng: “Quyết định của Đại tướng sáng suốt 1 cách tuyệt đối. Trước khi chiến dịch bắt đầu chúng tôi nhận được truyền đơn của Navare, rải khắp xung quanh vùng Điện Biên phủ là thách thức Đại tướng Võ Nguyên Giáp cho quân vào đánh. Khi thách thức như vậy ta vẫn im tiếng súng. Đến khi ta bắt đầu đánh thì rất hoang mang. Đánh trận đầu tiên vào Him Lam chúng phát hiện ta có pháo binh mà trước đó không phát hiện được. Quyết định của Đại tướng khi cho kéo pháo ra để làm trận địa sau đó kéo pháo vào trong, rõ ràng là nghi binh tuyệt vời mà Pháp không thể chối cãi được. Sau này tướng Pháp đánh giá quyết định của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là quyết định sáng suốt”.

Ngày 13/3/1954, sau nhiều ngày tháng chuẩn bị, thời cơ chín muồi, ta nổ súng vào Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bằng loạt đạn pháo vào cứ điểm đầu ngõ phía Bắc, đồi Him Lam. 56 ngày đêm sau đó, từng vỏ bọc của Tập đoàn quân sự lần lượt được mở ra, những cứ điểm mạnh nhất, uy lực nhất cũng không thoát khỏi sức tấn công như vũ bão của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ta đã giành được thắng lợi trọn vẹn, to lớn nhất từ trước tới nay, kết thúc cuộc kháng chiến chống Pháp sau nhiều năm bị đô hộ. Ông Nguyễn Công Dinh khẳng định: Quyết định thay đổi phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” được coi là “chìa khóa” để mở cánh cửa Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Quyết định đó, được đưa ra dựa trên cơ sở bám sát diễn biến chiến trường, phân tích tình hình thực tiễn một cách khoa học và sự thấu hiểu triệt để sâu sắc tư tưởng “đánh chắc thắng” của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Thay đổi phương châm tác chiến thì đã rõ. Nếu không thay đổi phương châm tác chiến thì địch tập trung thành Tập đoàn Cứ điểm thành Con Nhím rất mạnh. Lúc bấy giờ tương quan lực lượng rất khó đánh, cho nên phải có thời gian chuẩn bị thêm. Chính phương châm này ra đánh thắng Điện Biên phủ 1 cách chắc chắn như thế. Sau này mới thấy đây là phương châm rất tài tình của Đại tướng. Nếu như không có phương châm này thì không tài nào giải quyết được Điện Biên Phủ”.

       Thực tế diễn ra trong 56 ngày đêm chứng minh cho thấy quyết tâm thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc” là một quyết định sáng suốt và đầy trách nhiệm của Bộ Tư lệnh chiến dịch, đứng đầu là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. 65 năm qua, rất nhiều tài liệu đều nhận định việc thay đổi cách đánh này vào phút chót mang ý nghĩa vô cùng quan trọng, là yếu tố quyết định dẫn tới thắng lợi của chiến dịch, chấm dứt giấc mộng thực dân của Pháp tại Việt Nam nói riêng và Đông Dương nói chung. Đây cũng là tiền đề cho thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ sau này./.