Bh’cộ Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Quảng Nam đoọng năl, zên zooi zúp xoọc đâu đhị vel đông nắc 38 r’bhâu đồng đhị 1 ký, hân đhơ a’ọc pay lêệ cắh cậ a’coon. Tu zên zooi zúp dal lấh mơ zên lêệ a’ọc cóh ngoai thị trường nắc buôn váih bhiệc zên pa câl a’ọc chêết dal lấh mơ zên a’ọc ma mung nắc vêy bấc a’ọc ma chêết bil. A’ọc doọ chêết cung đoọng chêết. Tu a’ọc chêết nắc bơơn zooi zúp bấc lấh mơ a’ọc ma mung, lâng doọ bil c’rơ g’lêếh zư lêy, doọ bil zên chấc câl bh’năn. Râu 2 nắc manứih băn cắh lêy cha mêết zêl cha groong pr’lúh. T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam k’đươi moon nắc lêy pa liêm pa crêê zên zooi zúp mơ 80% zên a’ọc cóh ngoai thị trường: “Nâu đoo nắc chr’nắp pa câl cóh thị trường dzoọc nắc azi zooi zúp dzoọc, zên pa câl cóh thị trường xiêr nắc azi cung zooi zúp xiêr. Cơnh đêếc nắc bơơn bhrợ liêm choom, pa xiêr lấh mơ bhiệc đhanuôr vêy 2, 3 apêê cắh liêm choom nắc apêê lêy bhiệc zooi zúp nâu dal lấh mơ thị trường, ting cơnh quy định xoọc đâu đoọng apêê lêy bhrợ râu mốp lết pay đươi chính sách, âng đơơng đợ t’nooi a’ọc doọ váih pr’lúh nắc váih pr’lúh đoọng bơơn cơ chế.”

         Quảng Bình nắc mưy ooy đợ vel đông dưr váih pr’lúh pa zrúah a’ọc châu Phi zi lưa. Đhị váih pr’lúh tr’nơợp nắc dưr váih cóh chr’val Xuân Hoá, chr’hoong Minh Hoá t’ngay 14/6. Tu cơnh đâu, vel đông xoọc căh năl cơnh lêy bhrợ ooy đắh bhiệc lêy cha mêết zooi zúp zên đoọng ha đhanuôr băn a’ọc. Ha dợ pr’loọng b’băn nắc kiêng nhà nước zooi zúp bấc lấh mơ. T’coóh Nguyễn Văn Hà, cóh vel Mai Hạ, chr’val Mai Thuỷ, chr’hoong Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình k’đươi moon: “Xơợng xay moon zên pa câl a’ọc nắc 35.000 đồng, a’ọc ga mặc nắc 38 r’bhâu đồng, a’ọc acoon nắc cắh năl ha mơ. Nhà nước zooi zúp mơ đêếc nắc đhanuôr cung yêm loom. Zên pa câl cóh thị trường đệ, xoọc đâu nắc dzợ 30 r’bhâu đồng đhị 1 ký. Rơơm nhà nước vêy zooi zúp pa xoọng liêm choom ha đhanuôr.”

        T’coóh Mai Văn Minh, Phó Gíam đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Quảng Bình đoọng năl, zr’nắh k’đhạp xoọc đâu nắc vel đông cắh ơy lêy cha mêết liêm gít đắh zên bạc. Zên lêy bhrợ đoọng ha bh’rợ zêl cha groong pr’lúh cắh năl tơợ chấc pay, cắh ơy moon tước zên zooi zúp đoọng: “Azi xoọc k’noọ đợc 2 c’lâng bh’rợ, tr’nơợp nắc ting cơnh quy định âng Chính phủ nắc zooi zúp 80% ting cơnh zên pa câl cóh thị trường. Cắh cậ ting Nghị định 02 nắc azi zooi zúp 38 r’bhâu đồng đhị 1 ký. Ooy đâu, trung ương zooi zúp 70%, vel đông zooi zúp 30%. Hân đhơ cơnh đêếc, c’lâng bh’rợ vel đông zooi zúp nắc lâng tỉnh Quảng Bình tự lêy bhrợ c’la nắc k’đhạp bhlâng. Azi nắc lêy cha mêết đắh bhiệc zooi zúp ting Quyết định âng Chính phủ nắc zooi zúp 80% ting zên cóh thị trường. ha dợ zên pa câl cóh thị trường nắc lêy cha mêết zâp tuần.”

        Tỉnh Thừa Thiên Huế xoọc đuơi bhrợ đợ mơ zên zooi zúp ha c’la b’băn vêy a’ọc ta lêệng tập lơi lâng zên 25 r’bhâu đồng đhị 1 ký hơi lâng a’ọc pay lêệ, zâp râu a’ọc lơơng lâng zên 43 r’bhâu đồng đhị 1 ký hơi, pa zêng a’ọc ga mặc, a’ọc conh xoọc choom pa câl ting cơnh quyết định số 1253 âng UBND tỉnh. Cơnh a’ọc lêệ pa câl cóh thị trường tr’xăl dzoọc dal cắh cậ đệ lấh mơ 15% zên pa câl lêệ a’ọc xoọc đâu, UBND tỉnh uỷ quyền đoọng ooy Sở Tài chính lêy cha mêết, xay moon đợ mơ zên zooi zúp đoọng ha c’la b’băn vêy a’ọc ta lêệng tập lơi lâng zên zúp đoọng 80% zên a’ọc cóh thị trường, a’ọc conh, a’ọc m’ma xoọc choom pa câl đươi zooi zúp 1,5 chu lâng zooi zúp a’ọc lơơng. T’coóh Nguyễn Văn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục b’băn lâng Thú y tỉnh Thừa Thiên Huế đoọng năl: “Xoọc đâu, Sở tài chính zâp t’ngay cung độp xơợng cr’liêng xa’nay cóh thị trường pa câl ha cơnh. Oó đoọng zooi zúp la lấh bấc. Bấc bêl đhanuôr lêy a’ọc k’ay cung cắh lêy zư pa dứah. Zooi zúp m’bứi lấh, têêm ngăn cơnh Thủ tướng k’đươi moon nắc lêy liêm choom.”

       Thủ tướng Chính phủ nắc ơy ký quyết định pa glúh cơ chế, chính sách chr’nắp liêm zooi zúp zên đắh zêl cha groong pr’lúh pa zrúah a’ọc châu Phi. Ting đêếc, zâp tỉnh k’coong ch’ngai, Tây Nguyên, ngân sách trung ương zooi zúp 80% đợ zên ngân sách nhà nước zooi zúp bil hư ha t’nooi a’ọc. Lâng zâp tỉnh lơơng, UBND tỉnh, thành phố nắc vêy đợ mơ lêy cha mêết zâp đắh zên pác đoọng đắh Trung ương tơợ 50% nắc a’tếh nắc lêy cha mêết zên ngân sách vel đông đoọng bhrợ têng. Zâp tỉnh, thành phố vêy đợ mơ lêy pay đoọng zên đắh trung ương dứp 50% nắc ngân sách trung ương zooi zúp 50% đợ mơ zooi zúp đắh nhà nước. Lâng zâp vel đông cắh ơy năl cơnh tự lêy t’mơ zên ngân sách, ngân sách trung ương zooi đoọng 70% đợ mơ zooi zúp đắh ngân sách nhà nước. Zâp vel đông k’đươi moon, đoọng pa xoọng 70% quỹ k’míah đợc cấp tỉnh đoọng zooi zúp apêê váih a’ọc crêê pr’lúh pa zrúah châu Phi. Cơnh zâp vel đông váih đợ mơ bil hư bấc, ha dang ngân sách vel đông têêm ngăn zi lấh mơ zên cóh vel đông lâng 70% quỹ k’míah đợc tài chính vel đông, ngân sách trung ương nắc pa xoọng đoọng t’mơ âng zâp tỉnh, thành phố. T’coóh Cao Đức Phát, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban kinh tế Trung ương moon, kinh nghiệm bấc c’moo zêl cha groong pr’lúh đoọng lêy, ngân sách zooi zúp pazưm ooy zâp pr’loọng b’băn k’tứi đoọng n’jứah pa xiêr đợ mơ bil hư âng đhanuôr, n’jứah moon p’too đhanuôr đh’rứah lêy pazưm lâng zâp cơ quan chuyên môn đoọng zêl cha groong pr’lúh. Hân đhơ cơnh đêếc, ha dang zooi zúp la lấh bấc nắc dưr váih bhiệc lêệng tập lơi bấc, ha dợ zooi zúp m’bứi nắc bhrợ bấc đhanuôr cắh ngai xay moon lâng chính quyền, ha dợ chấc pa câl lơi, p’lơớp g’đêl pr’lúh. T’coóh Cao Đức Phát moon: “Acu moon Nghị quyết âng Chính phủ nắc ơy moon pa glúh mưy cơ chế pa chô kinh nghiệm lalua bấc c’moo hanua nắc lêy zêl cha groong pr’lúh cóh k’tiếc k’ruung hêê. Bấc vel đông, pazao đoọng ooy Sở tài chính nắc pay zên mơ chính phủ. Zâp tuần zên âng Chính phủ ta luôn dal lấh mơ zên cóh lơơng. Apêê pay zên nâu xay moon zooi zúp đoọng ha đhanuôr.”

       Bhiệc g’lợc ch’chơơr ooy cr’chăl lêêy lêệng tập lơi a’ọc crêê pr’lúh đoọng bơơn đươi zên ta đoọng nắc dưr váih đhị bấc vel đông. Nghị quyết số 42 âng Chính phủ cung ơy moon pa glúh bấc râu cắh liêm choom, bhrợ cắh liêm crêê tước bh’rợ zêl cha groong pr’lúh. Ooy đâu, xay moon gít bhiệc lêy pay pa chô zên đắh chính sách zooi zúp cắh liêm crêê đhị 2, 3 vel đông. Vêy bấc manứih nắc đh’rứah lêy k’noọ, t’tông k’roóch, ta úah bhrợ bil kr’bhâu tỷ đồng, nắc đoo râu k’rang k’pân, ha dợ zooi zúp ha đhanuôr nắc doọ váih bil râu. Bhiệc nâu nắc liêm crêê ooy đợ pr’loọng b’băn lưm zr’nắh k’đhạp. Ha dợ lâng đợ apêê zooi zúp đoọng đhơ cơnh vêy, cắh crêê manứih nắc lêy bhrợ cắh liêm crêê.

         Xoọc đâu, nắc lêy zâp t’ngay, ngân sách Nhà nước zooi zúp đoọng ha zâp pr’loọng b’băn crêê bil bal tu pr’lúh pa zrúah a’ọc châu phi k’ha riêng tỷ đồng. 2, 3 vel đông đắh Bắc, zên zooi zúp đoọng ha 1 g’lúh váih pr’lúh lâng pa zêng zên ngân sách oou 1 c’moo. Ting cơnh xay moon âng zâp apêê chức trách nắc pr’lúh doọ ơy váih k’rơ bấc, nắc ngân sách dzợ bil bấc đoọng ha bhiệc zêl pr’lúh lâng zooi zúp manứih băn./.

Loạt bài: Dịch tả lợn châu Phi: dân thiệt đơn, nhà nước thiệt kép:

Bài cuối: Bất cập chính sách hỗ trợ

                                                      PV/ VOV- miền Trung

        Trước tình hình dịch bệnh mất kiểm soát, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế, ngày 27/6 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký Quyết định ban hành cơ chế, chính sách, mức hỗ trợ kinh phí trong phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi. Theo đó, nhà nước sẽ hỗ trợ 25.000 đồng/kg đối với lợn thịt, lợn con các loại và 30.000 đồng/kg đối với lợn nái, lợn đực đang khai thác. Trước đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 42 về việc triển khai một số giải pháp cấp bách trong phòng, chống bệnh dịch tả lợnchâu Phi với nhiều cơ chế thông thoáng, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, do không kiểm soát được tình hình dịch bệnh, số lượng lợn tiêu hủy quá nhiều khiến một số địa phương “vỡ trận” trong việc cân đối ngân sách hỗ trợ.

        Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Nam cho biết, giá hỗ trợ hiện nay tại địa phương là 38 ngàn đồng/ 1kg (bất kể lợn nái, lợn thịt hay lợn con). Do mức giá hỗ trợ cao hơn giá thịt lợn ngoài thị trường nên xảy ra tình trạng: Thứ nhất là giá lợn chết cao hơn giá lợn sống nên có nhiều con lợn bị chết oan. Lợn không chết cũng cho chết. Vì lợn chết thì được hỗ trợ nhiều hơn lợn sống, vừa khỏi tốn công chăm sóc, vừa đỡ tốn tiền mua thức ăn. Thứ 2 là người chăn nuôi không chủ động chống dịch. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị phải điều chỉnh giá hỗ trợ bằng 80% giá lợn ngoài thị trường: “Có nghĩa là giá thị trường lên thì chúng tôi hỗ trợ lên, giá thị trường xuống thì chúng tôi hỗ trợ xuống. Như thế thì sẽ bám sát được, hạn chế việc người dân có một số đối tượng không tốt thì người ta lợi dụng việc hỗ trợ này cao hơn giá thị trường theo quy định hiện nay để người ta lợi dụng chính sách, đưa những đàn không dịch trở thành đàn có dịch để nhận cơ chế.”

        Quảng Bình là một trong những địa phương xuất hiện dịch tả lợn châu Phi muộn. Ổ dịch đầu tiên xuất hiện tại xã Xuân Hóa, huyện Minh Hóa vào ngày 14/6. Do đó, địa phương đang còn lúng túng trong cách tính toán mức hỗ trợ cho người chăn nuôi. Trong khi hộ chăn nuôi thì muốn nhà nước hỗ trợ càng nhiều càng tốt. Ông Nguyễn Văn Hà, thôn Mai Hạ, xã Mai Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình đề nghị: “Nghe thông báo giá lợn thịt là 35.000 đồng, lợn nái là 38.000 đồng, heo con thì chưa biết. Nhà nước hỗ trợ chừng nớ thì dân cũng mừng. Giá cả thị trường thấp, hiện nay chỉ có 30.000 đồng/1 kg. Mong nhà nước có hỗ trợ thêm được nữa thì tốt cho nông dân.”

        Ông Mai Văn Minh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Bình cho biết, khó khăn hiện nay là địa phương chưa tự chủ được kinh phí. Nguồn kinh phí phục vụ công tác chống dịch còn không biết lấy đâu ra, chưa nói đến kinh phí hỗ trợ: “Chúng tôi đang còn dự kiến 2 phương án. Thứ nhất là theo quy định của Chính phủ tức là hỗ trợ 80% theo giá thị trường. Hoặc theo Nghị định 02 là chúng tôi hỗ trợ 38.000 đồng/1kg. Trong đó, trung ương hỗ trợ 70%, địa phương hỗ trợ 30%. Tuy nhiên, phương án địa phương hỗ trợ thì đối với tỉnh Quảng Bình tự chủ rất là khó. Do đó, chúng tôi thiên về hướng hỗ trợ theo Quyết định của Chính phủ tức là hỗ trợ 80% theo giá thị trường. Mà giá thị trường thì phải cập nhật hằng tuần.”

      Tỉnh Thừa Thiên- Huế hiện đang áp dụng mức hỗ trợ chủ chăn nuôi có lợn bị tiêu hủy với giá 25.000 đồng/1kg hơi đối với lợn thịt, các loại lợn khác giá 43.000 đồng/kg hơi (gồm: lợn nái và lợn đực giống đang khai thác) theo Quyết định số 1253 của UBND tỉnh. Trường hợp giá thịt lợn hơi trên thị trường biến động cao hoặc thấp hơn 15% mức giá thịt lợn hơi thời điểm hiện tại, UBND tỉnh ủy quyền cho Sở Tài chính tính toán, thông báo mức hỗ trợ chủ vật nuôi có lợn bị tiêu hủy với mức giá hỗ trợ: lợn thịt, lợn con các loại sẽ hỗ trợ 80% giá thịt lợn hơi trên thị trường; lợn nái, lợn đực giống đang khai thác hỗ trợ 1,5 lần so với hỗ trợ các loại lợn khác. Ông Nguyễn Văn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Thừa Thiên- Huế cho biết: “Hiện nay, Sở Tài chính ngày nào cũng nhận được thông tin thị trường giá cả. Không để hỗ trợ quá cao. Nhiều lúc bà con thấy con nào bệnh cũng không lo tập trung chăm sóc, tập trung điều trị đối với những bệnh khác. Hỗ trợ phải thấp hơn, đảm bảo như Thủ tướng chỉ đạo thì phải nói rất là tốt.”

         Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định ban hành cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ kinh phí trong phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi. Theo đó, các tỉnh miền núi, Tây Nguyên, ngân sách trung ương hỗ trợ 80% mức ngân sách nhà nước hỗ trợ thiệt hại đàn heo. Đối với các tỉnh còn lại, UBND tỉnh, thành phố có tỉ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương từ 50% trở lên thì chủ động sử dụng dự phòng ngân sách địa phương để thực hiện. Các tỉnh, thành phố có tỉ lệ điều tiết các khoản thu phân chia về ngân sách trung ương dưới 50% thì ngân sách trung ương hỗ trợ 50% phần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Với các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách trung ương hỗ trợ 70% phần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Các địa phương huy động thêm tối đa 70% quỹ dự trữ tài chính cấp tỉnh để hỗ trợ thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi. Trường hợp các địa phương có mức độ thiệt hại lớn, nếu phần ngân sách địa phương đảm bảo vượt quá nguồn lực địa phương và 70% quỹ dự trữ tài chính địa phương, ngân sách trung ương sẽ bổ sung thêm phần chênh lệch vượt quá nguồn lực của các tỉnh, thành phố. Ông Cao Đức Phát, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương cho rằng, kinh nghiệm nhiều năm chống dịch cho thấy, ngân sách hỗ trợ tập trung vào các hộ chăn nuôi nhỏ để vừa giảm thiệt hại của người dân, vừa động viên người dân phối hợp với các cơ quan chuyên môn để chống dịch. Thế nhưng nếu hỗ trợ quá cao thì sẽ xảy ra trường hợp lạm dụng tiêu hủy quá mức, còn hỗ trợ thấp quá thì lại dẫn đến trường hợp một số người sẽ không khai báo với chính quyền mà bán đổ bán tháo hoặc giấu dịch. Ông Cao Đức Phát nói: “Tôi cho rằng Nghị quyết của Chính phủ đã đưa ra là một cơ chế rút kinh nghiệm trên cơ sở thực tiễn nhiều năm qua chống dịch ở nước ta. Nhiều địa phương, giao cho Sở Tài chính lấy giá của Chính phủ. Hàng tuần giá Chính phủ luôn luôn cao hơn giá của nơi khác. Họ lấy giá đó công bố hỗ trợ cho dân.”

       Tình trạng gian lận trong quá trình tiêu huỷ lợn bệnh để hưởng đền bù thiệt hại diễn ra tại nhiều địa phương. Nghị quyết số 42 của Chính phủ cũng đã chỉ ra những tồn tại, bất cập gây ảnh hưởng đến hiệu quả công tác phòng, chống bệnh dịch. Trong đó nêu rõ hiện tượng trục lợi chính sách hỗ trợ tiêu hủy lợn xảy ra ở một số nơi. Không ít người có cùng suy nghĩ, tham nhũng, lãng phí gây thất thoát hàng ngàn tỷ đồng mới đáng sợ chứ hỗ trợ cho dân thì chả mất đi đâu. Điều đó đúng trong trường hợp hộ chăn nuôi thực sự khó khăn. Còn đối với trường hợp hỗ trợ tràn lan, đại trà, không đúng đối tượng sẽ tạo ra tiền lệ xấu.

       Hiện nay, trung bình mỗi ngày, ngân sách Nhà nước hỗ trợ cho các hộ chăn nuôi bị thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi cả trăm tỷ đồng. Một số địa phương phía Bắc, kinh phí hỗ trợ cho 1 đợt dịch bằng tổng thu ngân sách trong 1 năm. Theo nhận định của các nhà chức trách thì dịch chưa đến đỉnh, nghĩa là ngân sách sẽ còn tốn rất nhiều cho chống dịch và hỗ trợ người chăn nuôi./.