Ting cơnh xay moon âng zâp đại biểu, zâp chính sách acoon cóh pa glúh bấc, hând dhơ cơnh đêếc nắc dzợ bhrợ cắh liêm ma mơ, t’gơn bấc, ooy đâu 2, 3 xa nay bh’rợ, chính sách chr’nắp, hân đhơ cơnh đêếc, bhrợ têng cắh đấh, cắh liêm crêê cơnh cr’noọ moon pa glúh. Bấc chính sách cắh ơy xay moon zâp pr’đơợ, zooi zúp cắh bấc. Cơ chế bhrợ têng 2, 3 chính sách cắh liêm glặp, cắh ma mơ. Cr’liêng xa nay 2, 3 chính sách bhrợ pa dưr lâng pa glúh cắh liêm ma mơ lâng pr’đơợ zâp zr’lụ, zâp acoon cóh, nắc râu liêm choom đắh chính sách cung cắh choom, 2, 3 chính sách zooi zúp, bhrợ têng cắh ơy bhrợ pấh đhanuôr pấh bhrợ lâng cắh ơy pa dưr c’rơ bh’rợ đhị đêếc.

Pazưm pr’lứch âng Chính phủ ooy 3 c’moo 2016-2018 đoọng lêy, ahêê t’pấh bơơn 4.699 dự án k’rong bhrợ pa zêng zên k’rong zước bhrợ k’dâng 365 tỷ đồng, hân đhơ cơnh đêếc, đợ dự án nâu pazưm cóh đợ zr’lụ đô thị, toor đô thị, ha dợ cóh đợ vel đông chr’val, zr’lụ 2, zr’lụ 3 nắc zêng lêy cắh vêy cắh cậ ha dang vêy nắc cung k’tứi, cắh bhrợ liêm k’rơ tước bhiệc pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung vel đông. Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, c’bhúh Nghệ An moon, lêy t’pấh zâp dự án ga mắc k’rong bhrợ đhị zr’lụ nâu: “Lấh mơ zâp chính sách zooi zúp cơnh dự thảo đắh đề án moon pa glúh, lêy vêy chính sách bhrợ pr’đơợ đoọng zâp doanh nghiệp lêy pa đăn lâng zâp đắh zên vặ k’tiếc k’ruung cơnh zên ODA, Jai-ca âng Nhật Bản đoọng t’pấh zâp tập đoàn doanh nghiệp ga mắc, zâp doanh nghiệp k’tiếc k’ruung lơơng, lấh mơ nắc gr’hoót moon têêm ngăn nhâm mâng zâp chính sách ha zâp dự án ga mặc nâu đoọng apêê k’rêệm loom k’rong bhrợ đhị zr’lụ zr’nắh k’đhạp nâu.”

Bấc đại biểu đươi đh’rứah lâng 11 chính sách ga mắc lêy t’bhlâng cha mêết, pa crêê, pa xoọng đoọng bhrợ têng ooy cr’chăl c’moo 2021-2030, lêy oó t’bhlâng bhrợ têng 4 chính sách xoọc bhrợ têng cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng k’coong ch’ngai xoọc đâu. Hân đhơ cơnh, chính phủ, cơ quan k’đhơợng xrặ bhrợ lêy t’bhlâng cha mêết, xay moon liêm ghít lấh mơ đắh chính sách liêm glặp, xoọc pa dưr pa xớc liêm choom đoọng zư lêy lâng pa dưr pa xớc.

Tơợ râu lalua lêy đhị zr’lụ vêy bấc đhanuôr acoon cóh, đại biểu Đinh Thị Bình, c’bhúh Phú Thọ nắc moon pa glúh đợ mơ cắh liêm ghít đắh cr’noọ bh’rợ tước c’moo 2025, đợ mơ apêê pa bhrợ xang pa choom cóh zr’lụ đhanuôr acoon cóh lâng k’coong ch’ngai nắc k’dâng 50%, ooy đâu vêy bằng cấp chứng chỉ tơợ 10-15%. Hân đhơ cơnh đêếc, xoọc đâu, đợ mơ nâu nắc bơơn lấh 6%. 2, 3 c’bhúh acoon cóh vêy dứp 2%, lấh mơ nắc 2, 3 c’bhúh acoon cóh tước 100% pa bhrợ cắh ơy xang ta pa choom: “Đợ mơ nâu đoọng lêy, chính sách pa choom bh’rợ tr’nêng đoọng ha pêê pa bhrợ manứih acoon cóh nắc bơơn mơ bh’nơơn cắh liêm choom. xang 6 c’moo dzợ cắh năl vêy mặ bơơn mơ cr’noọ bh’rợ nắc 50% hay cắh. Chính phủ lêy cha mêết khoa học lâng lalua đoỌng bhrợ pa dưr cr’noọ bh’rợ liêm ghít âng đề án ting cr’chăl c’moo ha cơnh liêm glặp, lalua, oó bhrợ têng cắh liêm choom, chr’nắp cơnh lâng pr’đơợ k’rong bhrợ nắc bhrợ zr’nắh k’đhạp đoọng ha zâp vel đông ooy cr’chăl bhrợ têng.”

K’đươi moon 2, 3 c’bhúh bh’rợ đoọng pa dưr pa xớc tr’mung tr’méh zr’lụ đhanuôr acoon cóh, zâp đại biểu moon ghít c’lâng bh’rợ lêy zư, pa dưr chr’nắp văn hoá ty, lấh mơ nắc zư lêy chữ xrặ, p’rá xa nay, têêm ngăn đhị ắt mamung, k’tiếc ắt, k’tiếc bhrợ cha, lêy cha mêết lịch sử pa dưr pa xớc âng zâp acoon cóh.

Đhị râi boọp p’rá xay moon âng zâp đại biểu đắh đề án, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban acoon cóh Đỗ Văn Chiến moon ghít nắc đương xơợng mưy cơnh liêm ta níh. Xay moon đắh bhiệc cr’chăl t’ngay đăn đâu, 500 pr’loọng đhanuôr acoon cóh cóh Nghệ An, Thanh Hoá, Quảng Ninh, tự lêy xrặ đơn glúh đắh t’nooi pr’loọng đha rứt nắc mưy pr’đơợ tr’mung t’mêê gr’hoót moon râu liêm choom âng đề án, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban acoon cóh Đỗ Văn Chiến đoọng năl: “Ủy ban acoon cóh bơơn k’đươi k’đhơợng bhrợ, pazưm bhrợ pa dưr 1 đề án ga mắc đoọng Chính phủ xay moon Quốc hội năl dzợ bấc râu cắh liêm choom, nắc azi ơy lêy t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ ta pazao. Azi liêm ta níh đương xơợng boọp p’rá xay moon liêm chr’nắp âng zâp đại biểu đoọng bhrợ liêm xang lâng bhrợ têng đề án liêm choom. quốc hội đoọng bhrợ đề án c’lâng xa nay k’rong bhrợ bh’rợ k’tiếc k’ruung đhị pr’họp nâu nắc mưy hun pr’hêl chr’nắp cher đoọng ha đhanuôr acoon cóh k’coong ch’ngai k’noọ tước đại hội đại biểu zâp acoon cóh prang k’tiếc k’ruung g’lúh 2 c’xêê 4 c’moo 2020.”/.

Ảnh : khai thác

Nhiều giải pháp phát triển vùng

đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

         Tại phiên thảo luận về Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa 14 mới đây, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp để bảo đảm sinh kế và thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.  Trong đó, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ bà con xây dựng các mô hình kinh tế hộ gia đình gắn với đặc thù của vùng miền núi, đồng thời các giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, nhất là bảo tồn chữ viết, tiếng nói.

Theo phân tích của các đại biểu, các chính sách dân tộc ban hành nhiều nhưng còn dàn trải, manh mún, chồng chéo, trong đó một số chương trình, chính sách quan trọng nhưng thực hiện chậm, không đạt mục tiêu đề ra. Đa số chính sách chưa được bố trí đủ nguồn lực, định mức hỗ trợ thấp. Cơ chế thực thi một số chính sách chưa phù hợp, thiếu đồng bộ. Nội dung một số chính sách xây dựng và ban hành chưa phù hợp với đặc điểm, điều kiện của từng vùng, từng dân tộc, nên hiệu quả chính sách còn hạn chế; một số chính sách hỗ trợ, cho không, giải quyết tình thế, chưa khuyến khích sự tham gia của người dân và phát huy nội lực để vươn lên. 

Tổng kết của Chính phủ trong ba năm 2016 -2018 cho thấy, chúng ta thu hút được 4.699 dự án đầu tư với tổng số vốn đầu tư đăng ký khoảng 365 tỷ đồng, nhưng những dự án này chỉ tập trung ở những vùng đô thị, ven đô thị còn ở những địa bàn xã, khu vực 2, khu vực 3 thì hầu như không có hoặc nếu có thì quy mô nhỏ, ít tác động đến phát triển kinh tế địa phương.Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang, đoàn Nghệ An cho rằng cần thu hút các dự án lớn đầu tư tại khu vực này: “Ngoài các chính sách hỗ trợ như dự thảo đề án đề ra, cần chính sách tạo điều kiện để các doanh nghiệp tiếp cận với các nguồn vốn vay nước ngoài như nguồn vốn ODA, Jai-ca của Nhật Bản nhằm thu hút các tập đoàn các doanh nghiệp lớn, các doanh nghiệp nước ngoài vào, đặc biệt là cam kết đảm bảo được tính bền vững ổn định các chính sách cho các dự án lớn nay để họ yên tâm đầu tư vào vùng khó khăn này”.

Đa số đại biểu đều nhất trí với 11 chính sách lớn cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh, bổ sung để thực hiện trong giai đoạn 2021 - 2030; không tiếp tục thực hiện 4 chính sách đang thực hiện ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi hiện nay. Tuy nhiên, Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ hơn về những chính sách phù hợp, đang phát huy hiệu quả để tiếp tục duy trì và phát triển.
Từ thực tế tại khu vực có đông đồng bào vùng dân tộc thiểu số, đại biểu Đinh Thị Bình, đoàn Phú Thọ chỉ ra con số không khả thi về mục tiêu đào tạo nghề cho lao động miền núi. Theo đại biểu, đề án đặt mục tiêu đến năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là khoảng 50 %, trong đó có bằng cấp chứng chỉ từ 10 đến 15 %. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại tỷ lệ này trung bình mới đạt 6,2 %. Một số nhóm dân tộc thiểu số có tỷ lệ dưới 2 %, thậm chí một số nhóm dân tộc thiểu số có tới 100 % lao động chưa qua đào tạo: “Những con số này cho thấy, chính sách đào tạo nghề cho lao động người dân tộc thiểu số chỉ đạt được kết quả khiêm tốn. Liệu sau 6 năm nữa có đạt được mục tiêu là 50 % hay không. Chính phủ cần nghiên cứu cả khoa học và thực tiễn để xây dựng mục tiêu cụ thể của Đề án theo từng giai đoạn sao cho phù hợp, sát thực, tránh việc đề ra mục tiêu thấp sẽ không tương xứng với nguồn lực đầu tư, mục tiêu cao sẽ là duy ý chí và gây khó khăn và áp lực cho các địa phương trong quá trình thực hiện”.

Đề xuất một số nhóm giải pháp để phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các đại biểu nhấn mạnh giải pháp cần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống, nhất là bảo tồn chữ viết, tiếng nói, bảo đảm không gian sống, đất ở, đất sản xuất; nghiên cứu lịch sử phát triển của các dân tộc thiểu số. 

Trước những ý kiến đóng góp của các đại biểu về Đề án, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Đỗ Văn Chiến khẳng định sẽ tiếp thu một cách nghiêm túc và cầu thị nhất.. Giải trình về việc thời gian dần đây, 500 hộ dân tộc thiểu số ở Nghệ An, Thanh Hóa, Quảng Ninh, tự nguyện viết đơn xin ra khỏi danh sách hộ nghèo là một nguồn lực nội sinh mới hứa hẹn sự thành công của Đề án, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Đỗ Văn Chiến cho biết: “Ủy ban Dân tộc được giao chủ trì, phối hợp xây dựng một đề án lớn để Chính phủ trình Quốc hội biết mình còn hạn chế nhiều mặt nên chúng tôi đã rất cầu thị tận tâm tận lực thực hiện nhiệm vụ được giao. Xin nghiêm túc tiếp thu tối đa ý kiến trách nhiệm tâm huyết xác đáng của các đại biểu để hoàn thiện và tổ chức thực hiện Đề án tốt nhất. Quốc hội ấn nút phê duyệt Đề án về chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia tại kỳ họp này là một món quà vô cùng đặc biệt thật sự ý nghĩa tặng cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số miền núi trước thềm Đại hội đại biểu các dân tộc thiểu số toàn quốc lần thứ 2 tháng 4 năm 2020”./.

Ảnh bìa: Báo Tài nguyên và Môi trường