T’coóh Hoàng Văn Hạnh, Phó Trưởng phòng Hành chính p’cắh rau k’rong zư đớc, Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn xay moon: t’mêê bêl đêếc ahay Bảo tang tỉnh Bắc Kạn ơy k’dua apêê chuyên gia k’đhơợng xay bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy, pếch lêy chuyên ngành khảo cổ học đhị gớp Puông cạn, cr’noon Bản Vài, chr’val Khang Ninh, chr’hoong Ba Bể (Bắc Kạn).

Đhị đâu, c’bhúh lướt chêếc lêy nắc ơy pếch lêy bhứah 5m2 cóh zr’lụ đăn đhị m’pâng âng boọng gớp bha lâng. Tơợ pazêng c’kir đhâl vêy ta pay nắc đoọng lêy pazêng pr’đươi đhâl nắc lứch vêy ta bhrợ têng tơợ đhâl k’ruung, tọm đác ting cơnh pr’đươi văn hoá Hoà Bình cơnh: Pla chuung ếp, k’tứi đoọng buôn k’đhơợng. Pazêng t’clặh đhâl c’đặ, muy n’đắh cơợng đoọng k’đhơợng, muy n’đắh nắc vêy ta coóch c’đặ nắc pazêng pr’đươi đoọng c’col, k’tuốih. Pazêng bêệ n’je lâng bấc pr’đươi n’lơơng vêy ta bhrợ lâng đhâl. Pazêng rau n’hang âng a đhắh lâng cr’liêng mr’đóc k’ruung, a cum lâng muy bơr rau cr’liêng nắc vêy ta bơơn lêy, pazêng rau đêếc nắc pr’đươi âng manuýh lang ahay. Lấh n’nắc, nắc dợ muy bơr pr’đươi c’kir chr’nắp n’lơơng. Chr’nắp bhlâng, cóh pazêng c’kir vêy ta bơơn lêy, vêy muy bêệ đhâl cơnh hình chữ nhật, nắc vêy ta clúh pêê bệê boong. Nâu đoo nắc pr’đươi buôn vêy ta bơơn lêy cóh c’kir văn hoá Hoà Bình – Bắc Sơn cóh cruung đác n’đắh Bắc. Tước nâu cơy, pr’đươi, chr’nắp la lua âng pazêng c’kir n’nâu xoọc cắh ơy ngai n’năl lâng bh’rợ khảo cổ học, đợ n’hang âng dung âng pazêng a đhắh vêy ta coóch đhịc nắc vêy ta đươi đoọng ta bơơn a chim a đhắh, cha yết lêệ.

Tơợ pazêng c’kir vêy ta bơơn lêy nắc đoọng lêy boọng gớp Puông cạn nắc đhị ắt mamông âng acoon manuýh cóh bấc c’xêê c’moo lịch sử la lay, lang manuýh l’lăm ắt bhlâng nắc âng văn hoá Hoà Bình đanh k’dâng tơợ 8 r’bhâu tước 9 r’bhâu c’moo ahay. Bh’rợ bơơn lêy rau pr’đươi âng manuýh lang ahay đhị gớp Puông cạn nắc muy rau xay p’cắh bh’rợ chêếc lêy rau ty đanh, chrooi đoọng xay moon ghít acoon manúyh ơy ta luôn ắt mamông tơợ lang ahay tước nâu cơy đhị đhăm k’tiếc Ba Bể ng’moon la lay, tỉnh Bắc Kạn moon zazum./.

Phát hiện di tích khảo cổ người tiền sử ở Ba Bể, Bắc Kạn

Ông Hoàng Văn Hạnh, Phó Trưởng phòng Hành chính trưng bày sưu tầm, Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn cho biết: vừa qua Bảo tàng tỉnh Bắc Kạn đã mời các chuyên gia chủ trì nghiên cứu, đào thám sát chuyên ngành khảo cổ học địa điểm động Puông cạn , thôn Bản Vài, xã Khang Ninh, huyện Ba Bể (Bắc Kạn).

Tại đây, Đoàn khảo cổ thám sát đã đào khảo sát trên diện tích 5m2 ở khu vực gần chính giữa cửa động chính. Từ các di vật đá thu được cho thấy các công cụ đá đều được chế tác từ đá sông suối mang đặc trưng công cụ văn hóa Hòa Bình, như: Lưỡi rùi ngắn hình bầu dục, nhỏ để cầm tay. Các mảnh đá mỏng, 1 cạnh dày để cầm, 1 mặt vát mỏng là những công cụ chặt thô, nạo thô. Các chày nghiền và nhiều mảnh tước bằng đá được chế tạo bằng ghè đẽo thô sơ. Các di vật là xương động vật và vỏ nhuyễn thể của ốc sông, vỏ trai, hến và di vật là một số loại hạt quả đã được tìm thấy, là tàn tích của người tiền sử để lại. Ngoài ra, còn một số di vật lĐặc biệt, trong số các di vật được tìm thấy, có một tảng đá nhỏ hình khối chữ nhật, trên bề mặt có dấu vết của 3 lỗ vũm tròn nhỏ cách đều nhau. Đây là di vật thường tìm thấy trong các di chỉ văn hóa Hòa Bình - Bắc Sơn ở vùng núi phía Bắc. Đến nay, chức năng, ý nghĩa thực của loại di vật này vẫn là điều bí ẩn đối với khảo cổ học.à xương chi động vật được vót nhọn được sử dụng làm công cụ săn bắn, xẻ thịt.

Từ các di vật đã được phát hiện cho thấy động Puông cạn là địa điểm cư trú của con người thuộc nhiều giai đoạn lịch sử khác nhau, lớp cư dân sớm nhất thuộc văn hóa Hòa Bình có niên đại khoảng 8.000 – 9.000 năm cách nay. Việc phát hiện dấu tích người tiền sử tại động Puông cạn là một minh chứng khảo cổ, góp phần khẳng định con người đã thường xuyên, liên tục cư trú từ thời tiền sử cho đến nay trên mảnh đất Ba Bể nói riêng, tỉnh Bắc Kạn nói chung.

                                                                                                                                                 (Báo ảnh DT &MN)