“L’lăm ahay pr’loọng đong cu công zr’năh k’đhap bhlâng, c’moo 2002, 2003 chr’na zập t’ngay năc lưch cha bhuôr. Pr’ăt tr’mông âng pr’loọng đong zr’năh k’đhap năc căh vêy zên câ lêệ la, axiu… Tươc c’moo 2004 bêl mót pa bhrợ coh chr’val vêy zên lương năc pr’ăt tr’mông công z’zăng.” Nắc ky năc p’rá âng a noo A Rất Ngâu, ăt coh cr’noon Ka Dâu, chr’val Za Hung, chr’hoong da ding k’coong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam. Ting cơnh p’rá xay truih âng a noo A Rất Ngâu, l’lăm ahay, pr’loọng đong a noo năc pr’loọng đong đharứt âng chr’val. Pr’ăt tr’mông đươi dua bâc ooy ha rêê tu cơnh đêêc zập c’moo ta luôn ta bhuch bâc rau. C’moo 2004, xang bêl bơơn mot pa bhrợ coh UBND chr’val Za Hung, a noo A Rất Ngâu vêy lêy pazêng chính sách âng Đảng, Nhà nước ooy bh’rớ pa dưr kinh tế. Đh’rưah lâng n’năc, a noo Ngâu ta luôn chêêc lêy n’năl bh’rớ ch’choh b’bêêt, b’băn, choh crâng liêm choom tơợ báo, đài, ti vi đoọng pa chô kinh nghiệm đoọng ha đay. C’moo 2012, a noo nhăn đhêy pa bhrợ coh nhà nước, chô ooy đong pa dưr kinh tế. A Rất Ngâu prá: “C’moo 2012 đhêy pa bhrợ coh UBND chr’val Za Hung chô ooy đong, c’la cu t’bhlâng bhrợ pa dưr kinh tế. Vặ zên Ngân hàng chính sach xã hội tơợ 20, 30 ức đồng đoọng bhrợ têng đợ bh’rơ b’băn, ch’choh, cơnh băn c’roóc, băn a óc, choh keo. Tươc nâu cơy pr’ăt  tr’mông ơy zăng nhâm mâng, doọ dzợ zr’năh k’đhap cơnh ahay dzợ.”

Xay moon ooy bh’rớ b’băn, ch’choh âng pr’loọng đong, a noo A Rất Ngâu xay moon, ooy bh’rớ băn a óc, pr’loọng đong năc dzợ băn cơnh ty đanh, bh’băn đoọng băn a óc năc a đoo đươi pazêng rau bh’năn coh crâng k’coong cơnh ha roo, a bhoo, a rong… ting n’năc ta luôn pa liêm pa sạch c’rol bh’năn. Tu cơnh đêếc, a óc âng a noo doọ buôn crêê pr’luh, lêệ a óc công yêm, tu cơnh đêếc năc vêy bấc ngai câl đươi. Ting cơnh a noo A Rất Ngâu, zập c’moo pr’loọng đong a noo pa câl a óc bơr chu, muy chu 7 p’nong, muy p’nong tơợ 3,5 tước 4,5 ức đồng. Lấh băn a oc, pr’loọng đong a noo dzợ băn 5 p’nong c’roóc, zập c’moo pa câl 2 p’nong c’rooc a coon, đợ zên bơơn pa chô lâh 15 ức đồng. Đh’rưah lâng bh’rợ b’băn, a noo Ngâu nắc dzợ choh lâh 2 hecta keo lai lâng lâh 300 t’nơơm quế lâng bhrợ pa câl tạp hoá đoọng ha đhanuôr coh bhươl cr’noon. A noo A Rất Ngâu xay moon, tơợ bh’rớ b’băn, ch’choh lâng pa câl hàng tạp hoá, zập c’moo pr’loọng đong a noo bơơn pay pa chô lâh 100 ức đồng. Xang bấc c’moo bhrợ cha, k’rong k’miah, t’mêê đâu diịc điêl a noo ơy bhrợ têng đhr’nong đong t’mêê liêm mâng vêy chr’năp lâh 200 ức đồng. A noo Bhơ Nươch Tam, ăt coh cr’noon Ka Dâu, chr’val Za Hung xay moon, căh muy bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ ha đay, a noo Ngâu nắc dzợ zúp zooi đhanuôr coh bhươl cr’noon, chr’val pa dưr kinh tế, pa liêm pa crêê pr’ăt tr’mông: “A noo Ngâu lâng pr’loọng đong năc lưch t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đhap pa dưr kinh tế, băn par c’la đay lâng pr’loọng đong. Tơợ rau t’bhlâng n’năc năc a noo vêy đong xang cơnh nâu cơy, đhanuôr coh đâu zập ngai công ting lêy pa choom bhrợ cơnh bh’rớ kinh tế âng a noo Ngâu. Đhanuôr coh bhươl cr’noon zi công pr’too pa choom nắc ng’lêy pa choom tơợ apêê bhrợ cha choom, lơi bh’rớ ty đanh căh lâh liêm choom ahay, đươi dua cơnh bh’rớ t’mêê, liêm choom lâh mơ, đoọng pr’ăt tr’mông ting t’ngay liêm crêê lâh mơ.”

Pân k’noọ, pân bhrợ z’lâh zr’năh k’đhap coh bh’rớ pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy, pa dưr kinh tế pr’loọng đong, coh bâc c’moo ahay, a noo A Rất Ngâu ta luôn vêy chính quyền chr’val Za Hung xay moon năc manuyh lieme choom coh bh’rớ t’bil lơi ha ul, pa xiêr đharứt. T’cooh Bhơ Nươch Bíp, Chủ tịchu UBND chr’val Za Hung, chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: “Pr’loọng đong A Lăng Ngâu bêl ahay năc pr’loọng đong đharứt, năc lâng rau t’bhlâng âng c’la đay, t’bhlâng chêêc pa choom, t’bhlâng pa bhrợ, năc tươc nâu cơy năc pr’loọng đong liêm choom coh bh’rớ pa bhrợ pa dưr dal pr’ăt tr’mông. Đoo bêl họp p’too pa choom chr’val lứch xay truih apêê pr’loọng đong a choom bhrợ cha, cơnh pr’loọng đong a noo Ngâu ooy bh’rớ t’bhlâng z’lâh zr’năh k’đhap, bhrợ t’vaih cr’van cr’bhộ ha c’la đay lâng đoọng pr’loọng đong n’lơơng ting lêy bhrợ. Zập c’moo bêl vêy zên âng xa nay bh’rớ 135, zên bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê chr’val năc lêy pay đợ pr’loọng đong ơy t’bhlâng pa dưr kinh tế, pa dưr dal pr’ăt tr’mông, pa bhlâng nắc đợ pr’loọng đong xay moon t’bil đharưt đoọng zúp zooi bhrợ t’bhưah zr’lụ pa bhrợ, pa dưr thu nhập, pa dưr kinh tế, t’bil đharưt nhâm mâng lâng nhâm mâng pr’ăt tr’mông./.”

A Rất Ngâu: Vượt khó thoát nghèo

                                       Hốih Nhàn

Anh A Rất Ngâu, 38 tuổi ở thôn Ka Dâu, xã Za Hung, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam trước đây cuộc sống gặp rất nhiều khó khăn. Nhờ nỗ lực vươn lên, dám nghĩ, dám làm, cùng với việc ham tìm hiểu, học hỏi cách làm kinh tế theo hướng mới đến nay gia đình anh đã có cuộc sống ôn định, trở thành tấm gương điển hình trong việc vượt khó thoát nghèo.

“Trước đây gia đình tôi khó khăn lắm, năm 2002, 2003 bữa ăn hàng ngày của gia đình vẫn là củ sắn, rau rừng. Kinh tế gia đình khó khăn nên không có tiền mua thịt, cá… Mãi đến năm 2004 được nhận vào công tác ở xã nhờ có đồng lương nên cuộc sống cũng khá hơn một chút.” Vừa rồi là lời tâm sự của anh A Rất Ngâu, ở thôn Ka Dâu. Trước đây gia đình anh Ngâu là một trong những hộ nghèo của xã Za Hung, huyện Đông Giang. Cuộc sống chỉ trông chờ vào việc phát nương, làm rẫy, cây trồng, vật nuôi chủ yếu dựa vào điều kiện tự nhiên, phương thức sản xuất vẫn còn theo lối cũ truyền thống, chưa áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào việc trồng, trọt chăn nuôi.  Năm 2004 sau khi được nhận vào công tác ở UBND xã Za Hung, anh A Rất Ngâu mới có điều kiện tiếp cận kỹ hơn các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, nắm bắt được cách thức tổ chức sản xuất theo hướng mới. Cùng với đó anh Ngâu cũng tích cực tìm hiểu các mô hình sản xuất nông, lâm nghiệp hiệu quả từ các phương tiện thông tin đại chúng, để đúc rút kinh nghiệm cho bản thân, cũng như vận dụng vào việc tuyên truyền, phổ biến cho bà con phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Năm 2012 anh A Rất Ngâu nghỉ công tác nhà nước, về nhà chú tâm vào việc phát triển kinh tế. A Rất Ngâu nói: “Năm 2012 nghỉ công tác ở UBND xã Za Hung về nhà,  bản thân chú trọng vào việc phát triển kinh tế. Vay vốn Ngân hàng chính sách xã hội từ 20 đến 30 triệu đồng để thực hiện các mô hình trồng trọt chăn nuôi, như nuôi bò, heo, trồng keo. Đến nay cuộc sống gia đình đã ổn định hơn, không con khó khăn như trước đây nữa.”

Nhắc đến mô hình kinh tế chăn nuôi, trồng trọt của gia đình, anh A Rất Ngâu cho biết: Riêng về việc nuôi heo gia đình anh vẫn nuôi theo cách thức truyền thống, không sử dụng cám công nghiệp, chỉ nuôi bằng lúa, ngô, khoai, sắn, tận dụng những thức ăn sẵn có trong tự nhiên, vì vậy đàn heo nhà anh không bị dịch bệnh, chất lượng thịt heo được đảm bảo, thơm ngon, nhiều người tin dùng. Bởi vậy, mỗi năm gia đình anh chỉ xuất chuồng hai lần, một lần xuất từ 7 con trở lên, mỗi con có già từ 3,5 triệu đến 4,5 triệu đồng. Ngoài đàn heo ra, gia đình anh con nuôi hơn 5 con bò, mỗi năm anh bán 2 con bê con có giá trên 15 triệu đồng. Ngoài chăn nuôi, trồng trọt bản thân công mở quầy tạp hoá phục vụ cho bà con ở thôn. Bên cạnh đó, anh Ngâu cũng trồng hơn 2 hecta keo lai và hơn 300 cây quế. Mỗi năm tổng thu nhập của gia đình anh trên 100 triệu đồng. Sau nhiều năm làm ăn tích góp, mới đây gia đình anh đã xây được ngôi nhà khang trang trị giá hơn 200 triệu đồng.

Không chỉ làm giàu cho bản thân mà anh Ngâu còn tích cực cùng với chính quyền địa phương tuyên truyền, giúp đỡ bà con ở nơi cư trú cùng phát triển kinh tế, cải thiện đời sống. Anh Bhơ Nướch Tam, ơ thôn Ka Dâu, xã Za Hung nói: “Bản thân anh Ngâu và cả gia đình đều nỗ lực vượt qua khó khăn phát triển kinh tế, nuôi sống bản thân và gia đình. Từ sự nỗ lực đó mà anh có cơ ngơi như ngày hôm nay, bà con ở đây ai cũng học hỏi làm theo như mô hình kinh tế của anh Ngâu. Bà con ở bản làng chúng tôi đây cũng thường chia sẻ với nhau là phải học hỏi những người tiêu biểu về phát triển kinh tế, bỏ phương thức sản xuất lạc hậu trước đâu, áp dụng theo cách thức mới, hiệu quả hơn, chất lượng hơn, để cuộc sống ngày càng tốt hơn.”

Với những nỗ lực của mình trong phát triển kinh tế, nhiều năm liền anh A Rất Ngâu được chính quyền xã Za Hung đánh giá là gương đỉnh hình trong việc xoá đói, giảm nghèo. Qua đó góp phần vào việc thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo, nâng cao đời sống trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới. Ông Bh’nướch Bíp, Chủ tịch UBND xã Za Hung, huỵên Đông Giang, tỉnh Quảng Nam nói: “Hộ A Lăng Ngâu trước đây là hộ nghèo, nhưng với sự nỗ lực của bản thân, gia đình, chịu khó học hỏi, chịu khó lao động, thì đến nay là hộ điển hình trong lao động sản xuất nâng cao đời sống. Mỗi khi họp tuyên truyền xã đều nêu lên những hộ gia đình như hộ anh Ngâu về nghị lực vượt khó làm giàu cho bản thân để các hộ khác làm theo. Hàng năm khi có nguồn vốn Chương trình 135, nguồn vốn xây dựng Nông thôn mới xã xét chọn những hộ gia đình đã nỗ lực phát triển kinh tế, nâng cao đời sống, nhất là những hộ đăng ký thoát nghèo để hỗ trợ tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất, tăng thu nhập, phát triển kinh tế, thoát nghèo bền vững và ổn định cuộc sống./.”