Pazêng vụ án bhrợ bấc ngai xay moon ta luôn ta bơơn lêy, ta xay p’cắh cóh cr’chăl ahay, k’ăy loom lấh mơ, manuýh crêê ta bhrợ lất nắc đợ p’niên k’tứi. Nắc xrặ cóh mạng cơnh lâng xa nay: những vụ án xâm hại trẻ em, google nắc p’cắh k’zệt xa nay, nắc cóh đêếc vêy bấc xa nay doọ dzợ chríh lâng xa nay prá xay cóh cr’chăl ahay cơnh: Pa bhướp 85 c’moo ha poóc k’mơr acoon p’niên pân đil 9 c’moo, thầy giáo bhrợ lất lâng học sinh… Prá xay cơnh đêếc nắc đoọng lêy, cắh bool rau k’rang p’niên k’tứi crêê ta bhrợ lất bấc pa bhlâng cơnh xoọc đâu, đhr’năng n’nắc nắc choom váih zập bêl, zập đhị, cóh pr’loọng đong công u váih, nhà trường, đợ zr’lụ crêê bhlâng nắc apêê ađhi bơơn vêy ta pa choom, zư lêy, k’er. A đhi Nguyễn Thu Trang, Học sinh trường THCS Trần Mai Ninh, Thanh Hoá nắc k’rang k’pân lâng đhr’năng n’nâu lâng prá xay rau k’rang âng p’niên k’tứi: “Nắc tước bêl lang p’niên k’tứi âng zi đơớh vêy đhị ắt tớt, cha ớh liêm crêê, azi đơớh kiêng vêy bh’rợ k’er, da dêr, zư lêy âng pr’loọng đong, nhà trường, xã hội; nắc đoọng azi bơơn ắt mamông bhui har lâng rau liêm crêê, têêm ngăn bấc lấh mơ âng lang p’niên k’tứi; nắc zư lêy zúp zooi a zi bơơn g’đéch lâng bh’rợ căh liêm crêê âng xã hội xoọc vêy u váih lâng zi… Azi rơơm kiêng bơơn vêy bh’rợ k’rang lêy bấc lấh mơ âng apêê zập cấp t’coóh xa nay Đảng, Nhà nước, cóh bh’rợ bhrợ t’váih rau liêm crêê đoọng ha azi vêy muy hân noo ch’noọng bhui har, têêm ngăn.”

Zập c’moo, Việt Nam vêy k’dâng 2 r’bhâu p’niên k’tứi vêy ta bơơn lêy crêê ta bhrợ lất ooy a chắc a zân, cóh đêếc p’niên k’tứi crêê ta bhrợ lất ooy tình dục pay láh 60%. Hân đhơ xã hội ơy rơợng griing xay moon zâl cha groong, lâng pháp luật công ơy vêy xa nay xay moon toọm ngân pa bhlâng lâng manuýh bhrợ lất ooy p’niên k’tứi, nắc công dzợ vêy p’niên crêê ta bhrợ lất, vêy cơnh cậ nắc ting t’ngay bấc lấh mơ. Rau tu bha lâng nắc n’hau tu? Nắc vêy bấc cơnh xa nay ta ơơi pa chô, ha dzợ rau bha lâng nắc a hêê, pa bhlâng nắc p’niên k’tứi, cắh ơy vêy ta p’too pa choom lâng n’năl ghít ooy quyên âng p’niên k’tứi. Ta moóh p’niên k’tứi nắc vêy đợ quyền hân đoo? Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Chủ tịch Uỷ ban k’tiếc k’ruung ooy p’niên k’tứi xay moon ghít, kiêng zư lêy p’niên k’tứi nắc ng’xay bhrợ crêê cơnh Luật p’niên k’tứi lâng nắc ng’pa choom p’niên k’tứi n’năl ghít ooy quyền âng đay: “Acu ta moóh rau đâu, tu cóh tr’nơớp, bhrợ têng n’hau nắc cóh tr’nơớp ng’bhrợ têng crêê cơnh xa nay Luật p’niên k’tứi. P’niên k’tứi vêy 25 quyền nắc apêê a chau cóh đâu, hân đhơ nắc apêê ta đhâm c’mor, p’niên x’dơơr lâng p’niên k’tứi, ha dzợ cóh c’xêê xay bhrợ đoọng ha p’niên k’tứi nắc công cắh vêy bh’rợ xay moon zập 25 quyền n’nắc. Lâng cơnh đêếc, bh’rợ tr’nơớp ahêê xay bhrợ đoọng ha zập ngai cóh xã hội, cóh đêếc chr’nắp bhlâng nắc p’niên k’tứi bơơn n’năl quyền âng đay lâng đoo bêl bơơn n’năl quyền n’nắc nắc đợ c’bhúh, cha nắc manuýh ơy vêy ta xay moon trách nhiệm lâng nghĩa vụ cóh luật nắc pa dưr trách nhiệm lâng cơnh đêếc pazêng bh’rợ bhrợ lất ooy p’niên k’tứi nắc ng’toọm rơợng griing lấh mơ ting cơnh xa nay âng Điều tr’nơớp.”

Phó Thủ tướng công xay moon, xăl tu ng’prá xay đợ p’rá xay haanh déh p’niên k’tứi cơnh: P’niên k’tứi nắc cơnh búp bê cóh đoong, p’niên k’tứi nắc manuýh c’la cóh ha y chroo âng k’tiếc k’ruung… ahêê nắc xay bhrợ lâng pazêng bh’rợ ghít liêm lấh mơ.

Mr’cơnh lâng xa nay kiêng zư lêy p’niên k’tứo nắc ng’bhrợ têng, Trưởng p’cắh mặt âng c’bhúh UNICEF đhị Việt Nam, p’căn Rana Flowers ta đang moon, Chính phủ nắc đớc bấc chinh sách lấh mơ dzợ lâng p’niên k’tứi, rau đêếc nắc rau liêm choom bhlâng đoọng ahêê k’rang lêy, zư lêy lâng p’too pa choom p’niên k’tứi; rau đêếc nắc nhâm mâng đoọng ha bh’rợ đơớh bơơn lêy p’niên k’tứi vêy đhr’năng crêê ta bhrợ lất, đơớh loon zâl cha groong, xay bhrợ zâl cha groong pazêng rau bh’rợ n’lất n’lơơng lâng p’niên k’tứi, cơnh hr’lêệng đác, bhrêy tắh cóh c’lâng p’rang, bhrêy tắh cóh pr’ắt tr’mông… “Bêl đâu xa nay xay moon âng nắc xay moon ghít ooy rau dưr váih âng a cọ búc tu pazêng rau pr’học kinh nghiệm ga mắc lâng chính sách lâng cóh rau la lua cóh bh’rợ nắc a hêê xay bhrợ cơnh ooy đoọng pa xiêr đharứt lâng pa xiêr rau cắh ma mơ mr’cơnh- k’rong bhrợ đoọng ha nâu cơy nắc đoọng nhâm mâng cr’noọ cr’niêng âng p’niên k’tứi Việt Nam nắc vêy ta ha dưr dal lấh mơ đoọng apêê ađhi bơơn ting chrooi đoọng ha k’tiếc k’ruung.”

Bh’rợ xay bhrợ liêm choom pazêng chính sách đoọng pa xiêr bhlưa ooy đhr’năng dưr váih âng p’niên k’tưí lâng pazêng zr’lụ miền, chr’nắp bhlâng nắc đợ p’niên k’tứi lum pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp, p’niên k’tứi manuýh acoon cóh công nắc 1 bh’rợ pa xiêr bh’rợ bhrợ lất ooy p’niên k’tứi. Nắc vêy bấc lấh mơ dzợ đợ chính sách, đoọng apêê ađhi đươi dua liêm zập lấh mơ pazêng dịch vụ liêm crêê âng xã hội lâng nắc vêy ta zư lêy lâng đhr’năng vey poóh, bhrợ lất ooy a chắc azân./.

Làm gì để bảo vệ trẻ em

trước nguy cơ bị xâm hại ngày càng tăng ?

                                 PV Sỹ Đức

Những vụ việc xâm hại trẻ em đang có chiều hướng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp. Đáng lo ngại là thời gian qua có nhiều vụ xâm hại lại diễn ra ngay tại gia đình, nhà trường – nơi mà đúng ra các em phải được yêu thương, nuôi dưỡng và giáo dục. Đâu là nguyên nhân của tình trạng này và chúng ta cần làm gì bảo vệ trẻ em tốt hơn?

Chỉ cần gõ từ khóa “Những vụ án xâm hại trẻ em” trên mạng xã hội sẽ cho hàng chục nghìn kết quả, mà ở đó có rất nhiều cụm từ không còn xa lạ với dư luận thời gian qua như, “Cụ ông 85 tuổi sàm sỡ bé gái 9 tuổi”; “thầy giáo dâm ô, gạ tình học sinh”; “cha dượng xâm hại con gái”… Nói như thế để thấy rằng, chưa bao giờ nỗi lo trẻ em bị xâm hại lớn như vậy, nguy cơ đó có thể xảy ra ở mọi lúc, mọi nơi, ngay cả trong gia đình, nhà trường, những nơi mà đúng ra các em phải được giáo dục, che chở, yêu thương.  Em Nguyễn Thu Trang, Học sinh trường THCS Trần Mai Ninh, Thanh Hóa đã bất an trước thực trạng này và nói lên nỗi lo của trẻ em: “Đã đến lúc tuổi thơ của chúng cháu rất cần có những sâu chơi lành mạnh, bổ ích, chúng cháu cần có sự quan tâm, yêu thương, quan tâm chăm sóc của gia đình, nhà trường, xã hội; hãy cho chúng cháu sống trọn niềm vui với sự an toàn nhất, hạnh phúc nhất của tuổi thơ; hãy dang tay chở che cho chúng cháu tránh khỏi những cạm bẫy của xã hội đang hàng ngày, hàng giờ rình rập trẻ em…. Chúng cháu mong muốn nhận được nhiều sự quan tâm của các cấp lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trong việc tạo điều kiện cho chúng cháu có một mùa hè vui tươi, bổ ích”

Mỗi năm, Việt Nam có khoảng 2.000 trẻ em bị xâm hại được phát hiện, trong đó trẻ em bị xâm hại tình dục chiếm hơn 60%. Mặc dù xã hội kịch liệt lên án, và pháp luật không dung tha cho những kẻ nhẫn tâm xâm hại trẻ em, nhưng trẻ em vẫn bị xâm hại, thậm chí ngày càng nhiều hơn. Nguyên nhân do đâu? Có rất nhiều câu trả lời, nhưng cái chính là chúng ta, đặc biệt là trẻ em, chưa được tuyên truyền và hiểu đầy đủ về quyền trẻ em. Đặt câu hỏi trẻ em có những quyền gì? Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam, Chủ tịch Ủy ban quốc gia về trẻ em khẳng định, muốn bảo vệ trẻ em phải thực hiện đúng Luật trẻ em và phải hướng dẫn để trẻ em nhận thức đúng quyền của mình: “Tôi hỏi điều này vì trước hết, làm gì thì làm đầu tiên phải thực hiện đúng Luật trẻ em. Trẻ em có 25 quyền mà bản thân các cháu ở đây, kể cả thanh niên và trẻ em thật, mà hôm tháng hành động trẻ em mà cũng không được phổ biến đầy đủ 25 triệu đấy. Và vì thế đầu tiên chúng ta phải làm cho tất cả mọi người trong xã hội, trong đó đặc biệt là trẻ em biết được quyền của mình và khi biết quyền đấy rồi thì những tổ chức, cá nhân đã được quy định trách nhiệm và nghĩa vụ trong luật phải được ràng buộc trách nhiệm và đương nhiên các hành vi vi phạm quyền trẻ em sẽ phải bị xử lý nghiêm theo pháp luật Điều đầu tiên”

Phó Thủ tướng cũng cho rằng, thay vì những mỹ từ có tính tung hô như "trẻ em như búp trên cành", "trẻ em là tương lai của đất nước"… chúng ta hãy hành động bằng những việc làm cụ thể.

Cùng quan điểm muốn bảo vệ trẻ em phải hành động, Trưởng đại diện UNICEF tại Việt Nam, bà Rana Flowers khuyến nghị, Chính phủ cần dành nhiều chính sách hơn nữa đối với trẻ em, đó là cách tốt nhất để chúng ta quan tâm, chăm sóc và giáo dục trẻ em; điều đó sẽ đảm bảo cho việc giúp phát hiện trẻ em có nguy cơ, can thiệp, phòng ngừa xâm hại và bị bóc lột, giải quyết những nguy cơ khác đối với trẻ em, như đuối nước, tai nạn giao thông, tai nạn thương tích…"Hôm nay bài phát biểu của tôi nhất mạnh về sự phát triển não bộ vì những bài học kinh nghiệm to lớn đối với chính sách và thực tiễn trong việc chúng ta làm thế nào để giảm nghèo và giảm bất bình đẳng – đầu tư ngày hôm nay để đảm bảo rằng ước mơ và hoài bão trẻ em Việt Nam được chắp cánh bay cao để các em có thể đóng góp cho đất nước"

Việc thực hiện tốt, có hiệu quả các chính sách nhằm giảm khoảng cách về cơ hội phát triển của trẻ em giữa các vùng miền, đặc biệt là nhóm trẻ em nghèo, trẻ em dân tộc thiểu số cũng là 1 giải pháp hạn chế sự xâm hại trẻ em. Cần có nhiều hơn nữa những chính sách, để các em được sử dụng đầy đủ hơn các dịch vụ phúc lợi xã hội và được bảo vệ trước tình trạng bạo lực, xâm hại tình dục./.