Thốt nốt dưr n’léh váih zâp đhị, tơợ đợ acoon c’lâng vịng văng gâm ngút tước đợ clung ha roo pậ bhứah, cắh cậ đợ bôl da ding ga mắc đhị m’pâng đồng bằng cung vêy pr’dzoọng c’léh âng t’nơơm nâu. T’nơơm thốt nốt da dal, vaih hi la tr’mưy pazưm bhrợ li zu cơnh t’nơơm k’bhông. P’lêê thốt nốt boong váih ting c’nuung, bêl dzợ nhuum nắc vêy pr’hoọm t’viêng, bêl đoọm nắc váih pr’hoọm rơợc bhrộ. Cóh cr’loọng nắc vêy lêệ pr’hoọm bhoọc pác bhrợ 3 đhị, cha xơợng nắc ngam k’crưm. T’nơơm lâng hi la thốt nốt vêy bấc pr’đươi buôn đươi dua cơnh lêy bhrợ chr’tốp đông, bhrợ óih, taanh dzặc... p’lêê thốt nốt cung bơơn đhanuôr cóh đâu bhrợ têng bấc râu ch’na a’yêm cơnh đác thốt nốt lâng đác đá ôộm cha ngaách bêl t’ngay p’răng pứih, lêệ thốt nốt nắc zêệ bhrợ chè, n’căr pr’hoọm bhoọc âng p’lêê thốt nốt n’đoọm nắc bhrợ pa nhoonh váih bột nắc bhrợ bánh bò thốt nốt pr’hoọm rơợc liêm đha hưm yêm cắh dzợ cơnh...

Lấh mơ, bêl chô ooy An Giang hân noo đác dơng, ta mooi nắc vêy bơơn lêy cruung k’tiếc cóh đâu cung cơnh đợ râu âng crâng k’coong t’váih đoọng bhrợ liêm pr’hay bhlâng. Hân noo đác dơng bấc nắc pr’đơợ đoọng bấc t’nơơm, bhơi r’véh cơnh pô súng, lục bình ma dưr chặt váih liêm bấc... lâng cắh choom cắh moon tước pô điên điển. Tơợ pô điên điển, đhanuôr cóh đâu nắc nắc ơy bhrợ têng bấc râu ch’na cha a’yêm cơnh gỏi pô điên điển lâng a’chông ta tứi, pô điên điển xào lâng a’chông ta tứi nắc đha hưm yêm cắh dzợ cơnh...

Mưy râu chr’nắp yêm lấh mơ bêl hân noo đác chô dơng, nắc đoo a’xiu linh. Râu a’xiu ma mung váih cóh k’ruung, cắh vêy ngai chấc băn zư, nắc lêy váih đợ ch’na đh’nắh a’yêm. A’xiu linh ta tứi tơợp hân noo dưr váih nắc ch’na đh’nắh chr’nắp yêm lalay vêy váih cóh đâu. Hân đhơ doọ vêy chấc bhrợ pa liêm, a’xiu linh lêy bóh cung bhrợ ta mooi cắh choom ha vil. A’xiu nâu đha hưm ngam, n’hang doọ vêy griing, vêy m’bứi n’xiêng nắc tôm lâng bhơi đha hưm lêy tụ lâng đác mắm k’dzụa ngam nắc cha xơợng yêm bhlâng. Ha dang úh, nắc a’xiu linh lêy úh lâng me nhuum, úh lâng đác k’bhông, úh lâng a’tao... zâp cơnh úh bhrợ nâu nắc vêy đha hưm yêm lalay, hân đhơ cơnh đêếc, nắc zêng dxợ zư đợc râu đha hưm yêm lalay âng a’xiu linh.

Vêy mưy râu ch’na đh’nắh bêl chô cóh hân noo đác dơng cắh ha mơ choom ha vil lơi, nắc đoo lẩu a’xiu linh lâng pô điên điển. A’xiu linh bhrợ pa liêm, t’moót cóh gọ lẩu vêy lâng bhơi r’véh lâng bấc râu bhơi cơnh pô súng, pô điên điển, bhơi muống, a’dul... m’bứi a’hạ âng prớ, k’dzụa m’bứi âng me, chứa pazưm đh’rứah lâng râu ngam yêm âng a’xiu linh nắc bhrợ pa dưr mưy gọ lẩu đha hưm yêm cắh dzợ cơnh.

Ha dang doọ râu trơ vâng, ta mooi choom lêy chô lưm chi ớh đhị crâng Trà Sư đoọng lêy ặt xơợng râu đha hư tưn taách âng gâm ngút. Lâng pa zêng k’tiếc bhứah k’noọ 850ha, crâng Trà Sư vêy váih bấc râu a’chim a’đhắh, n’loong n’cuông. Đhị đâu nắc đhị ặt ma mung âng k’ha riêng râu a’chim, a’đhắh, k’xanh, a’đúh... đh’rứah lâng zâp râu tơơm n’loong zâp râu laliêm ga mặc tứi zâp cơnh. Lướt vốch ooy crâng Trà Sư, ta mooi nắc l’lăm lêy lướt lâng bhuông máy. Bhuông lướt vốch bhrợ đác tưn glươi bhoọc liêm pazưm lâng đợ râu t’viêng liêm âng crâng laliêm. Cóh dứp nắc đác, crâng trạm, cóh ping nắc đợ râu a’chim lâng k’lang. Lướt moót đhộ lấh nắc ting lêy liêm pr’hay lấh mơ. Xang lướt lâng bhuông máy nắc ta mooi dzoọc bhoọc cóh bhuông âng apêê a’dêy a’ngắh cóh đâu âng đơơng. Hân noo đác dơng, bấc ơl bhơi n’loong ma dưr dơng bhrợ váih cơnh ta la tranh ta íh bha lương đợc bhứah liêm cóh t’ping đác.

Chô ooy An Giang, ta mooi nắc lêy mưy chu lướt moót cóh crâng da ding ga mắc đhị đâu. Nắc da ding hiên Cấm Sơn lâng a’bóc Thuỷ Liêm t’viêng cha ngaách, da ding Sam p’têết pazưm lâng bhiệc bhan Vía bà Chúa Xứ bêl c’xêê 4 âm lịch zâp c’moo, chô đhị Cô Tô lâng tang Tiên tương truyền nắc đhị c’léh dzung âng Phật... Dzoọng tơợ ping da ding, ta mooi nắc vêy lêy clung k’tiếc pậ bhứah lâng đợ đhị đhăm chóh ha roo t’viêng zi ruung da ding. Lêy cóh ch’ngai nắc vêy lêy đợ t’nơơm thốt nốt chặt váih laliêm. Bêl lêy chô nắc chấc lêy chô ooy vel bhươl ra cít Châu Đốc lêy mặt t’ngay chô lơớp đhị k’ruung. Toor k’ruung đắh mưy nắc vel Chăm, đợ đhr’nông đông thánh đường ga mắc bhrợ p’cắh văn hoá âng đhanuôr Chăm ooy bấc lang manứih./.

Về miền thốt nốt An Giang

                                     Theo Tạp chí Du lịch

  An Giang là 1 tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Cửu Long có một phần nằm trong tứ giác Long Xuyên. Vùng đất bình yên này thu hút đông đảo khách thập phương với những ngọn núi hùng vĩ giữa đồng bằng và nhiều lễ hội lớn được tổ chức hàng năm. Về An Giang, khách du lịch sẽ bắt gặp một loại cây đã gắn bó sâu sắc với người dân nơi đây - cây thốt nốt.

Thốt nốt hiện hữu khắp mọi nơi, từ những con đường uốn cong rợp mát đến những cánh đồng lúa trải dài hay những ngọn núi hùng vĩ giữa đồng bằng cũng có bóng dáng loài cây ấy. Cây thốt nốt thân cao, lá đơn mọc chụm lại thành tán phía trên ngọn cây. Trái thốt nốt mọc thành buồng, khi non có màu xanh, lúc chín chuyển sang màu nâu thẫm. Phía trong là phần ruột có màu trắng đục, được chia thành các múi, ăn ngọt thanh và giòn. Cây và lá thốt nốt có rất nhiều công dụng như dùng để lợp nhà, làm củi, đan nón lá, đan rổ… Trái thốt nốt cũng được người dân nơi đây chế biến thành nhiều món ngon hấp dẫn như: nước thốt nốt với đá viên giải nhiệt ngày nắng, cơm thốt nốt nấu chè, phần vỏ xơ màu vàng của trái thốt nốt chín mài nhuyễn rồi hòa vào bột tạo nên món bánh bò thốt nốt màu vàng ươm rất ngon với vị ngọt thanh và đặc biệt rất mềm xốp…

Đặc biệt khi về An Giang mùa nước nổi, du khách sẽ say lòng trước cảnh vật nơi đây cũng như những sản vật mà thiên nhiên đã hào phóng ban tặng. Mùa nước nổi với lượng nước dồi dào là điều kiện sinh trưởng tốt của rất nhiều loại cây, rau ngọt lành vùng châu thổ như bông súng, lục bình, rau nhút…, và không thể không kể đến bông điên điển. Từ bông điên điển, người dân nơi đây đã chế biến ra nhiều món ăn đặc sắc như: gỏi bông điên điển với tép còn giữ nguyên hương vị nồng nàn, bông điên điển xào tép là một sự hòa quyện thật tuyệt vời…

Một đặc sản nữa mà mùa nước nổi mang về là cá linh. Loài cá lớn lên trong môi trường tự nhiên không cần ai chăm sóc vậy mà lại thơm ngon đến nao lòng. Cá linh non đầu mùa dường như đã trở thành món đặc sản được nhiều người biết đến. Không cần kỳ công làm sạch, món cá linh nướng vỉ tre trên than hồng cũng làm khách phương xa lưu luyến. Vị cá ngọt thơm, xương mềm, béo nhẹ gói với ít rau đồng chấm vào chén nước mắm chua ngọt cũng đủ làm người thưởng thức phải xuýt xoa. Về món kho thì có cá linh kho me non, kho khô nước dừa tươi, kho mía… Mỗi loại có một phong vị khác nhau nhưng đều giữ được sự ngọt tự nhiên của thịt cá.

Có một món ăn gồm cả hai đặc sản nức tiếng mùa nước nổi đó là lẩu cá linh bông điên điển. Cá linh được làm sạch, thả vào nổi lẩu nghi ngút khói, cạnh bên là đĩa rau với nhiều loại như bông súng, bông điên điển, rau nhút, rau muống, bắp chuối bào sợi… Một chút cay nồng của ớt xắt lát, một chút chua nhẹ của me, khóm hòa với vị ngọt cá linh tạo nên một nồi lẩu thơm ngon, hấp dẫn.

Nếu có thời gian, du khách có thể chọn ghé thăm rừng tràm Trà Sư để tận hưởng không khí mát lành dưới những tán tràm rợp bóng. Với tổng diện tích gần 850ha, rừng Trà Sư có hệ động thực vật vô cùng phong phú. Đây là nơi trú ngụ của hàng trăm loài chim, thú, bò sát, ếch, nhái… cùng với các loại cây gỗ, cây bụi, dây leo, các loài thủy sinh, cây cảnh… Chặng đầu tiên trong hành trình tham quan Trà Sư, du khách sẽ được di chuyển bằng xuồng máy. Chiếc xuồng tung bọt trắng xóa vẽ những đường nét điệu nghệ giữa xanh ngát rừng tràm đưa du khách tiến sâu vào trong. Mênh mông là tràm, trên những ngọn cây, những tàng cây, cơ man nào là các loài chim và cò. Càng đi sâu vào trong, chiếc xuồng len lỏi giữa mênh mông những mảng xanh của bèo. Chặng thứ hai du khách đi bằng xuồng do các cô chú ở đây chèo bằng tay. Mùa nước nổi, hàng ngàn những cánh bèo dệt nên tấm thảm xanh mướt trải rộng khắp bao la mặt nước.

Đến với An Giang, du khách hãy thử một lần chinh phục những ngọn núi hùng vĩ giữa vùng châu thổ. Đó là Thiên Cấm Sơn uy nghi với hồ Thủy Liêm xanh mát, là núi Sam gắn với lễ hội Vía bà Chúa Xứ vào tháng 4 âm lịch hàng năm, là Cô Tô với sân Tiên tương truyền là dấu chân của Phật… Đứng từ trên những ngọn núi cao, du khách sẽ được ngắm khung cảnh mênh mông bát ngát của những cánh đồng lúa xanh rì chạy dài dưới chân núi. Thấp thoáng xa xa là những hàng thốt nốt lặng lẽ vươn mình trước gió. Thưởng ngoạn khung cảnh núi cao rồi xuống đồng bằng tìm về làng bè Châu Đốc ngắm hoàng hôn thơ mộng buông xuống vùng sông nước. Sang bên kia sông là làng Chăm, những ngôi thánh đường rộng lớn ghi dấu ấn văn hóa của đồng bào Chăm qua bao thế hệ./.