Bhươl cr’noon 3 chr’val Hồng Kim, chr’hoong A Lưới vêy ta pazao đoỌng zư lêy 59 héc ta crâng. Xang bêl pa zao đoỌng crâng, pazêng pr’loọng đong đhanuôr cóh cr’noon nắc họp, xay moon bh’rợ tr’nêng đoọng ha pazêng manuýh cóh bhươl cr’noon. 16 pr’loọng đong đhanuôr ting zư lêy crâng nắc vêy ta pác 3 c’bhúh, muy c’bhúh vêy bh’rợ lướt ch’mêết lêy, zư lêy crâng cóh 10 t’ngay cóh muy c’xêê. T’coóh Hồ Văn Nhoài, Tổ phó c’bhúh zư lêy crâng cr’noon 3, chr’val Hồng Kim xay moon: đươi vêy ta luôn lướt ch’mêết lêy, c’bhúh zư lêy crâng cr’noon 3 nắc loon đơớh bơơn lêy, xay moon ooy kiểm lâm zâl cha groong bấc bh’rợ pa hư crâng dưr váih đhị zr’lụ. “Cr’noọ bh’rợ lướt ch’mêết lêy nắc a đoo tổ trưởng pác moon, muy g’lúh lướt ch’mêết lêy tơợ 5 tước 7 cha nắc. Bêl pazao đoọng ooy đhanuôr zư lêy nắc vêy bấc rau liêm choom, tr’nơớp nắc crâng vêy ta zư lêy, doọ choom bil, doọ pa hư ting n’nắc nắc chóh p’xoọng. Cóh n’dúp crâng, đhanuôr công bơơn chóh 10 r’bhâu tơơm c’rêê, xay moon đớc tước ooy c’moo n’tốh nắc choom pay pa chô. Lấh n’nắc, đhanuôr công vêy ta chroót zên dịch vụ, công vêy p’xoọng thu nhập pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông.”

Đhị chr’val A Roàng, chr’hoong A Lưới, tước nâu cơy, nắc vêy 435 héc at crâng vêy ta pazao đoọng ooy 6 bhươl cr’noon zư lêy. A Roang nắc chr’val đăn ooy c’noong k’tiếc pr’zớc Lào, pazêng đhanuôr cóh đâu nắc lứch manuýh Cơ Tu, Tà Ôi, Pa Cô… pr’ắt tr’mông âng đhanuôr dzợ bấc rau zr’nắh k’đháp. Xang bêl đớp zư lêy crâng, pazêng đhanuôr cóh bhươl cr’noon bhrợ têng xa nay gr’hoót ooy bh’rợ zư lêy crâng, xa nay bh’rợ lướt ch’mêết lêy đhị pazêng zr’lụ crâng. Lấh ooy bh’rợ zư lêy crâng, đhanuôr nắc dzợ kiểm lâm cóh zr’lụ pa choom ooy bh’rợ chóh c’rêê cóh crâng, chóh ba kích lâng muy bơr rau t’nơơm z’nươu n’lơơng đoọng pa dưr thu nhập. Muy héc ta c’rêê cóh crâng, đhanuôr nắc vêy Dự án Car-bi lâng Dự án zư lêy rau chr’nắp pr’hay âng sinh học cóh zr’lụ k’ruung Mê Kông đoọng 3 ức đồng. Lấh n’nắc, đhanuôr nắc dzợ vêy ta chroót zên tơợ zên dịch vụ môi trường crâng cóh zập c’moo tước k’ha riêng ức đồng. T’coóh Võ Bá Toàn, kiểm lâm cóh zr’lụ chr’val A Roàng, chr’hoong A Lưới prá: “Pazêng bhươl cr’noon công đơớh loon pazum đh’rứah lâng kiểm lâm vel đong lướt ch’mêết lêy crâng vêy ta pazao đoọng zư lêy đhị zr’lụ. Azi công bhrợ têng bh’rợ pa choom đhanuôr pazêng bh’rợ ch’mêết lêy, zư lêy crâng. Tơợ đêếc, đhanuôr nắc dzợ t’bhlâng zư lêy crâng vêy ta pa zao đoọng, t’piing lâng l’lăm ahay, nắc đhr’năng col pa hư crâng, tal crâng bhrợ ha rêê vêy u xiêr bấc pa bhlâng.”

Xay bhrợ Đề án pazao đoọng crâng, đoọng vặ crâng âng UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, tơợ c’moo 2014 tước nâu cơy, chr’hoong A Lưới nắc ơy pazao đoọng k’nặ 20.300 héc ta crâng g’mrâng ha 191 c’bhúh pr’loọng đong, 39 bhươl cr’noon, 26 pr’loọng đong lâng 2 Đồn Biên phòng zư lêy. Cắh muy pa dưr rau liêm choom cóh bh’zư lêy crâng, bh’rợ pazao đoọng crâng ha bhươl cr’noon zư lêy công ting pa xiêr đharứt, t’bil ha ul, bhrợ t’váih bh’rợ tr’nêng thu nhập âng đhanuôr, ga ving bhrợ pa dưr crâng, zư lêy môi trường cruung đác. T’coóh Hồ Văn Sao, Hạt phó Hạt Kiểm lâm chr’hoong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon: “Bêl pazao đoọng crâng nắc bh’rợ zư lêy crâng bấc bhlâng nắc apêê đơn vị chức cnăng cơnh kiểm lâm, apêê Ban zư lêy crâng. Xang bêl pazao đoọng crâng, vêy ting pấh âng pazêng pr’loọng đong đhanuôr nắc crâng vêy c’la nắc vêy ta zư lêy liêm choom lấh mơ. Cóh A Lưới, lấh ooy bh’rợ col crâng, đhr’năng tal crâng bhrợ ha rêê cóh cr’chăl ahay bấc bhlâng. Hân đhơ cơnh đêếc, bêl vêy đhanuôr zư lêy crâng nắc bh’rợ pa hư doọ dzợ lấh bấc. Bấc bhươl cr’noon bêl bơơn lêy bh’rợ pa hư crâng nắc đơớh loon pay pa chô máy lâng xay moon ooy kiểm lâm cóh zr’lụ toom.”

Xang bêl bhrợ têng bh’rợ pazao đoọng crâng ha đhanuôr zư lêy, đợ đhăm crâng cóh zr’lụ chr’hoong A Lưới crêê ta col pa hư cóh zập c’moo doọ dzợ bấc. Cóh 6 c’xêê tr’nơớp c’moo đâu, Hạt Hiểm lâm A Lưới bơơn lêy 10 bh’rợ col pa hư crâng lất xa nay lâng đợ ga mắc 1,7 héc ta, xiêr 6 bh’rợ t’piing lâng c’moo ahay. Tơợ rau la lua n’nắc đoọng lêy, bh’rợ pazao đoọng crâng ooy bhươl cr’noon zư lêy nắc ơy pa dưr rau liêm choom, bhrợ t’váih c’lâng bh’rợ t’mêê cóh bh’rợ zư lêy crâng g’mrâng. Đhanuôr ắt mamông đăn crâng, bơơn đươi rau liêm crêê tơợ crâng nắc manuýh đương lêy zúp zooi apêê đơn vị chức năng đơớh bơơn lêy, zâl cha groong bh’rợ pa hư crâng, zư lêy liêm crêê rau chr’nắp liêm âng crâng./.

A Lưới: Hiệu quả mô hình giao rừng cho cộng đồng quản lý

                                                                             PV Kim Thu

         Huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế hiện có hơn 110.000 héc ta rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm hơn 81.000 héc ta. Những năm trước đây, tình trạng chặt phá rừng ở  huyện vùng cao này thường xuyên xảy ra với quy mô lớn. Tuy nhiên, từ khi thực hiện mô hình giao rừng cho cộng đồng quản lý, số vụ vi phạm Luật Bảo vệ và Phát triển rừng ngày càng giảm. Bên cạnh đó, người dân được giao quản lý bảo vệ rừng có điều kiện tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo, cuộc sống ngày càng ổn định nhờ nguồn lợi từ khoanh nuôi tái sinh rừng.

         Cộng đồng thôn 3 xã Hồng Kim, huyện A Lưới được giao quản lý bảo vệ 59 héc ta rừng. Sau khi được giao rừng, các hộ dân trong thôn đã tổ chức họp, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên. 16 hộ dân tham gia tổ bảo vệ rừng được chia làm 3 đội, mỗi đội có trách nhiệm tuần tra, bảo vệ rừng trong 10 ngày của tháng. Ông Hồ Văn Nhoài, Tổ phó Tổ bảo vệ rừng thôn 3, xã Hồng Kim cho biết: nhờ thường xuyên tuần tra, kiểm soát, Tổ bảo vệ rừng thôn 3 đã kịp thời phát hiện, báo lượng kiểm lâm ngăn chặn nhiều vụ phá rừng xảy ra trên địa bàn. “Kế hoạch đi tuần tra bảo vệ do tổ trưởng phân công, mỗi đợt đi tuần tra từ 5 đến 7 người. Khi giao cho dân bảo vệ rừng thì được nhiều cái lợi, thứ nhất là rừng được bảo vệ, không mất, không phá mà còn được trồng thêm. Dưới tán rừng, bà con trong tổ cũng trồng được 10 ngàn cây mây, dự kiến sang năm sẽ cho thu hoạch. Ngoài ra, bà con cũng được chi trả tiền dịch vụ, cũng có thêm thu nhập trang trải cuộc sống hằng ngày.”

        Tại xã A Roàng, huyện A Lưới, đến nay, đã có 435 héc ta rừng được giao cho 6 cộng đồng thôn quản lý, bảo vệ. A Roàng là xã giáp biên với nước bạn Lào, hầu hết là người dân là đồng bào các dân tộc Cơ Tu, Tà Ôi, Pa Cô…đời sống còn nhiều khó khăn. Sau khi nhận rừng, các cộng đồng thôn tiến hành xây dựng hương ước, quy ước về bảo vệ rừng, quy chế tuần tra kiểm soát tại các khu vực rừng. Ngoài nhiệm vụ quản lý bảo vệ rừng, người dân còn được kiểm lâm địa bàn hướng dẫn trồng mây dưới tán rừng, trồng cây ba kích và một số loại cây dược liệu khác để tăng thu nhập. Mỗi héc ta mây trồng dưới tán rừng, bà con được Dự án Car-bi và Dự án Hành lang bảo vệ đa dạng sinh học tiểu vùng sông Mê Kông hỗ trợ 3 triệu đồng. Ngoài ra, bà con còn được chi trả từ nguồn kinh phí dịch vụ môi trường rừng mỗi năm hàng trăm triệu đồng. Ông Võ Bá Toàn, kiểm lâm địa bàn xã A Roàng, huyện A Lưới cho biết: “Các thôn cũng chủ động phối hợp thường xuyên với kiểm lâm địa bàn tham gia tuần tra kiểm soát tại địa bàn rừng được giao. Chúng tôi cũng tổ chức tập huấn, hướng dẫn bà con các kỹ năng về tuần tra bảo vệ rừng. Từ đó, bà con rất tích cực bảo vệ diện tích rừng được giao, so với trước đây, thì tình trạng khai thác, phá rừng làm nương rẫy giảm rất nhiều.”

        Thực hiện Đề án giao rừng, cho thuê rừng của UBND tỉnh Thừa Thiên Huế, từ năm 2014 đến nay, huyện A Lưới đã giao gần 20.300 héc ta rừng tự nhiên cho 191 nhóm hộ, 39 cộng đồng thôn, 26 hộ gia đình và 2 Đồn Biên phòng quản lý. Không chỉ phát huy hiệu quả trong công tác bảo vệ rừng, việc giao rừng cho cộng đồng quản lý cũng góp phần xóa đói giảm nghèo, giải quyết việc làm tăng thu nhập của người dân, khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng, bảo vệ môi trường sinh thái. Ông Hồ Văn Sao, Hạt phó Hạt Kiểm lâm huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế đánh giá: “Khi chưa giao rừng thì công tác quản lý bảo vệ rừng chủ yếu là các đơn vị chức năng như kiểm lâm, các Ban quản lý rừng. Sau khi tiến hành giao rừng, có sự tham gia của các nhóm hộ thì rừng thực sự có chủ nên được bảo vệ tốt hơn. Ở A Lưới, ngoài chặt phá rừng, tình trạng phá rừng làm nương rẫy thời gian qua rất nhiều. Tuy nhiên, khi có cộng đồng bảo vệ rừng thì đã giảm đáng kể. Nhiều cộng đồng khi phát hiện tình trạng chặt phá rừng đã thu giữ máy cưa và báo cho kiểm lâm địa bàn xử lý.”

         Sau khi tiến hành giao rừng cho dân quản lý, diện tích rừng trên địa bàn huyện A Lưới bị chặt phá giảm hàng năm. Riêng 6 tháng đầu năm nay, Hạt Kiểm lâm A Lưới phát hiện 10 vụ chặt phá rừng trái phép với diện tích 1,7 héc ta, giảm 6 vụ so với cùng kỳ năm ngoái. Từ thực tế đó cho thấy, mô hình giao rừng cho cộng đồng quản lý đã phát huy hiệu quả, mở ra hướng đi mới trong công tác quản lý rừng tự nhiên. Người dân sống gần rừng, được hưởng lợi từ rừng sẽ là "tai, mắt" giúp các đơn vị chức năng phát hiện, ngăn chặn kịp thời tình trạng phá rừng, bảo vệ tốt nguồn tài nguyên rừng./.