Cóh lấh muy tuần, prang k’tiếc k’ruung dưr váih bấc chu hr’lêệng đác, bhrợ k’nặ 30 học sinh lấh chêết bil. T’mêê đâu bhlâng nắc cóh t’ngay 30/5, đhị chr’val Bắc Thành (yên Thành, Yên Bái) nắc dưr váih bh’rợ hr’lêệng đác zazum bhrợ 5 cha nắc học sinh lớp 8 lấh chêết bil. Cóh 1 tuần (tơợ t’ngay 23 tước t’ngay 29/5) đhị zr’lụ tỉnh Quảng Bình dưr váih 4 chu hr’lêệng đác, bhrợ 9 cha nắc p’niên k’tứi chêết bil. L’lăm đêếc, t’ngay 25/5, 6 cha nắc học sinh pân đil lớp 6 cóh chr’val Quang Kim (chr’hoong Bát Xát, Lào Cai) pr’zước lướt họm đác, 4 cha nắc chêết bil tu hr’lêệng đác. T’ngay 21/5, tu đhêy học, 4 cha nắc học sinh muy trường THCS cóh thị xã Ninh Hoà (Khánh Hoà) pr’zước lướt họm, tu họm đhị zr’lụ đác đhậu, pazêng 4 cha nắc a đhi lấh chêết bil tu đác p’loong. Pa bhlâng, bh’rợ 8 học sinh cóh Hoà Bình pr’zước lướt họm k’ruung lâng 8 cha nắc a đhi lấh chêết bil tu hr’lêệng đác cóh c’xêê 3 bêl đêếcc ahay, bhrợ ha ngai xơợng công k’ăy loom.

Rau k’rang ooy đhr’năng hr’lêệng đác dưr váih k’rơ pa bhlâng lâng apêê k’conh k’căn bêl tước hân noo ch’noọng. Xa nay ta moóh vêy bấc ngai xay moon cóh xoọc đâu nắc hau tu pr’đươi truyền thông ta luôn moon pa rơớt, nắc đhr’năng p’niên hr’lêệng đác dzợ váih bấc? Nắc ng’bhrợ cơnh ooy đoọng doọ dzợ váih rau chêết bil k’ăy loom tu hr’lêệng đác; Tiến sỹ tâm lý Nguyễn Kim Quý xay moon, c’năl xã hội lâng đhanuôr ooy bh’rợ zâl cha groong hr’lêệng đác dzợ bấc rau cắh liêm choom, pa bhlâng nắc apêê k’conh k’căn. Rau đương lêy, zư lêy cóh zr’lụ bhươl cr’noon lâng zr’lụ kinh tế cắh lấh vêy ta k’rang lêy bấc: “K’conh k’căn buôn k’noọ doọ u váih, cắh n’năl ghít rau cắh liêm crêê âng bh’rợ hr’lêệng đác bhrợ t’váih rau cắh liêm crêê ngân pa bhlâng. Tu apêê đoo cắh n’năl rau đêếc nắc cắh pa choom đoọng ha k’coon đay bh’luáh đác cắh cậ đợ bh’rợ ng’bhrợ bêl váih hr’lêệng đác. Cr’noọ n’nâu công nắc tu bh’rợ xay moon, p’too pa choom ooy c’năl lâng đợ bh’rợ zâl cha groong ooy đhr’năng hr’lêệng đác ha p’niên k’tứi ahêê ơy bhrợ nắc acu k’noọ cắh ơy ta luôn.”

Hân đhơ tơợ c’moo 2016, Thủ tướng Chính phủ ơy vêy chỉ thị zâl cha groong đhr’năng bhrêy tắh lâng hr’lêệng đác đoọng ha học sinh nắc tước nâu cơy nắc đhiệp k’nặ 100/50 r’bhâu trường học bhrợ têng 100% học sinh choom bh’luáh đác; k’dâng 1 r’bhâu/11 r’bhâu chr’val bhrợ têng bh’rợ zâl cha groong bhrêy tắh, hr’lêệng đác đoọng ha p’niên k’tứi. Xoọc đâu prang k’tiếc k’ruung nắc đhiệp 30% p’niên n’năl bh’luáh đác. Ting cơnh apêê chuyên gia xã hội học, bấc p’niên n’năl bh’luáh nắc công chêết bil tu hr’lêệng đác, tu apêê a đhi cắh vêy ta pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong hr’lêệng đác, tu cơnh đêếc nắc apêê ađhi dưr lum rau k’ăy loom n’nâu. T’coóh Trần Văn Hải, giảng viên môn Giáo dục thể chất, trường Đại học Hà Nội xay moon, n’năl bh’luáh đác nắc cắh ơy u zập, nắc zập cha nắc nắc n’năl cơnh zâl cha groong, n’năl cơnh trôông dzấc manuýh xoọc hr’lêệng đác: “Bấc bhlâng apêê hr’lêệng đác rau tu bha lâng nắc tu crêê t’kêệt r’rặ, vir móh mắt tu đhăn p’răng, vir móh mặt tu đác tân glươi k’rơ cắh cậ crêê k’ăy tu xiêr họm cóh đác, cắh n’năl ghít đợ đhâụ, đợ hor âng đác, bhrợ t’váih đhr’năng crêê hr’lêệng đác. Apêê thầy cô, đợ manuýh pa choom bh’lúa công n’năl ghít xay moon, pa choom ghít pazêng rau bh’rợ bêl bh’luáh cóh k’ruung đác, cóh bể bh’luáh đác cóh zr’lụ đác ếp tước đác dal, đợ đác ta tâng tước ooy đhậu, bêl pa choom bh’luáh doọ ng’đoọng zrọp kính cắh cậ doọ ng’đươi pr’đươi zúp zooi bêl bh’luáh, nhâm mâng nắc choom dzơng cóh mặt đác, doọng đhị đác cắh cậ choom bh’luáh glúh tơợ zr’lụ cắh liêm crêê.”

Bêl cóh zr’lụ ắt mamông âng p’niên k’tứi dzợ bấc rau cắh liêm crêê, cơnh k’ruung, tọm đác, a bóc đác bấc bhlâng. Bấc đhr’nong đong, trường học đăn k’ruung, a bóc đác cắh vêy g’roong… rau chr’nắp bhlâng nắc manuýh ta ha, apêê k’conh k’căn ta luôn zư lêy k’coon đay, pa bhlâng nắc p’niên k’tứi n’dúp 5 – 6 c’moo. Ha dang p’niên ga mắc lấh mơ, nắc p’too moon cắh choom tước ooy k’ruung đác, a bóc đác, cắh choom xiêr họm đác ha dang cắh vêy manuýh ta ha ting lướt đh’rứah. P’căn Vũ Thị Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục p’niên k’tứi (Bộ Lao động – Thương binh lâng Xã hội) xay moon, bh’rợ ch’mêết lêy p’niên k’tứi nắc chr’nắp pa bhlâng: “Azi công bhrợ têng đợ bha ar bha tơ, áp phíc clặ cóh pazêng zr’lụ ắt mamông, đhị trường học, pazêng zr’lụ p’niên cha ớh đoọng xay moon, pa rơớt rau cắh liêm crêê bhrợ t’váih hr’lêệng đác ha p’niên k’tứi. Xay moon tước ooy apêê k’conh k’căn, nắc ch’mêết lêy lâng zư lêy k’coon ta đhi cóh hân noo ch’noọng. Pazum đh’rứah lâng apêê Đoàn ta đhâm c’mor bhrợ têng đợ bh’rợ sinh hoạt hân noo ch’noọng, đương zư lêy p’niên k’tứi đoọng pa xiêr đhr’năng hr’lêệng đác.”

Đoọng bh’rợ pa choom bh’luáh cắh muy pa dưr c’rơi ting n’nắc nắc dzợ zư lêy p’niên k’tứi doọ choom hr’lêệng đác bêl bh’luáh, pa bhlâng nắc cóh cr’chăl đhêy hân noo ch’noọng ơy tước. Cóh bh’rợ ta đang moon pazêng đhanuôr pa choom bh’luáh t’mêê đâu, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Chủ tịch Uỷ ban k’tiếc k’ruung ooy p’niên k’tứi ơy ta đang moon zập cấp, zập ngành ta níh đha nâng xơợng đươi cơnh Chỉ thị âng Thủ tướng xay bhrợ bh’rợ bh’luáh đác, zâl cha groong hr’lêệng đác liêm choom lấh mơ dzợ. Bhrợ t’váih rau chr’nắp liêm đoọng pa xiêr đợ manuýh crêê hr’lêệng đác cóh zập c’moo đhị Việt Nam, tr’nơớp nắc ma mơ âng ASEAN, xang n’nắc ma mơ lâng bha lang k’tiếc./.

Làm gì để giảm tỷ lệ trẻ em đuối nước trong dịp hè?

                                            PV Kim Thanh

Mới vào đầu hè nhưng ở nhiều địa phương liên tiếp xảy ra các vụ trẻ em chết đuối thương tâm. Theo thống kê, trung bình mỗi năm ở Việt Nam có gần 6.000 người trong đó có gần 2.000 trẻ em, bị chết do đuối nước. Con số này cao gấp 10 lần so các nước đang phát triển, cao hơn 5 lần các nước ASEAN. Đây là con số khiến chúng ta cảm thấy đau lòng, gióng lên hồi chuông về tình trạng đuối nước, nhất là trong dịp nghỉ hè.

  Chỉ trong hơn một tuần, cả nước đã xảy ra nhiều vụ đuối nước thương tâm khiến gần 30 học sinh bị chết đuối. Mới đây nhất, ngày 30/5, tại xã Bắc Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An đã xảy ra vụ đuối nước tập thể vô cùng thương tâm khiến 5 học sinh lớp 8 tử vong. Trong vòng 1 tuần (từ ngày 23 đến 29/5) trên địa bàn tỉnh Quảng Bình liên tiếp xảy ra 4 vụ đuối nước, làm 9 em nhỏ tử vong. Trước đó, ngày 25/5, nhóm 6 nữ sinh lớp 6 ở xã Quang Kim, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai rủ nhau đi tắm suối, 4 em tử vong do đuối nước. Ngày 21/5, do được nghỉ học, 4 học sinh một trường THCS ở thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa ra sông tắm, do gặp phải dòng nước sâu, cả 4 em tử vong do bị nước cuốn trôi. Đặc biệt, vụ việc 8 học sinh ở Hòa Bình rủ nhau đi tắm sông và cả 8 em tử vong do đuối nước hồi cuối tháng 3 vừa qua khiến ai nghe cũng thấy đau lòng. 

Nỗi lo đuối nước đã trở nên ám ảnh với nhiều bậc phụ huynh khi mùa hè đến. Câu hỏi được rất nhiều người đặt ra lúc này là vì sao các phương tiện truyền thông liên tục cảnh báo, nhưng số vụ trẻ em đuối nước vẫn có chiều hướng gia tăng? Phải làm gì để không còn những cái chết thương tâm vì đuối nước? Tiến sỹ tâm lý Nguyễn Kim Quý cho rằng, nhận thức xã hội và người dân về phòng chống đuối nước còn hạn chế, nhất là các bậc phụ huynh. Sự giám sát, chăm sóc trẻ ở vùng nông thôn và vùng kinh tế khó khăn chưa được quan tâm nhiều: “Phụ huynh thường chủ quan, không hiểu được tầm quan trọng của vấn đề đuối nước dẫn đến hậu quả như thế nào. Chính vì họ không hiểu điều đó nên không rèn cho con biết bơi hoặc có kỹ năng để xử lý dẫn đến những vụ đuối nước thương tâm. Ý thức này cũng do việc tuyên truyền, giáo dục về kiến thức và các kỹ năng về đuối nước cho trẻ em chúng ta đã làm nhưng tôi nghĩ rằng chưa thường xuyên”

Mặc dù từ năm 2016, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ thị về phòng, chống tai nạn, thương tích và đuối nước cho học sinh nhưng đến nay mới chỉ có gần 100/50.000 trường học triển khai chương trình 100% học sinh biết bơi; khoảng 1.000/11.000 xã triển khai chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích, đuối nước trẻ em. Hiện cả nước chỉ có khoảng 30% trẻ em biết bơi. Theo các chuyên gia xã hội học, nhiều trẻ em biết bơi nhưng vẫn đuối nước bởi các em không được trang bị kỹ năng phòng chống đuối nước. Ông Trần Văn Hải, giảng viên môn Giáo dục thể chất, trường Đại học Hà Nội cho rằng, biết bơi chưa đủ mà mỗi người phải được trang bị kỹ năng ứng phó, xử lý để cứu người bị đuối nước:“Đa số các trường hợp đuối nước nguyên nhân do bị chuột rút, bị say nắng, say nóng hoặc bị cảm do xuống dưới nước, không kiểm soát được cự ly, tốc độ và độ sâu thì cũng dẫn đến bị sặc nước, bị ngạt nước và đuối nước. Các thầy cô, những người hướng dẫn học bơi cũng cần phải cảm nhận rõ, trang bị đầy đủ các kỹ năng, kỹ thuật, động tác bơi trong các vùng sông nước, các vùng địa hình tự nhiên, trong bể bơi ở các khu vực có mực nước thấp đến cao, mức nước nông đến sâu, có những trải nghiệm không cần phải đeo kính hoặc không cần trang thiết bị bơi; đảm bảo vẫn có thể nổi trên mặt nước, đứng trên mặt nước hoặc thoát ra khỏi vùng nguy hiểm"

Trong khi môi trường sống xung quanh trẻ còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ không an toàn, hệ thống sông ngòi, ao, hồ chằng chịt. Nhiều ngôi nhà, trường học gần sông ngòi, ao, hồ không có rào chắn… điều quan trọng nhất là người lớn, các bậc cha mẹ phải luôn để mắt tới con nhỏ, đặc biệt dưới 5-6 tuổi. Nếu trẻ lớn hơn, phải dặn dò các con không được đến gần sông, hồ, không xuống nước nếu không có người lớn đi cùng. Bà Vũ Thị Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục trẻ em, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội cho rằng, việc giám sát trẻ là vô cùng quan trọng:“Chúng tôi cũng xây dựng các tờ rơi, áp phích dán các nơi công cộng, các trường học, những nơi các em vui chơi để cảnh báo tất cả những nguy hiểm dẫn đến đuối nước cho trẻ em. Tuyên truyền đến các bậc phụ huynh, cần giám sát và quản lý con trong thời gian nghỉ hè. Phối hợp với Đoàn thanh niên tổ chức các hoạt động sinh hoạt hè, giám sát trẻ để giảm nguy cơ dẫn đến đuối nước.”

Để việc học bơi không chỉ nâng cao sức khỏe mà còn góp phần bảo vệ các trẻ em không bị đuối nước khi bơi, nhất là khi kỳ nghỉ hè đã đến. Trong Lễ phát động toàn dân học bơi diễn ra mới đây, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Chủ tịch Ủy ban quốc gia về trẻ em đã yêu cầu các cấp, các ngành nghiêm túc chấp hành Chỉ thị của Thủ tướng đưa phong trào bơi, phòng chống đuối nước có bước phát triển tốt hơn. Tạo chuyển biến tốt để giảm thiểu số người bị đuối nước hàng năm ở Việt Nam, đầu tiên là bằng mức trung bình của ASEAN, sau đó là của thế giới./.