K’đhơợng chi píah âng Mỹ, bơơn pa chô xang mưy g’lúh zêl penh ahay, t’coóh Nguyễn Văn Tư, cựu chiến binh cóh phường Tân An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk hay k’noọ cớ đợ t’ngay c’xêê tr’zêl tr’penh zr’nắh zr’dô, grơơ nhool. Bêl đêếc, chi píah bơơn t’coóh lâng zâp đồng đội đươi dua cơnh mưy pr’đươi chr’nắp, cắh mưy nặc pr’đươi đoọng zêl cha groong a’rập a’bhưy, nắc dzợ đoọng đươi pếch boọng hầm, cắt n’loong, pếch bơơn p’lêê k’lung đoọng ha pr’ắt tr’mung cóh crâng. T’coóh Tư dzợ zư đợc đợ tem phiếu cắh cậ ta la đơn đoọng câl xe đạp, đợ râu âng bêl ahay a’hươn chr’nắp pr’hắt. T’mêê đâu, bêl Sở văn hoá-Thể thao lâng Du lịch tỉnh Đắk Lắk vêy thư t’đang k’đươi zâp ngai lêy cher đoọng pr’đươi pr’dua chr’nắp bêl ahay, t’coóh Tư nắc ơy âng đơơng đợ pr’đươi chr’nắp pr’hắt ơy mưy cr’chăl ắt lâng đay đoọng ha Bảo tàng tỉnh Đắk Lăk: “Xoọc bêl tr’zêl tr’penh ahay tước bêl chô têêm ngăn, c’la cu vêy zư đợc 2, 3 râu pr’đươi chr’nắp bêl ahay. Lêy bảo tàng Đắk Lắk bhrợ têng g’lúh đương pay k’rong zư đợc đợ râu pr’đươi chr’nắp cơnh đâu nắc acu lêy đoọng ooy bảo tàng.”

       Ha dợ t’coóh Nguyễn Tử Xuyên, cóh phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột buôn lêy chấc k’rong pr’đươi ty chr’nắp tơợ bêl dzợ p’niên. Xoọc đâu t’coóh vêy mưy đhị đợc p’cắh lalay đhị đông, lâng lấh 10 r’bhâu râu pr’đươi chr’nắp pr’hắt bêl ahay, pazêng chiing, zợ lâng bấc pr’đươi ty chr’nắp âng đhanuôr acoon cóh cóh đâu. Bêl năl Bảo tàng Đắk Lắk zước nhăn k’rong pazưm nắc t’coóh lêy cher đoọng 11 râu pr’đươi chr’nắp nắc máy hát, radio, tivi, đèn măng sông, pr’đươi xay cà phê, a’moót, bi đông nhựa... Đợ pr’đươi chr’nắp nâu nắc t’coóh chấc bơơn k’rong đợc tơợ bấc đắh, bil bấc cr’chăl t’ngay, c’rơ g’lêếh. T’coóh Nguyễn Tử Xuyên rơơm kiêng, đợ pr’đươi chr’nắp âng t’coóh bêl đợc p’cắh đhị bảo tàng nắc vêy bấc ngai năl tước, tơợ đêếc chắp kiêng đợ râu chr’nắp lịch sử, truyền thống. cung cơnh t’coóh Tư, t’coóh Xuyên, bấc manứih lêy cher đoọng đợ pr’đươi chr’nắp nắc đoo râu chr’nắp âng pr’loọng đông, cha nặc manứih, cắh cậ đợ pr’đươi chr’nắp bơơn k’rong zư. Apêê moon đợ pr’đươi chr’nắp nâu nắc bơơn zư lêy liêm choom lâng ặt váih cắh choom bil, đoọng zúp bấc ngai tước bấc lấh. P’căn H Phiết Uông, acoon cóh Mnông, cóh vel Yôk Đuôn, chr’val Yang Tao, chr’hoong Lắk, tỉnh Đắk Lắk moon, tu chắp kiêng lâng tin đươi Bảo tàng Đắk Lăk nắc đhanuôr lêy cher đoọng đợ pr’đươi ty chr’nắp tơợ lang a’conh a’bhướp đợc đoọng, ooy đâu vêy zợ ty chr’nắp âng manứih Mnông: “Lâng râu chắp nhêr bảo tàng Đắk Lắk nắc acu lêy cher đoọng đợ pr’đươi ty chr’nắp âng cu váih, cơnh gọ k’tiếc, zợ ty cắh cậ đợ pr’đươi pr’dua tơợ lang a’conh a’bhướp đợc đoọng. acu rơơm kiêng bảo tàng Đắk Lắk nắc t’moót đợ pr’đươi chr’nắp nâu chô tước lâng đhanuôr, lấh mơ nắc lang p’niên đoọng apêê năl tước đợ râu pr’đươi nâu.”

        Mơ ooy cr’chăl cắh ha mơ đenh xang bêl Sở Văn hoá-Thể thao lâng Du lịch pa gơi thư k’đươi moon, nắc ơy vêy 5 tổ chức lâng k’noọ 50 cha nặc lêy cher đoọng lấh 700 đơn vị pr’đươi pr’dua đoọng ha Bảo tàng tỉnh. Nâu đoo nắc zâp pr’đươi chr’nắp đắh khảo cổ, văn hoá acoon cóh, pr’đươi chr’nắp xoọc lang tr’zêl tr’penh ahay, cr’chăl bao cấp lâng tr’xăl k’tiếc k’ruung. Đợ pr’đươi chr’nắp pa zao đoọng zăng bấc, tơợ ta la cờ đhị t’noọl cờ Lũng Cú, cha nụp tư liệu bh’cộ Đảng, Nhà nước chô lưm tỉnh Đắk Lắk ooy zâp lang, tước zâp tư liệu xay moon lịch sử zêl penh pa chô dộc lập acoon cóh, lang bao cấp, đợ pr’đươi chr’nắp văn hoá cơnh zợ, zong... p’căn Nguyễn Thuỵ Phương Hiếu, Gíam đốc Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk đoọng năl: “Chấc lêy lâng pa xoọng tài liệu đoọng ha bảo tàng nâu nắc đoo trách nhiệm bhlâng âng bảo tàng. Đợ c’moo đăn đâu nắc azi k’rang lêy pa xoọng zâp pr’đươi bơơn ta năl xoọc đâu nắc đợ pr’đươi bơơn zư đợc cóh đhanuôr zâp đơn vị nắc bấc bhlâng, g’lúh nâu bơơn Sở lêy đoọng lâng pa glúh thư t’đang moon lêy cher đoọng pr’đươi chr’nắp lâng bhrợ têng đương pay zâp pr’đươi chr’nắp nâu.”

        Zâp pr’đươi chr’nắp bơơn pazao đoọng nắc zêng p’têết pa zưm lâng đợ c’léh c’lặ lịch sử, đợ cr’noọ chr’nắp bêl ahay âng đhanuôr nắc cắh choom moon lâng đợ chr’nắp đắh zên bạc. Cher đoọng đợ pr’đươi chr’nắp pr’hắt nâu đoọng ha Bảo tàng, đhanuôr rơơm kiêng, ooy đợ pr’đươi chr’nắp nâu, k’coon cha châu ha y chroo nắc năl liêm ghít lấh mơ ooy đợ râu chr’nắp liêm lịch sử. Đoọng tơợ đêếc bhrợ pa dưr râu cr’noọ tr’kiêng, c’năl zư lêy lâng pa dưr c’cir văn hoá ty chr’nắp âng acoon cóh, âng a’conh a’bhướp đay, bhrợ pa dưr râu tự hào, tr’kiêng k’tiếc k’ruung đoọng ha đhanuôr, lấh mơ nắc lang p’niên./.

Hành trình của những hiện vật

góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc

                                                    H’Xíu

Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk vừa tổ chức tiếp nhận tài liệu, hiện vật do các tổ chức, cá nhân trong tỉnh hiến tặng. Đây là hoạt động  ý nghĩa nhằm tôn vinh giá trị của những hiện vật lịch sử, nhân lên tình yêu, ý thức bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống dân tộc.

         Cầm chiếc lưỡi lê của Mỹ, chiến lợi phẩm thu được sau một trận đánh, ông Nguyễn Văn Tư, cựu chiến binh ở phường Tân An, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk bồi hồi nhớ lại những tháng ngày chiến đấu gian khổ nhưng cũng đầy oanh liệt. Khi ấy, lưỡi lê được ông và các đồng đội sử dụng như một vật dụng quan trọng, không chỉ là vũ khí chiến đấu khi giáp mặt kẻ thù mà còn dùng để đào hầm, cắt cây, đào củ, phục vụ đời sống khi ở trong rừng. Ông Tư còn lưu giữ được cả những tờ tem phiếu hay tờ đơn để mua xe đạp, những kỷ niệm từ thời bao cấp. Mới đây, khi Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk có thư kêu gọi hiến tặng hiện vật, ông Tư đã đem những kỷ vật từng một thời gắn bó tặng lại cho Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk: “Trong thời kỳ chiến tranh đến khi hòa bình lập lại bản thân tôi cũng có giữ lại được một số kỉ vật . Thấy bảo tàng Đắk Lắk tổ chức tiếp nhận những kỉ vật như thế thì tôi tình nguyện đem những hiện vật đấy để hiến tặng cho bảo tàng.”

Còn ông Nguyễn Tử Xuyên, ở phường Tân Lợi, thành phố Buôn Ma Thuột say mê sưu tầm đồ cổ từ khi còn trẻ. Hiện ông có một gian trưng bày riêng tại nhà, với hơn 10 nghìn hiện vật, gồm chiêng, ché và nhiều đồ dùng, vật dụng truyền thống quý giá của đồng bào dân tộc nơi đây. Khi biết Bảo tàng Đắk Lắk tiếp nhận hiện vật, ông đã không ngần ngại tặng 11 hiện vật là máy hát, radio, tivi, đèn măng sông, cối xay cà phê, hồ tiêu, bi đông nhựa…Những hiện vật này được ông dày công tìm kiếm, sưu tầm từ nhiều nơi, mất không ít thời gian, công sức. Ông Nguyễn Tử Xuyên mong muốn, những hiện vật của ông khi trưng bày tại bảo tàng sẽ có nhiều nhiều người biết đến, từ đó thêm trân quý  giá trị lịch sử, truyền thống. Cũng như ông Tư, ông Xuyên, rất nhiều người hiến tặng những hiện vật quý là kỷ vật của gia đình, cá nhân, hoặc hiện vật sưu tầm được. Họ tin rằng những kỷ vật này sẽ được bảo quản tốt nhất và trường tồn mãi mãi, để giúp nhiều người biết đến nhiều hơn. Bà H Phiết Uông, dân tộc Mnông, ở buôn Yôk Đuôn, xã Yang Tao, huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk chia sẻ, vì yêu quý và tin tưởng Bảo tàng Đắk Lắk nên bà đã không ngần ngại tặng đi những cổ vật từ thời ông bà để lại, trong đó có chiếc ché cổ quý giá của người Mnông. “Với sự yêu mến bảo tàng Đắk Lắk thì tôi không tiếc tặng những vật dụng cổ mà tôi có, chẳng hạn như nồi đất, ché cổ hay là những vật dụng cũng từ thời ông bà để lại. Tôi mong muốn bảo tàng Đắk Lắk sẽ đưa những cổ vật này đến với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ để họ biết đến những vật này.”

Chỉ trong thời gian ngắn sau khi Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch gửi thư kêu gọi, đã có 5 tổ chức và gần 50 cá nhân hiến tặng hơn 700 đơn vị hiện vật cho Bảo tàng tỉnh. Đây là các hiện vật về khảo cổ, văn hóa dân tộc, hiện vật thời kháng chiến, thời kỳ bao cấp và thời kỳ đổi mới đất nước. Những hiện vật được trao tặng khá phong phú, từ lá cờ trên cột cờ Lũng Cú, ảnh tư liệu lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến thăm tỉnh Đắk Lắk qua các thời kỳ, đến các tư liệu phản ánh lịch sử đấu tranh giành độc lập dân tộc, thời kỳ bao cấp, những hiện vật văn hóa như ché, gùi… Bà Nguyễn Thụy Phương Hiếu, Giám đốc Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk cho biết: “Sưu tầm và bổ sung tài liệu cho bảo tàng đó là trách nhiệm chính của Bảo tàng. Những năm gần đây thì chúng tôi rất quan tâm bổ sung các hiện vật mà được biết hiện nay thì tài liệu hiện vật được giữ trong nhân dân các đơn vị rất là nhiều cho nên lần này được sự cho phép của Sở và Sở đã ban hành thư kêu gọi hiến tặng hiện vật và bảo tàng cũng đã có kế hoạch để tiến hành sưu tầm bổ sung tư liệu và tổ chức tiếp nhận các hiện vật.”

Mỗi hiện vật, tài liệu được trao tặng đều gắn với những dấu mốc lịch sử, những kỷ niệm, ký ức của người dân nên không thể tính được bằng giá trị vật chất. Hiến tặng lại những hiện vật quý giá ấy cho Bảo tàng, người dân mong muốn, qua hiện vật của họ, con cháu mai sau sẽ hiểu hơn giá trị lịch sử. Để từ đó nhân lên tình yêu, ý thức bảo tồn và phát huy di sản văn hóa truyền thống của dân tộc, của cha ông mình; khơi gợi niềm tự hào, tình yêu đất nước cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ./.