Ooy cr’noọ bh’rợ âng zâp ngai đhanuôr VN, Chủ tịch HCM nắc manứih ơy âng đơơng tất lang đay đoọng ha bh’rợ zêl cha’groong pachô acoon cóh, tu độc lập, tự do lâng hoà bình acoon manứih. c’léh pr’dzoọng chủ tịch HCM ơy dưr váih râu liêm chr’nắp đoọng ha bấc tác phẩm văn học nghệ thuật, tơợ văn học, pr’hát xa’nưl tước hội hoạ, boọc coọch… đợ tác phẩm nâu glúh váih ooy râu cr’noọ liêm choom âng manứih nghệ sĩ, âng đơơng đoọng ha đhanuôr đợ râu chr’nắp đắh tinh.

Ooy cr’noọ bh’rợ âng nhà thơ Trần Đăng Khoa, đh’rứah lanag đợ apêê pr’zợc mr’đoo ruúh, ava Hồ cơnh mưy manứih cóh pr’loọng đông. Ooy bấc c’moo miền Bắc bhrợ padưr kinh tế, bhrợ đhị ắt liêm nhâm pachô miền Nam, zâp cha’nặc manứih, zâp tập thể zêng t’bhlâng bhrợ têng, học tập lâng bhrợ têng cha, zêl cha’groong a’rập bhrợ pa’hư. P’niên miền Bắc bêl đêếc ahay nắc lêy zêng ma pậ benh lấh mơ ooy cr’noọ bh’rợ. bêl bh’rợ bhrợ têng r’bhâu bhiệc liêm chr’nắp bơơn k’đươi bhrợ nắc vêy bấc apêê p’niên ơy xrặ thư pa’gơi ooy ava Hồ xay moon đợ bh’nơơn bh’rợ âng đay. Hadợ nhà thơ Trần Đăng Khoa, bêl đêếc ahay bơơn năl nắc manứih bhriêr ta’bách bhrợ têng thơ, bơơn cô giáo moon xrặ thơ ooy ava Hồ. lâng bhiệc xrặ lâng têy mưy cơnh liêm chr’nắp, 20 bài thơ pr’hay bhlâng ooy tập thơ Tơợ tang đông zi, nắc ơy bơơn nhà thơ trần Đăng Khoa pa’gơi ooy ava Hồ ting c’lâng bưu điện. nhà thơ Trần Đăng Khoa hay k’noọ, bêl đêếc ahay bom cha’rắh ma ha’tộ pr’tóh, pa’gơi đơơng thư cắh năl vêy tước ooy manứih âng đay pa’gơi đoọng cắh, hân đhơ cơnh đêếc, t’coóh lâng apêê pr’zợc p’niên zêng bhui har bêl bơơn p’cắh râu bhui har hơnh déh k’tứi âng đay:

Vêy đợ apêê pr’zợc p’niên hadang k’căn k’conh moon nắc cung xrặ thư đui ooy ava Hồ. bêl đêếc lớp zi zêng xrặ thư đoọng ha va Hồ, hân đhơ cơnh đêếc, acu cắh vêy râu bh’nơơn bh’rợ pậ chr’nắp n’hâu lấh mơ apêê pr’zợc cu. Hân đhơ cơnh đêếc, cô giáo moon, Acu bhrợ thơ nắc đoo bhiệc pậ chr’nắp ơy, choom đui truíh đoọng ava Hồ xơợng bhiệc âng cu bhrợ thơ. Xang nặc acu xrặ 20 bài âng cu kiêng bhlâng pa’gơi đoọng ooy ava Hồ crêê g’lúh 19/5/1968, xang nặc t’moót ooy hòm thư bưu điện chr’val. Bêl đêếc, bom đạn bấc ơl, acu cắh k’noọ đợ thơ âng cu pa’gơi vêy tước ooy têy ava Hồ.

Lâng đhanuôr VN, hân đhơ nặc manứih t’coóh cắh cậ p’niên k’tứi, hân đhơ ơy bơơn lưm ava Hồ, cắh cậ mưy xơợng xay moon ooy ava, nắc zâp ngai cung lêy tr’đăn, chr’nắp zêng. Hadợ lâng hoạ sĩ thương binh Lê Duy Ứng, c’léh bh’rợ ooy ava Hồ ặt váih ooy da’dưl t’coóh. Bêl k’noọ chêết bil, t’coóh dzợ t’bhlâng padưr lứch c’rơ bh’rợ đoọng xrặ bhrợ c’léh pr’dzoọng ava Hồ ooy râu cr’noọ âng đay. T’coóh bhrêy tắh ngâm ooy g’lúh zêl penh âng chiến dịch HCM t’ngay 28/4/1975, bêl lướt moót ooy căn cứ Nước Trong cr’chăl tơợ Sài Gòn ch’ngai mơ 30km. năl cr’liêng mắt đay vêy đhr’năng k’bang, lấh mơ nắc choom chêết bil. Lê Duy Ứng nắc ơy pay a’ham tơợ âng đay bhrêy tắh xrặ bhrợ c’léh pr’dzoọng âng ava Hồ. hay k’noọ cớ bêl đêếc ahay, hoạ sĩ Lê Duy Ứng moon:

Tu doọ râu ha dêêr, năl acu k’noọ chêết nắc acu pay a’ham tơợ cr’liêng mắt xrặ c’léh pr’dzoọng ava Hồ lâng xrặ gít đắh dứp Râu tr’ang niềm tin, acu âng đơơng đoọng ha va Hồ tr’mung âng cu 28/4/1975, puôl đợc paliêm kí pr’đợc xang nặc t’moót ooy chi’đhung, đợc đắh da’dưl cu. Acu chêết lâm sàng, apêê ơy âng đơơng tập lơi acu, hân đhơ cơnh đêếc acu r’nghéh cớ. bấc ngai lêy acu xrặ tranh đhị đâu nắc ting t’bhlâng lấh mơ zêl penh pachô k’tiếc k’ruung. Tu cơnh đêếc, c’moo 2013 nhà nước hơnh déh acu nắc anh hìng quân đội.

Zêl penh bấc bêl k’noọ nắc lêy ắt chêết đhị đêếc, hoạ sỹ Lê Duy Ứng cung dzợ t’bhlâng nhâm mâng cr’noọ bh’rợ cách mạng lâng tr’kiêng cắh ha mơ choom bil lâng ava Hồ. nắc mưy hoạ sĩ, t’coóh xrặ bhrợ bấc pr’đợc bh’rợ, hân đhơ cơnh đêếc, ooy Chủ tịch HCM nắc bấc lấh, chr’nắp lấh mơ, bơơn t’coóh t’bhlâng bhrợ têng lâng kr’bhâu tác phẩm, lấh mơ nắc xang bêl t’coóh bơơn phẫu thuật giác mạc, bơơn l’lêy cớ.

Ava Hồ âng đoọng tr’ang liêm, âng đơơng râu tin đươi lâng padưr bh’rợ xr bhrợ âng cu. Bêl lướt pa prá lâng zâp đơn vị, nhà trường, trường học acu zêng xrặ c’léh pr’dzoọng ava Hồ lâng ava Giáp cher đoọng ha cơ sở n’nắc. bêl tr’zêl tr’penh cóh Quảng Trị, acu cung xrặ c’léh pr’dzoọng ooy ava Hồ, cher đoọng ha đhanuôr cóh đêếc đoọng bhuốih tu apêê cắh vêy ảnh ava Hồ. bêl mưy thương binh bhrêy ngân nắc tượng tr’nơợp acu boọc bhrợ nắc ava Hồ lâng xrặ cóh dứp nắc Hư mắt acu boọc bhrợ tượng ava, râu tin đươi liêm tr’ang tất lang cóh cu.

Dzợ vêy bấc xa’nay t’ruíh hân đhơ trực tiếp cắh cậ mưy xơợng apêê lơơng xay moon, nắc kỉ niệm ooy Chủ tịch HCM taluôn k’noọ váih ooy cr’noọ bh’rợ zâp apêê nghệ sĩ VN, dưr váih pr’đơợ bh’rợ pậ chr’nắp đoọng ha bh’rợ nghệ thuật. bhiệc nâu bơơn bhrợ nắc tu mưy râu nhân cách pậ chr’nắp, mưy cr’noọ bh’rợ pậ chr’nắp, hân đhơ cơnh đêếc nắc liêm ta’níh âng ava Hồ. lâng zâp pr’ắt tr’mung ơy lướt zi’lấh, zâp lang xoọc k’noọ tước, chủ tịch HCM nắc pr’đơợ bh’rợ padưr liêm chr’nắp bhlâng./.

CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH NGUỒN CẢM HỨNG VÔ TẬN CHO SÁNG TẠO NGHỆ THUẬT 

Trong tâm thức mỗi người dân Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã dâng trọn cuộc đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, vì độc lập, tự do và hòa bình nhân loại. Hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành nguồn cảm hứng cho không ít tác phẩm văn học nghệ thuật, từ văn học, âm nhạc cho đến hội họa, điêu khắc...  Những tác phẩm ấy ra đời trong niềm xúc cảm thăng hoa của người nghệ sĩ, đem lại cho công chúng những giá trị tinh thần to lớn.

  Trong kí ức của nhà thơ Trần Đăng Khoa, cùng với những người bạn cùng trang lứa, Bác Hồ như một người thân trong gia đình. Trong những năm miền Bắc xây dựng kinh tế, làm hậu phương vững chắc giải phóng miền Nam, mỗi cá nhân, mỗi tập thể đều hăng say lao động, học tập và sản xuất, chống chiến tranh phá hoại. Trẻ em miền Bắc hồi bấy giờ dường như đã "lớn hơn" trong suy nghĩ và việc làm. Khi phong trào làm nghìn việc tốt được phát động, không ít bạn nhỏ đã viết thư cho Bác Hồ kể lại những thành tích của mình. Riêng nhà thơ Trần Đăng Khoa, hồi bấy giờ được biết đến là một thần đồng thơ, được cô giáo khích lệ viết thơ tặng Bác. Bằng việc chép tay một cách tỷ mẩn, 20 bài thơ ưng ý nhất trong tập thơ "Từ góc sân nhà em" đã được nhà thơ Trần Đăng Khoa gửi tặng Bác Hồ qua đường bưu điện. Nhà thơ Trần Đăng Khoa nhớ lại: Hồi ấy "bom rơi đạn lạc", thư gửi không chắc đến tay người nhận nhưng ông và các bạn nhỏ đều cảm thấy phấn khởi khi được khoe niềm vui nho nhỏ của mình:

 Có những bạn thiếu nhi nếu bị bố mẹ mắng oan cũng viết thư mách Bác Hồ cơ mà. Hồi đó cả lớp tôi đều viết thư cho Bác Hồ nhưng tôi chả có thành tích gì lớn hơn các bạn bè của mình. Thế thì cô giáo bảo rằng: "em làm thơ đã là một việc tốt rồi, em có thể kể cho Bác việc em làm thơ". Thế là tôi chép 20 bài tôi ưng nhất tôi gửi tặng Bác Hồ vào đúng dịp 19/5/1968, sau đó thả vào hòm thư bưu điện xã. Lúc bấy giờ bom đạn liên miên, tôi không nghĩ tập thơ của tôi đến tay Bác Hồ.

 Với người dân Việt Nam, dù là người già hay trẻ nhỏ, dù được gặp Bác hay mới chỉ nghe kể chuyện về Người, ai ai cũng cảm thấy gần gũi, thân quen. Riêng với họa sĩ thương binh Lê Duy Ứng, hình ảnh Bác in đậm trong tim ông. Ngay khi cận kề cái chết, ông vẫn lấy hết sức lực để vẽ chân dung Bác Hồ trong sự hình dung, tưởng tượng. Ông bị thương nặng trong trận chiến đấu quyết liệt của chiến dịch Hồ Chí Minh ngày 28/4/1975, khi đang tiến vào căn cứ Nước Trong cách Sài Gòn 30km. Biết đôi mắt mình có thể sẽ mù, thậm chí sẽ hi sinh, Lê Duy Ứng đã lấy máu từ vết thương vẽ chân dung Bác Hồ. Nhớ lại khoảnh khắc đó, họa sĩ Lê Duy Ứng nói:

 Vì rất tỉnh táo, biết mình sắp hi sinh nên mình đã dùng máu từ đôi mắt vẽ chân dung Bác Hồ và ghi đậm bên dưới là “Ánh sáng niềm tin, con nguyện dâng Người tuổi thanh xuân” (28/4/1975), gấp cẩn thận kí tên và bỏ vào túi ngực, bên trái tim mình. Mình chết lâm sàng, người ta đã đưa đi chôn rồi nhưng sau đó mình đã tỉnh dậy. Nhiều người đã chứng kiến mình vẽ tranh tại trận chiên nên càng hăng say chiến đấu, giải phóng trận đó. Vì thế nên năm 2013 Nhà nước tuyên dương mình là “anh hùng quân đội”.

Từng vào sinh ra tử, có lúc tưởng như đã phải nằm lại nơi chiến trường, họa sĩ Lê Duy Ứng vẫn vững vàng một lý tưởng cách mạng và tình yêu không bao giờ vơi cạn với Bác Hồ. Là một họa sĩ, ông vẽ nhiều đề tài nhưng đề tài về Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chiếm vị trí trang trọng và được ông dành nhiều tâm sức nhất với hàng nghìn tác phẩm, đặc biệt là sau khi ông được phẫu thuật ghép giác mạc, nhìn thấy ánh sáng:

Bác đã đưa ánh sáng, đưa niềm tin đến và khơi nguồn sáng tạo cho mình. Khi đi nói chuyện với các đơn vị, nhà trường, trường học mình đều vẽ chân dung Bác Hồ và Bác Giáp tặng lại cơ sở đó. Ngay khi chiến đấu ở Quảng Trị, tôi cũng vẽ chân dung Bác, tặng lại cho nhà dân ở đó để thờ vì họ không có ảnh Bác Hồ. Khi là một thương binh nặng thì tượng đầu tiên mình khắc, tạc là hình tượng Bác Hồ và đề dưới là: “Hỏng mắt con tạc tượng Người, niềm tin ánh sáng trọn đời trong con”.

Còn rất nhiều câu chuyện dù trực tiếp hay chỉ nghe kể lại một cách gián tiếp nhưng kỉ niệm về Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được khắc ghi trong tâm trí các thế hệ nghệ sĩ Việt Nam, trở thành động lực và nguồn xúc cảm lớn lao cho sáng tạo nghệ thuật. Điều đó chỉ có được bởi một nhân cách lớn, một tầm tư tưởng lớn nhưng rất đỗi thân quen, giản dị của Bác Hồ. Và chắc chắn, với mỗi cuộc đời đã qua, mỗi thế hệ đang đến, Chủ tịch Hồ Chí Minh mãi mãi là nguồn cảm hứng sáng tạo vô cùng./.