Thị trấn Prao, chr’hoong Đông Giang xoọc k’rong ha dưr dal bh’nơơn bhrợ cha coh bh’rợ tr’nêng ha rêê đhuôch, pa dưr tơơm chr’noh, acoon bh’năn vel đông, bhrợ t’vaih bh’nơơn pr’đươi pr’dua. Muy c’lâng lươt chr’năp  bơơn vel đong k’rong bhrợ xay bhrợ coh cr’chăl ha nua năc đoo zooi đoọng m’ma chr’noh, pa choom đoọng kỹ thuật đoọng đha nuôr choh z’nươu coh n’dup crâng. Đhị apêê bha lang crâng côh vel Aduông, muy zr’lụ tơơm z’nươu âi dưr t’viêng. K’noọ 4 hécta ba kích bơơn apêê pr’loọng đha nuôr coh vel p’zay zư x’mir lêy, pa dưr đơơh đươi vêy plêêng k’tiêc liêm glăp. Năc đhêêng căh mơ đanh dzợ, zr’lụ tơơm z’nươu vêy choom bơơn pa chô, bhrớ t’vaih c’lâng pa dưr tr’mông tr’meh nhâm mâng ha đha nuôr coh đâu. A noo A râl Tài, vel A Duông đoọng năl: “Nhà nước đoọng m’ma, đha nuôr choh lâng zư x’mỉ rlêy tơơm pa bhlâng ghit. Xoọc đâu tơơm ba kich k’noọ choom bơơn pay pa chô. Đha nuôr công rơơm kiêng tươc cr’chăl pa chô đoọng vêy râu coon pa câl bơơn zên.”

Pr’đhang choh z’nươu coh n’dup crâng bơơn Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp chr’hoong Đông Giang xay bhrợ tơợ c’moo 2018. Ting pâh dự án, apêê pr’loọng đong bơơn pa choom đoọng ng’cơnh choh lâng zư x’mir lêy cơnh: bhrợ têng nang ươm, zư x’mir lêy tơơm m’ma, kỹ thuật choh, zư x’mir lêy, sơ chế ba kich.... A moó Pơloong Vờn, cán bộ khuyến nông thị trấn Prao đoọng năl: “Bh’rợ choh ba kich bhrộ công năc bh’rợ bha lâng âng chr’hoong. Xang bêl bơơn đơp râu zooi đoọng âng tỉnh, Trung tâm xay bhrớ xiêr tươc đha nuôr. Bêl vêy bh’rớ xa nay, đha nuôr đươi dua pa bhlâng lưch loom, tươc nâu câi ba kich pa dưr liêm. A zi công rơơm pr’đhang bh’rớ n’nâu vêy bơơn liêm choom đoọng brương tr’nu đha nuôr vêy p’xoọng pa chô zên.”

Choom moon, bh’rớ pa dưr đhăm ba kich năc c’lâng lươt crêê đoọng zooi đha nuôr vel đong zư đơc lâng bhrợ t’vaih bâc râu sinh học coh n’dup crâng. Xoọc Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp chr’hoong Đông Giang xoọc t’bhlâng p’too moon, zooi đoọng apêê c’bhúh xơợng bhrợ liêm bh’rợ zư lêy, zư đơc đợ gen ba kich bhrộ. Tơợ đêếc, bhrợ t’bhứah pr’đhang bh’rớ tước bâc pr’loọng đha nuôr acoon coh coh vel đông chr’hoong./.

Trồng cây dược liệu dưới tán rừng ( Nguồn: Báo Quảng Nam)

Tạo sinh kế bền vững từ mô hình dược liệu dưới tán rừng

                                         CTV Duy Bình

  Huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam là địa phương có tiềm năng phát triển cây dược liệu dưới tán rừng tự nhiên. Từ các cơ chế, chính sách của Nhà nước cùng với nguồn vốn của các chương trình, dự án, thời gian gần đây, huyện Đông Giang đã triển khai mô hình trồng cây ba kích dưới tán rừng nhằm bảo tồn nguồn gen và hướng tới mở rộng diện tích tại các xã vùng cao. Qua gần 2 năm triển khai, vùng dược liệu ba kích dưới tán rừng đã hình thành, tỷ lệ cây sống đến 90%, góp phần tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc Cơ Tu.

Thị trấn P’rao, huyện Đông Giang đang tập trung nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp, phát triển cây, con bản địa, tạo sản phẩm hàng hóa. Một hướng đi căn cơ được địa phương tập trung triển khai trong thời gian qua chính là hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật để đồng bào trồng cây dược liệu dưới tán rừng. Tại các cánh rừng ở thôn Aduông, một vùng dược liệu đã lên xanh. Gần 4 héc ta ba kích được các hộ dân trong thôn tích cực chăm sóc, phát triển nhanh nhờ thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp. Chỉ còn thời gian ngắn nữa thôi, vùng dược liệu sẽ cho thu hoạch, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho đồng bào nơi đây. Anh Arâl Tài, thôn Aduông cho biết: “Nhà nước cấp giống, bà con trồng và chăm sóc cây rất kỹ. Hiện nay cây ba kích sắp cho thu hoạch. Bà con cũng mong muốn đến kỳ thu hoạch để có thêm thu nhập.”

Mô hình trồng dược liệu dưới tán rừng được Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp huyện Đông Giang triển khai từ năm 2018. Tham gia dự án, các hộ dân được tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây dược liệu dưới tán rừng như: xây dựng vườn ươm, chăm sóc cây giống, kỹ thuật trồng, chăm sóc, sơ chế ba kích.. Chị Pơ Loong Vờn, cán bộ khuyến nông thị trấn P’rao cho biết: “Chương trình trồng cây ba kích tím cũng là chương trình trọng tâm của huyện. Sau khi nhận được nguồn hỗ trợ của tỉnh, Trung tâm triển khai xuống cho bà con. Khi có chương trình, bà con hưởng ứng rất nhiệt tình, đến nay cây ba kích phát triển tốt. Chúng tôi cũng monh mô hình đạt hiệu quả cao để sau này bà con có thêm thu nhập.”

Có thể nói, việc phát triển diện tích cây ba kích là hướng đi đúng nhằm giúp đồng bào địa phương đa dạng sinh kế dưới tán rừng. Hiện Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp huyện Đông Giang đang tiếp tục đôn đốc, hỗ trợ các nhóm hộ thực hiện tốt công tác bảo vệ, bảo tồn nguồn gen ba kích tím. Từ đó, nhân rộng mô hình đến nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện./.