Chr’val Nhâm ặt n’đăh tây âng chr’hoong da ding ca coong A Lưới cơnh lâng 99% acoon ma nứih nắc tà Ôi. Nâu đoo nắc muy cóh bấc chr’val zr’năh k’đháp, đợ pr’loọng đha rựt dzợ bấc t’piing lâng pa zêng chr’hoong. Pr’ặt tr’mông zr’năh k’đháp, đhr’niêng c’rbưn căh liêm crêê, pa bhlâng nắc đhr’năng tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng công dzợ dưr váih. Cr’chăl 2010-2015 cóh vel đong chr’va; vêy 12 díc điêl tr’pay dzợ p’niên k’tứi. Đhị đhr’năng n’nâu, c’moo 2016, ban Acoon cóh da ding ca coong tỉnh Thừa Thiên Huế vêy kế hoạch xay bhrợ Đề ấn “ Pa xiêr đhr’năng tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên k’tứi lângc rêê đhi noo c’bhúh xoọng cóh zr’lụ đha nuôr acoon cóh tỉnh Thừa Thiên Huế, cr’chăl 2016-2020”.

Đoọng xơợng bhrợ liêm choom Đề án n’nâu, UBND chr’val Nhâm âi bhrợ t’váih c’bhúh pa choom đoọng, pác k’đươi ting bh’rợ ha zấp cha nắc liêm ghít. Tơợ đêếc, bh’rợ xay trúih ooy tr’pay díc điêl dzợ p’niên k’tứi lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng bơơn xơợng bhrợ tước vel bhươl đhị apêê bh’rợ họp pân đil, đha đhâm c’mâr, hội nông dân; apêê hội  thi...Cr’liêng n’nâu công bơơn t’moọt ooy hương ước, quy ước bhrợ pa dưr  pr’loọng đong, vel văn hóa... T’coóh Hồ Viên Đỏ - trưởng vel A Hưa, chr’val Nhâm đoọng năl: “Cơnh lâng xa nay n’đăh tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng nắc  xay trúih, p’too moon, râu muy nắc bêl họp vel; râu bơr nắc pa zum lâng dân số, tư pháp, vel công pa zum xay trúih đoọng doó tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum, crêê đhi noo c’bhúh xoọng.”

Đhị bh’rợ xay trúih p’too moon cơnh lâng bấc bh’rợ tr’nêng p’têệt pa zum cơnh đêếc âi ting bhr’dzang tr’xăl c’năl âng đha nuôr n’đăh tr’pay dic điêl p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng. Pa bhlâng nắc, lang p’niên lâng bấc díc điêl vêy ca coon xoọc p’niên xa dơơr ting t’ngay ting ma năl liêm đhộ ooy râu căh liêm rêê âng bh’rợ tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum. Tơợ đêếc, p’too moon ca coon cha chau căh choom pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum. T’coóh Pơloong A Nhơi vel A Hưa, chr’val Nhâm xay moon: “Ca coon cu moon cơnh đâu: a mế a ma, a cu nắc lướt t’bơơn zên dzợ, bêl vêy váih zên nắc vêy pay k’điêl, n’jứah crêê c’moo, n’jứah nắc vêy pr’đơợ tr’mông. Ha dang a cu ặt ma moon kiêng pay nắc dic điêl cu công căh đoọng pay, tu pay đơớh k’điêl căh vêy choom bhrợ cha, zr’năh k’đháp bấc râu.”

T’coóh Hồ Văn Rưng, Phó Chủ tịch UBND chr’val Nhâm, chr’hoong A Lưới đoọng năl, xang k’noọ 4 c’moo xay bhrợ Đề án “Pa xiêr đhr’năng tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên k’tứi lângc rêê đhi noo c’bhúh xoọng cóh zr’lụ đha nuôr acoon cóh” đhr’năng tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng cóh vel đong chr’val âi xiêr choom hơnh déh. Pa bhlâng nắc tơợ c’moo 2018 tước nâu câi cóh vel đong chr’val doó dưr váih dzợ ngai tr’pay díc điêl bêl dzợ p’niên nhum: “Đhị 4 c’moo xơợng bhrợ, tơợ c’moo 2016 tước c’xêê 8 c’moo 2019 chô ooy đâu nắc,  2016 âi dưr váih 2 díc điêl, 2017 váih 1 díc điêl, c’moo 2018, 2019 nắc doó vêy ngai. Nâu đoo nắc bh’nơơn mặ bơơn xang bêl xay bhrợ đề án pa xiêr đhr’năng tr’pay dic điêl bêl p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng.”

T’coóh Hồ Viết Rưng đoọng năl cớ, cóh brương tr’nu vel đong nắc t’bhlâng k’đươi apêê tổ chức hội, đoàn thế bhrợ k’rơ bh’rợ  xay trúih p’too moon ooy tr’pay díc điêl bêl p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xoọng tước zấp vel bhươl. Vel n’đoo đớc dưr váih đhr’năng tr’pay díc điêl p’niên nhum vêy căh ta moon nắc vel văn hóa; cơnh lâng pr’loọng đong bhrợ lệt Đề án nắc căh ta moon vel văn hóa.  Cơnh lâng râu moọt bhrợ rơợng âng chính quyền cóh đâu, p’rơơm đhr’năng tr’pay dic điêl p’niên nhum lâng crêê đhi noo c’bhúh xọong cóh vel đong chr’val Nhâm vêy doó dzợ váih./.

Hiệu quả từ Đề án giảm thiểu tảo hôn ở xã Nhâm

                                     Phạm Tuyết – Hồng Hải

Một vài năm gần đây tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã không còn xảy ra trên địa bàn xã Nhâm, huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Đây là kết quả đáng mừng sau gần 4 năm thực hiện hiện đề án “Gỉam thiểu tình trạng Tảo hôn và Hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thừa Thiên Huế” tại địa phương này.

Xã Nhâm nằm ở phía tây của huyện miền núi A Lưới với 99% dân số là đồng bào Tà Ôi. Đây là một trong những xã khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao so với mặt bằng chung của toàn huyện. Cuộc sống khó khăn, phong tục tập quán lạc hậu, nhất là nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống vẫn còn xảy ra. Giai đoạn 2010 – 2015 trên địa bàn xã có 12 cặp tảo hôn. Trước thực trạng này, năm 2016, Ban Dân tộc miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế có kế hoạch triển khai Đề án “Giảm thiểu tình trạng Tảo hôn và Hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thừa Thiên Huế, giai đoạn 2016-2020”

Để thực hiện hiệu quả Đề án này, UBND xã Nhâm đã thành lập tổ tư vấn, phân công và giao nhiệm vụ cho từng thành viên cụ thể. Từ đó, công tác tuyên truyền về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được thực hiện đến tận cộng đồng thông qua các cuộc họp phụ nữ, thanh niên, hội nông dân; các hội thi…Nội dung này cũng được đưa vào hương ước, quy ước xây dựng gia đình, làng văn hóa… Ông Hồ Viên Đỏ - Thôn trưởng A Hưa – Nhâm cho biết: “Đối với vấn đề Tảo hôn và cận huyết thống thì tuyên truyền, thứ nhất là khi họp thôn; thứ hai là lồng ghép của dân số, tư pháp, thôn cũng lồng ghép tuyên truyền để không tảo hôn, không huyết thống trong thôn bản.”

Thông qua tuyên truyền với nhiều hoạt động sinh hoạt lồng ghép như thế đã từng bước thay đổi nhận thức của bà con về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Đặc biệt, giới trẻ và nhiều cặp vợ chồng có con trong độ tuổi vị thành niên ngày càng nhận thức sâu sắc hơn tác hại của việc tảo hôn. Từ đó, khuyên dạy, bảo ban con cái  không lấy vợ, lấy chồng khi chưa đủ tuổi kết hôn. Ông  Pơ Loong A Nhơi – A Hưa ở xã Nhâm chia sẻ: “Con tôi nói như thế này: Ba mẹ, con phải đi kiếm tiền đã, khi có vốn liếng mới lấy vợ, vừa đúng tuổi tác như thế, mới được làm ăn được. Nếu con cứ khăng khăng muốn lấy thì vợ chồng tôi vẫn nhất quyết không cho vì lấy vợ sớm thì không làm ăn được, khổ, sức khỏe mất vì chưa đúng tuổi tác, lấy là phải đúng tuổi tác dù nghèo nhưng có suy nghĩ được những việc khác.”

Ông Hồ Viết Rưng, Phó Chủ tịch UBND xã Nhâm, huyện A Lưới cho biết, sau gần 4 năm triển khai Đề án “giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số” tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn xã đã giảm đáng kể. Đặc biệt từ năm 2018 đến nay trên địa bàn xã không xảy ra trường hợp tảo hôn nào: “Qua 4 năm thực hiện, từ năm 2016 đến tháng 8 năm 2019 về đây thì, 2016 đã sảy ra 02 trường hợp, 2017 xảy ra 01 trường hợp, năm 2018, 2019 chưa có trường hợp nào xảy ra, đây là kết quả đạt được hiệu quả sau khi triển khai đề án giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết.”

Ông Hồ Viết Rưng, Phó Chủ tịch UBND xã Nhâm cho biết, sắp tới địa phương tiếp tục giao các tổ chức hội, đoàn thể  đẩy mạnh công tác tuyên truyền về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đến từng thôn, bản. Thôn nào để xảy ra tảo hôn sẽ không được công nhận thôn văn hóa; đối với gia đình có người vi phạm Đề án sẽ không được công nhận gia đình văn hóa. Với sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền nơi đây, hy vọng tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn xã Nhâm sẽ không còn xảy ra./.