Ơy váih cơnh bh’rợ u lóih, zập t’ngay pa căn Đoàn Thị Yên zên đớc cr’chăl k’rong pa tom n’nóh đơơng tước ra pặ đhị zr’lụ k’rong đớc âng zr’lụ phố. Căh muy pr’loọng đong pa căn Yên nắc dzợ bấc pr’loọng đong lơơng cóh tổ dân phố Khu 1, phường Hà Trung, thành phố Hạ Long ting pấh  bh’rợ nâu. Lâng zập ha dưm thứ 5 zập tuần, zr’lụ phố nắc r’rộ r’răm đh’riêng p’rá, k’chăng âng apêê a mế, a moó k’rong đhị đâu m’jứah ra pặ n’nóh, bhrợ gạch sinh thái lâng pazêng pr’đươi choom bhrợ t’váih cớ rau lơơng đoọng đươi dua cóh zập t’ngay: “A đhi a moó lướt tập thể dục chô lêy cóh c’lâng vêy n’nóh căh cơh nắc chr’đhung nilon căh cợ a doóh boo apêê vất lơi đhơ đhơ đhị, căh cợ apêê chr’đhung lướt chợ… a zi pay rao pa sạch, ar pa goóh đoọng k’rong đơơng tước 1 zr’lụ đoọng bhrợgạch sinh thái. Lấh mơ a zi bhrợ pazêng pr’nơng, chr’đhung căh cợ lẵng hoa k’tứi đoọng dươi dua cóh zập t’ngay…”

Bhrợ têng nông nghiệp tợơ bấc c’moo đâu, pr’loọng đong pa căn Đinh Thị Luyến, phường Hà Phong, thành phố Hạ Long bơơn tợơp đoọng bhrợ têng đươi dua phân hữu cơ (ủ đớc tợơ n’nóh đong za nệê lâng n’nóh nông nghiệp) ângk’bhúh pân đil phường Hà Phong trực tiếp pa choom. Pa căn Luyến đoọng năl: Tợơ k’nặ 6 c’xêê tợơp đươi dua phân hữu cơ cóh apêê đhăm ruộng cà chua lâng a ciêr k’tứi, buôn lêy bhlầng k’tiếc liêm lấh, cr’chăl đoọng pếêh pay p’lêê lâng bh’nơơn đơơng chô bấc lấh, xiêr đăh zên bạc câl phân hóa học: “Cơnh c’xu ha dang zập c’moo a cu dươi dua phân hoá học nắc zên bạc bấc dal bhlầng, zập sào dâng 1-2 ức đồng zên câl phân bón vô cơ. A đay đươi dua phân hữu cơ nâu nắc pa đanh cr’chăl pếêh pay, pa xiêr zên bhrợ têng ha dợ pa dzoóc zên bơơn pay pa chô. Lalăm a hay căh choom ra pặ nắc zập rau n’nóh zêng vất lơi n’jứah u tịa, n’jứah bil c’rơ ta bil lơi, tập đớc.”

Tợơ lấh 2 c’moo xay bhrợ, “bh’rợ ra pặ n’nóh ta lơi cóh pr’loọng đong” lâng “bhrợ n’nóh váih zên” đhị thành phố Hạ Long nắc ơy t’pấh lấh 5 r’bhầu hội viên pân đil ting pấh lâng pazêng zên pay lấh 200 ức đồng, bơơn đươi dua đoọng zúp zooi, cher pr’hêl đoong ha pân đil, p’niên k’tứi lưm tr’mung pa bhlầng k’đháp k’ra, apêê chính sách cóh vel đong. Ting bhrợ têng “bh’rợ zêl cha groong n’nóh nhựa” bấc k’bhúh Hội nắc ơy bhrợ t’váih, t’pấh k’bhuh pân đil k’rong hộp nhựa, tọ nhựa, lốp ô tô đoọng bhrợ têng c’lâng tranh, c’lâng pô đhị zr’lụ phố. Bấc apêê chi hội dzợ vêy cơnh bhrợ têng liêm t’mêê đươi dua apêê “gạch sinh thái”  bơơn bhrợ tợơ n’nóh nhựa bhrợ têng t’nớt lâng bồn hoa đhị đong văn hoá cộng đồng, zr’lụ đhanuôr ặt, trường học.. căh cợ  nắc đươi dua n’nóh đươi dua cớ váih bấc pr’đươi đươi dua zập t’ngay cơnh chr’đhung, lẵnghoa, pr’đươi chr’ớh đoọng ha p’niên. Pa căn Phạm Thị Minh Nguyệt, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp pân đil thành phố Hạ Long, đoọng năl cóh cr’chăl ha y nắc bhrợ têng ta bhứah cớ tước zập ngai ting lêy bhrợ: “Bh’rợ bhrợ têng cr’noọ bh’rợ “bh’rợ ra pặ n’nóh ta lơi cóh pr’loọng đong” lâng “bhrợ n’nóh váih zên” âng k’bhúh pân đil đhị thành phố  azi cung kiêng cr’noọ bh’rợ nâu nắc váih muy bh’rợ lâng choom bhrợ ta bhứah đơơng chr’nắp pazêng đhanuôr zư lêy môi trường lâng pazêng bh’rợ k’tứi. Lâng a zi nắc rơơm cr’noọ bh’rợ nâu bơơn bấc ngai năl tước đoọng zúp zooi ha bh’rợ bhrợ pa dưrthành phố Hạ Long ting t’ngay ting liêm, sạch.”

Zập c’moo, pa bhlầng nắc moọt hân noo du lịch, thành phố hạ Long vêy k’ra bhầu tấn n’nóh nhựa ta lơi cóh môi trường. Pazêng bh’rợ liêm chr’nắp tợơ cr’noọ bh’rợ ra pặ n’nóh nhựa âng k’bhúh pân đil Hạ Long bhrợ têng nắc pazêng bh’rợ liêm chr’nắp đơơng chô rau liêm choom ha môi trường, k’bớch nguồn tài nguyên, pa xiêr zên bạc pa liêm bhrợ n’nóh ta lơi, chroi k’rong zư lêy pr’ặt tr’nợt thành phố du lịch liêm t’viêng. Đhơ cơnh đếêc, đoọng bhrợ t’bhứah lâng bhrợ têng đhị đanh đươnh bh’rợ nâu nắc lêy vêy rau pa zưm têy bhrợ têng âng zập cha nắc đhanuôr, pa bhlầng nắc rau tự giác âng zập cha nắc ma nuýh./.

“Biến rác thành tiền”

Mô hình thiết thực bảo vệ môi trường của phụ nữ Hạ Long

                                          CTV Thu Hằng

"Phân loại rác thải tại hộ gia đình” và “Biến rác thành tiền” là mô hình do Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hạ Long, Quảng Ninh phát động hiệu quả và đang từng bước được nhân rộng. Mô hình này không chỉ góp phần giúp Hạ Long trở thành “Thành phố xanh” mà còn tạo nguồn kinh phí giúp đỡ trẻ em hoàn cảnh khó khăn và đối tượng chính sách trên địa bàn.

Đã thành thói quen, mỗi ngày bà Đoàn Thị Yên đều dành chút thời gian thu gom rác thải mang đến phân loại tại nơi tập kết của khu phố. Không chỉ gia đình bà Yên mà rất nhiều gia đình khác trong tổ dân phố Khu 1, phường Hà Trung, thành phố Hạ Long tham gia hoạt động này. Và cứ vào mỗi tối thứ 5 hàng tuần, khu phố lại rôm rả tiếng trò chuyện, nói cười của các bà, các chị tập trung tại đây cùng nhau phân loại rác, làm gạch sinh thái và những vật dụng tái chế phục vụ sinh hoạt đời sống hàng ngày: “Chị em đi tập thể dục về thấy trên đường còn rơi rác hay những túi nilon hoặc áo mưa người ta vứt bừa bãi, hay những cái túi đi chợ về... chúng tôi lấy giặt sạch, phơi khô để dồn vào đem đến 1 điểm để cùng nhau đóng gạch sinh thái. Ngoài ra chúng tôi làm những cái mũ, túi, hoặc những lẳnghoa nho nhỏ để phục vụ đời sống hàng ngày....”

Sản xuất nông nghiệp từ nhiều năm nay, gia đình bà Đinh Thị Luyến, phường Hà Phong, thành phố Hạ Long được chọn thí điểm sử dụng phân hữu cơ (ủ từ rác nhà bếp và rác nông nghiệp) do Hội Liên hiệp phụ nữ phường Hà Phong trực tiếp hướng dẫn. Bà Luyến cho biết: sau gần 6 tháng thử nghiệm sử dụng phân hữu cơ trên các thửa ruộng cà chua và dưa chuột, dễ dàng nhận thấy đất tơi xốp hơn, thời gian cho thu hoạch và sản lượng nông sản đều tăng, giảm được chi phí mua phân hóa học: “Bình thường nếu hàng năm tôi dùng phân hóa học thì chi phí rất cao, mỗi sào khoảng 1-2 triệu đồng tiền mua phân bón vô cơ. Mình dùng phân hữu cơ này thì kéo dài thời gian thu hoạch, giảm được chi phí mà tăng thu nhập. Trước kia không phân loại thì tất cả các loại rác chị em cho hết ra khu đổ rác vừa chật vừa mất công tiêu hủy, chôn lấp đi.”

Sau 2 năm triển khai, hoạt động “phân loại rác thải tại hộ gia đình” và “biến rác thành tiền” tại thành phố Hạ Long đã thu hút hơn 5 nghìn hội viên phụ nữ tham gia với tổng số tiền thu được trên 200 triệu đồng, được sử dụng để hỗ trợ, tặng quà cho phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, đối tượng chính sách trên địa bàn. Hưởng ứng “Phong trào chống rác thải nhựa” nhiều cơ sở Hội đã sáng tạo, vận động hội viên phụ nữ tận dụng thu gom hộp nhựa, chai nhựa, lốp ô tô để thực hiện đường tranh, tuyến đường hoa tại các khu phố. Một số chi hội còn có sáng kiến sử dụng các loại “gạch sinh thái” được làm từ rác thải nhựa xây dựng ghế ngồi và bồn hoa tại nhà văn hóa cộng đồng, khu dân cư, trường học... hoặc sử dụng rác thải tái chế thành nhiều vật dụng sinh hoạt hàng ngày như  túi xách, lẵng hoa, đồ chơi cho trẻ em. Bà Phạm Thị Minh Nguyệt, Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hạ Long, cho biết trong thời gian tới sẽ tiếp tục nhân rộng mô hình đến cộng đồng: “Việc xây dựng mô hình “Phân loại rác thải tại hộ gia đình” và “Biến rác thành tiền” của Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố chúng tôi cũng muốn mô hình này sẽ trở thành một phong trào và có thể lan rộng được tinh thần toàn dân bảo vệ môi trường bằng những hành động nhỏ. Và chúng tôi mong rằng mô hình này sẽ lan tỏa trong cộng đồng để giúp cho việc xây dựng thành phố Hạ Long ngày càng xanh, sạch, đẹp.”

Mỗi năm, nhất là vào mùa du lịch, thành phố hạ Long có hàng nghìn tấn rác thải nhựa được thải ra môi trường. Những hoạt động ý nghĩa từ mô hình phân loại rác thải của phụ nữ Hạ Long là những hành động đẹp vừa mang lại lợi ích bảo vệ môi trường, vừa tiết kiệm được nguồn tài nguyên, giảm chi phí xử lý rác thải, góp phần giữ gìn cảnh quan môi trường thành phố du lịch xanh. Tuy nhiên, để lan rộng và duy trì lâu dài việc làm này cần có sự chung tay của cộng đồng, đặc biệt là ý thức tự giác của mỗi người./.