Cựu chiến binh Huỳnh Đắc Cứu 73 c’moo, ắt cóh cr’noon Trưng, chr’val Krông Jing, chr’hoong Mđrắk, manuýh ting bhrợ têng c’lâng Trường Sơn Đông cóh c’xêê c’moo zâl arọp a bhuy, c’lâng n’nâu cóh l’lăm ahay nắc acoon c’lâng cóh crâng k’coong, xang bêl vêy ta ra li k’tiếc, lướt chô zr’nắh k’đháp. Nâu cơy c’lâng nắc vêy ta bhrợ têng lâng nhựa, bh’rợ lướt chô âng đhanuôr liêm buôn pa bhlâng, bh’rợ tr’câl tr’bhlêy công liêm buôn, bhươl cr’noon đươi tơợ đêếc nắc bơơn tr’xăl bấc n’đắh. T’coóh Huỳnh Đắc Cứu bhui har moon: “Tơợ bêl c’lâng Đông Trường Sơn vêy ta bhrợ têng xang lâng nhựa lâng vêy ta đoọng đươi dua nắc đhanuôr lướt chô liêm buôn pa bhlâng. Chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn âng đhanuôr vêy ta đơơng âng liêm buôn, apêê tước câl doọ dợ pa xiêr chr’nắp lâng ta luôn bơơn vêy ta pa câl crêê cơnh chr’nắp la lua. Đhanuôr jéh k’ăy lướt pa dứah công đăn ooy Bệnh viện cóh chr’hoong, apêê p’niên k’tứi công cơnh đêếc bhui har lướt xe đạp tước ooy trường.”

T’coóh Y Luân Niê 67 c’moo, ắt cóh cr’noon Zô chr’val Cư Prao, chr’hoong M’drak công nắc manuýh bơơn lêy pazêng rau tr’xăl âng c’lâng Trường Sơn Đông bhrợ t’váih. T’coóh Niê xay moon, xang bêl giải phóng k’tiếc k’ruung pazum k’tiếc k’ruung, pazêng zr’lụ n’nâu nắc lứch bom, cha rắh pa hư. Chính quyền lâng đhanuôr nắc tơớp bhrợ pa dưr pr’ắt tr’mông t’mêê lâng bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon, bhrợ têng đong xang, bhrợ têng đong bhrợ bhiệc, prứah bhrợ k’tiếc pa bhrợ. C’lâng lướt bha lâng Trường Sơn Đông crêê ta pa hư cóh bấc c’nắt, xang n’nắc nắc vêy ta ra li pa liêm, hân đhơ cơnh đêếc đhr’năng lướt chô âng đhanuôr zr’nắh k’đháp bhlang. Đoo bêl vêy đhí boo túh bhlong cóh zr’lụ n’nâu buôn tr’pác lâng chr’val cóh zr’lụ lâng ooy zr’lụ chr’hoong M’đrắk. C’moo 2013, Nhà nước k’rong bhrợ k’r’bhâu tỷ đồng đoọng bhrợ têng nhựa, n’tóh bê tông nắc bh’rợ lướt chô âng đhanuôr nắc vêy liêm buôn lấh mơ, kinh tế xã hội âng vel đong tr’xăl bấc n’đắh. T’coóh Y Luân xay truíh: “Bêl ahay đoo bêl boo c’lâng n’nâu a bhị bấc pa bhlâng, kiêng lướt xe máy nắc chọ xích, máy pếch k’tiếc, cắh cậ xe công nông chở a bhoo, clang, a rong nắc công đươi a ngoon tời glụ. Cắh ng’xay đoo bêl dưr váih túh bhlong dưr váih đhị apêê chr’val Ea H’mlây, Cư Prao… buôn tr’pác. Azi kiêng glúh ooy chr’hoong nắc đươi bhuông lướt đhị zr’lụ túh, ha dang cắh nắc cắh choom lướt chô. Xoọc đâu c’lâng vêy ta bhrợ têng bhứah liêm pa têết ooy pazêng bhươl cr’noon, ooy chr’val đhanuôr lướt chô liêm buôn bhlâng, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ơy choom tr’xăl. Đhanuôr bhui har pa bhlâng.”

Ting cơnh t’coóh Y Bới Byă, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong M’đrắk, vel đong vêy 5 chr’val truíh bơr n’đắh c’lâng Trường Sơn Đông nắc: Cư Prao, Ea H’Mlây, Ea Lai, Krông Jing lâng Krông Á. Prang zr’lụ vêy 52 bhươl cr’noon lâng 17 đhanuôr acoon cóh đhi noo đh’rứah ắt mamông. Tơợ bêl c’lâng Trường Sơn Đông vêy ta bhrợ t’mêê, bh’rợ lướt chô âng đhanuôr liêm buôn lấh mơ, bhrợ t’váih rau liêm choom ha kinh tế - xã hội cóh vel đong dưr váih, đợ pr’loọng đong đharứt xiêr bấc bhlâng. Bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê âng apêê chr’val bơơn lấh 14/19 cr’noọ bh’rợ; lâng chr’val Ea Lai nắc bhrợ têng xang 17/19 cr’noọ bh’rợ. T’coóh Y Bới xay moon, vel đong xoọc t’bhlâng xay bhrợ pa xang pazêng cr’noỌ bh’rợ ooy bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê đoọng ha pazêng chr’val, zúp zooi vel đong n’nâu đơớh xay bhrợ liêm xang cóh cr’chăl đơớh bhlâng: “Lâng 5 chr’val ắt truíh c’lâng Trường Sơn Đông, azi xoọc pa dưr pazêng c’rơ t’bhlâng xay bhrợ liêm xang bhươl cr’noon t’mêê, cóh đêếc vêy chr’val Ea Lai nắc xay bhrợ liêm xang cóh c’moo 2020. Apêê chr’val Krông Á, Krông Jing nắc t’bhlâng pazêng c’rơ xay bhrợ liêm xang cóh c’moo 2023. Cóh c’moo 2030, pazêng chr’val ha mơ dzợ cóh c’lâng Trường Sơn Đông nắc k’rong bhrợ liêm xang bh’rợ tr’nêng bhươl cr’noon t’mêê.”

C’lâng Trường Sơn Đông vêy ta bhrợ têng cóh c’xêê c’moo zâl arọp Mỹ, đươi dua chr’nắp pa bhlâng ha bh’rợ đơơng âng xa nấp, ch’néh ch’na, z’nươu tr’hau y tế đoọng ha chiến trường Miền Nam, chrooi đoọng rau đơ chr’nắp ooy bh’rợ trôông dzấc acoon manuýh pazum k’tiếc k’ruung. Tước nâu cơy, c’lâng vêy ta bhrợ têng lâng nhựa, t’bhlâng pa dưr kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh. Bhươl cr’noon da ding k’coong cóh zr’lụ ga mắc bhứah nắc liêm pr’hay lấh mơ, bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê âng pazêng vel đong công liêm buôn./.

Đường Trường Sơn Đông

góp phần xây dựng nông thôn mới ở Đắk Lắk

                               PV Tuấn Long

Đường Trường Sơn Đông qua tỉnh Đắk Lắk dài hơn 130 km, bắt đầu từ huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên nối với 6 xã của hai huyện M'đắk và Krông Bông kết nối với huyện Lạc Dương của tỉnh Lâm Đồng. Sau khi được Nhà nước đầu tư hơn 2.000 nghìn tỷ đồng xây dựng tuyến đường với tiêu chuẩn đường giao thông cấp IV, việc đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, tạo động lực cho các địa phương xây dựng nông thôn mới.

Cựu chiến binh Huỳnh Đắc Cứu 73 tuổi, ở buôn Trưng, xã Krông Jing, huyện Mđrắk, người trực tiếp tham gia mở đường Trường Sơn Đông trong thời kỳ kháng chiến cho biết, con đường này trước đây là đường mòn, sau được san ủi cấp phối, đi lại khó khăn. Bây giờ đường đã được thảm nhựa phằng lì, việc đi lại của nhân dân thuận lợi, giao thương thông suốt, bộ mặt nông thôn nhờ đó mà thay đổi toàn diện. Ông Huỳnh Đắc Cứu phấn khởi: "Từ khi con đường Đông Trường Sơn được thảm nhựa hoàn thành đưa vào sử dụng thì bà con đi lại thuận tiện lắm. Nông sản của bà con vận chuyển thuận lợi, tư thương không thế ép giá và luôn bán được với giá trị thực. Người dân ốm đau đi một cái là ra ngay Bệnh viện trung tâm huyện để điều trị không còn phải lo, còn các cháu học sinh cũng vậy thoải mái đạp xe đến trường."

Ông Y Luân Niê 67 tuổi, ở buôn Zô xã Cư Prao, huyện M’drak cũng là người chứng kiến những đổi thay do đường Trường Sơn Đông mang lại. Ông  Niê cho biết, sau ngày giải phóng thống nhất đất nước, toàn bộ khu vực này đều bị bom đạn chiến tranh tàn phá. Chính quyền và nhân dân bắt tay vào  xây dựng lại cuộc sống mới bằng cách lập ấp, dựng nhà, xây dựng lại trụ sở làm việc, khai hoang đất sản xuất. Tuyến đường huyết mạch Trường Sơn Đông bị phá hủy nhiều đoạn, sau đó được san ủi cấp phối nhưng việc đi lại của nhân dân vẫn khó khăn. Mỗi khi xuất hiện mưa lũ khu vực này thường bị chia cắt với các xã lân cận và trung tâm huyện M'đrắk. Đến năm 2013, Nhà nước đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để thảm nhựa, đổ bê tông thì việc đi lại của người dân mới thực sự thuận lợi, kinh tế xã hội của địa phương thay đổi toàn diện. Ông Y Luân kể: "Hồi trước mỗi khi mưa xuống con đường lầy lội lắm, muốn đi được xe máy phải gắn xích, máy cầy hay xe công nông chở ngô, khoai, sắn phải dùng tời kéo. Chưa kể khi lụt xảy ra các xã Ea H'mlây, Cư Prao .. bị chia cắt cô lập. Chúng tôi muốn ra huyện thì phải dùng thuyền đi qua chô lụt còn không thì không đi được. Giờ thì đường làm rộng, phẳng rồi kết nối với đường liên thôn, liên xã bà con đi loại thuận tiện lắm. Không còn phải lo lụt lội nữa rồi, chở nông sản cũng thuận lợi, đời sống của bà con thay đổi rồi. Bà con vui mừng lắm."  

Theo ông Y Bới Byă, Phó chủ tịch UBND huyện M'đrắk, địa phương có 5 xã dọc hai bên đường Trường Sơn Đông là: Cư Prao, Ea H'Mlây, Ea Lai, Krông Jing và Krông Á. Toàn khu vực có 52 thôn buôn với  17 dân tộc anh em cùng sinh sống. Từ khi đường Trường Sơn Đông được làm mới, việc đi lại của bà con thuận lợi, tạo điều kiện cho kinh tế-xã hội ở địa phương phát triển, tỷ lệ hộ nghèo giảm đáng kể. Công tác xây dựng nông thôn mới của các xã trung bình đạt 14/19 tiêu chí; riêng xã Ea Lai đã đạt được 17/19 tiêu chí. Ông Y Bới cho biết, địa phương đang tập trung xây dựng các chỉ tiêu về xây dựng nông thôn mới cho các xã, giúp các địa phương này sớm về đích trong thời gian sớm nhất: "Với 5 xã nằm trên đường Trường Sơn Đông, chúng tôi đang huy động mọi nguồn lực tập trung để về đích nông thôn mới, trong đó xã Ea Lai sẽ về đích đầu tiên vào năm 2020. Các xã Krông Á, Krông Jing thì sẽ tập trung mọi nguồn lực đầu tư để về đích vào năm 2023. Trong năm 2030, tất cả các xã còn lại trên đường Trường Sơn Đông sẽ được đầu tư để hoàn thành xây dựng nông thôn mới." 

         Đường Trường Sơn Đông được mở trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, phục vụ đắc lực việc vận chuyển quân nhu, lương thực thực phẩm, thuốc men y tế chi viện cho chiến trường Miền Nam, góp phần tích cực vào công cuộc giải phóng thống nhất đất nước. Đến nay con đường được đầu tư nâng cấp nhựa hóa, tiếp tục thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng an ninh. Bộ mặt nông thôn miền núi của cả một vùng rộng lớn nhờ đó ngày càng khởi sắc, việc xây dựng nông thôn mới của các địa phương cũng được thuận lợi./.