Pr’đươi đoọng taanh a pậ nắc bơơn pay tợơ crâng đhị đhanuôr ặt ma mông. Zập bệê a pậ nắc vêy c’nặt bha lầng, dzung a pậ lâng mặt a pậ. Dzung a pậ nắc vêy muy jéh c’rêê ta  bhrợ pa liêm, zooi đoọng ha a pậ choom nhâm mâng. Mặt a pậ bơơn ta taanh lâng loom cr’đe. Ha dang a pậ taanh lâng c’rêê zêng, nắc a pậ liêm mâng pa bhlầng.

Taanh a pậ k’đháp bhlầng nắc t’váih pô x’xrắh, pa bhlầng nắc đhang cr’liêng bơơi. Pô x’xrắh váih rau tr’xăl coh mặt a pậ, căh muy liêm nắc dzợ bhrợ đoọng ha pr’đươi nhâm mâng lấh. A pậ dal 15cm. Mặt a pậ u vil, bhứah mơ 55cm. Tợơ ơy taanh xang, pân lơơng đớc cóh mặt óih đoọng đh’hấc g’doóc óih. Đợ đanh bêl đươi dua a pậ nắc lêy tợơ rau ng’taanh bhrợ, tr’pang têy âng ma nuýh taanh bhrợ , vêy đoo a pậ đươi dua đanh tước 20 c’moo, 30 c’moo lêy đhị đoo a pậ u mâng.

Chr’nắp âng a pậ chr’na cung lalay cơnh. Muy bệê a pậ taanh lâng bh’o, pa câl mơ 1 ức 300 tước 1 ức 500 r’bhầu đồng. Ha dợ a pậ taanh lâng c’rêê zêng nắc pa câl tước 2 ức đồng. T’coóh Bai đoọng năl, taanh a pậ đớc chr’na zr’nắh bhlầng, đoọng vêy bhrợ xang muy bệê a pậ nắc đanh tước ca c’xêê.

Vel Pr’ning ch’ngai tợơ m’pâng chr’hoong Tây Giang, ha dợ nắc đươi vêy rau lalay nắc đoo, đong t’coóh Bh’ling Bai váih nắc muy đhị ơy lóih lâng đhanuôr Cơ Tu đhị apêê chr’val: A Tiêng, Bha Lê, A Nông lâng tước chr’val Ga Ry, Tr’Hy lâng Ch’Ơm kiêng đươi dua câl a pậ âng t’coóh chô đươi dua. Đọong zư lêy lâng pa dưr bh’rợ taanh a pậ ty đanh, nắc lêy vêy rau k’rang lêy, zúp zooi âng chính quyền lâng ngành chức năng tỉnh Quảng Nam, zooi t’coóh Bh’ling Bai lâng đhanuôr da ding k’coong Tây Giang pa dưr dal bh’nơơn, t’váih bhiệc bhrợ đoọng ha đhanuôr đhị vel đong./.

BH’LING BAI GIỮ NGHỀ ĐAN MÂM CƠM

                                                                                                                                             Sơn Gia Phúc

Ở huyện vùng cao Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, bà con Cơ Tu ai cũng biết anh Bh’ling nổi tiếng với nghề đan lát truyền thống. Nhờ đôi bàn tay khéo léo, ông Bh’ling Bai (58 tuổi ) đã làm ra những chiếc mâm cơm đẹp mắt, mang đậm dấu ấn văn hóa của dân tộc mình, phục vụ nhu cầu của đại bộ phận người Cơtu nơi đây.

Từ lâu, chiếc mâm cơm đã trở thành vật dùng cần thiết trong  sinh hoạt hằng ngày của bà con Cơtu. Mâm cơm, người Cơtu gọi là a pâ. Mâm cơm được làm từ tre, nứa và dây mây. Ngoài tác dụng đựng thức ăn, mâm cơm còn được bà con Cơtu dùng để đựng các lễ vật, đồ cúng tổ tiên, ông bà trong các lễ hội truyền thống của làng và gia đình.

Nguyên liệu dùng đan mâm cơm, được khai thác trong rừng nơi bà con sinh sống. Mỗi cái mâm đều có 2 phần chính: đế mâm và mặt mâm. Thân đế, có một sợi dây mây còn nguyên áp vào thành mâm từ đáy trở lên, giúp cho mâm được cứng cáp, không bị lệch khi dùng. Mặt mâm được đan bằng ống nứa chẻ lấy toàn thân cật. Nếu mâm cơm đan hoàn toàn bằng sợi mây, thì mâm luôn bền, chắc hơn.

Đan mâm cơm khó nhất là tạo hoa văn, nhất là hoa văn hình tứ giác. Hoa văn tạo sự luân chuyển không ngừng trong mặt mâm, không chỉ đẹp mà nó còn làm cho sản phẩm thêm chắc chắn. Mâm cơm có chiều cao khoảng 15 cm. Mặt mâm hình tròn, đường kính khoảng 55 cm. Sau khi hoàn thành, người ta đặt nó lên bếp lửa để hong khói. Tuổi thọ của mâm cơm tùy thuộc vào chất lượng vật liệu, tay nghề của người đan, có những mâm sử dụng được trên 20 năm, thậm chí 30 năm tùy vào từng loại.

Giá của các mâm cơm cũng khác nhau. Một cái mâm cơm đan bằng lồ ô, bán được khoảng 1 triệu 300 đến 1 triệu 500 ngàn đồng. Còn mâm đan hoàn toàn bằng sợi mây, giá có khi đến 2 triệu đồng. Ông Bai cho biết, đan mâm cơm rất kỳ công, để có một sản phẩm  phải mất cả tháng.

Thôn Pơ ning cách xa trung tâm huyện Tây Giang. Nhưng có lẽ nhờ sự khác biệt ấy, nhà ông Bh’ling Bai trở thành một địa chỉ quen thuộc đối với bà con Cơtu ở các xã: A Tiêng, Bha Lê, A Nông và tận xã Ga Ry, Tr’Hy và Ch’Om có nhu cầu đặt mua sản phẩm đan lát của ông về dùng. Để duy trì và phát triển nghề đan lát truyền thống, rất cần sự quan tâm hỗ trợ của chính quyền và ngành chức năng tỉnh Quảng Nam, giúp ông Bh’ling Bai và đồng bào vùng cao Tây Giang nâng cao thu nhập, tạo việc làm cho lao động địa phương./.