C’moo 2007, Bộ Công thương đoọng bhrợ têng dự án thuỷ điện Thượng Nhật. Tước m’pâng c’moo 2008, dự án vêy ta bhrợ têng đhị đhăm k’tiếc 154 héc ta đhị chr’val Thượng Nhật, lâng đợ zên k’rong bhrợ 154 tỷ đồng. Xang bấc chu bhrợ bh’rợ đoọng k’tiếc, c’moo 2016, Công ty Thuỷ điện miền Trung nắc vêy ta bhrợ têng dự án n’nâu lâng zên bhr’lậ lấh 340 tỷ đồng. Đoọng bhrợ têng dự án, k’nặ 200 pr’loong đong âng đhanuôr chr’val Thượng Nhật crêê ta pay pa chô k’tiếc crâng pa bhrợ lâng đợ ga mắc âng k’tiếc crâng k’ha riêng héc ta vêy ta pazao đoọng ooy c’la bhrợ têng. T’coóh Hồ Văn Dương, muy cóh pazêng pr’loọng đong cóh cr’noon 3, chr’val Thượng Nhật crêê ta pay pa chô k’tiếc crâng xay moon: Tơợ c’moo 2016, cơ quan chức năng đh’rứah lâng apêê p’cắh mặt c’la bhrợ têng nắc đăng k’tiếc crâng âng pr’loọng đong đoọng pay pa chô lâng bhrợ têng bh’rợ chroót pa chô. Nắc lấh 3 c’moo ahay, pr’loọng đong t’coóh Dương nắc ơy bơơn chroót pa chô zên: “Thuỷ điện ra văng pa nong đác, zên chroót pa chô công cắh ơy. ĐoỌng liêm crêê ha thuỷ điện pa bhrợ nắc chroót pa chô zên ha đhanuôr, ha dang cắh chroót pa chô cơnh đhr’năng n’nâu đhanuôr cắh đoọng pa nong đác. Nắc ng’chroót pa chô zên ha đhanuôr, ha dang cắh, đhanuôr cắh đoọng pa nong đác.”

Tơợ bh’rợ chêếc n’năl, vêy 187 pr’loọng đong đhanuôr cóh chr’val Thượng Nhật crêê ta pay pa chô k’ha riêng héc ta k’tiếc crâng đoọng pazao đoọng ha c’la bhrợ têng dự án thuỷ điện Thượng Nhật. Cóh đêếc, manuýh m’bứi bhlâng công tước k’ha riêng m2, manuýh bấc bhlâng tước bơr pêê héc ta k’tiếc tước nâu cơy vêy pr’loọng đong hân đoo vêy vêy Công ty thuỷ điện miền Trung chroót zên pa chô cr’van. T’coóh Trần Đình Khởi, Chủ tịch UBND chr’val Thượng Nhật, chr’hoong Nam Đông xay moon: Dự án thuỷ điện Thượng Nhật bhrợ zr’nắh k’đháp pr’ắt tr’mông âng đhanuôr vel đong, tơợ bh’rợ chroót pa chô zên k’tiếc crêê ta pay tước ooy bh’rợ pr’tóh mìn bhrợ têng bha nậ điện bhrợ cr’đoóh z’đâr đong âng đhanuôr. Pazêng zên âng cơ quan chức năng lâng đong k’rong bhrợ xay moon chroót pa chô tơợ bh’rợ pay pa chô k’tiếc âng 187 pr’loọng đong đhanuôr nắc lấh 22 tỷ đồng. Chr’val ơy bấc chu xay moon lâng c’la k’rong bhrợ, hr’hoót bấc chu. Ting cơnh t’coóh Khởi, t’mêê đâu bhlâng, p’cắh mặt c’la k’rong bhrợ tước c’xêê 5/2019 nắc chroót pa chô zên ha đhanuôr nắc tước nâu cơy công ơy ng’bơơn lêy, ha dzợ xay moon đớc cóh x’rịa c’xêê 6 n’nâu nắc thuỷ điện Thượng Nhật nắc tơớp pa nong đác: “Thuỷ điện Thượng Nhật bêl bhrợ têng, crêê tước ooy đhăm k’tiếc âng 187 pr’loọng đong. Cóh đêếc, vêy đhăm k’tiếc âng cao su, keo. Đhanuôr pa bhlâng mốp loom lâng bh’rợ chroót pa chô cr’van bêl cắh ơy ta chroót muy đồng hân đoo. Xa nay n’nâu azi họp bấc chu nắc đhanuôr xay moon công crêê, doỌ rau n’lất. Ting cơnh acu đoọng nhâm mâng ha bh’rợ chroót pa chô zên k’tiếc lâng cr’van cóh k’tiếc ha đhanuor nắc ta đang moon Công ty Thuỷ điện đơớh hân chroót pa chô cr’van ha đhanuôr.”

Công ty thuỷ điện Thượng Nhật k’nặ pa nong đác nắc c’la k’rong bhrợ cắh ơy chroót pa chô zên ha đhanuôr nắc rau pa bhlâng cắh liêm crêê. T’coóh Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế xay moon: Cóh tr’nơớp, c’la bhrợ têng xang moon nắc xoọc lum zr’nắh k’đháp ooy zên bạc. Apêê đoo gr’hoót nắc đơớh bhrợ têng bh’rợ chroót pa chô cr’van ha đhanuôr bêl bhrợ têng. Nắc tước nâu cơy, cóh pazêng lấh 22 tỷ đồng c’la bhrợ têng nợ đhanuôr nắc pr’loọng đong m’bưí bhlâng mơ 150 ức đồng, bấc bhlâng k’nặ 1 tỷ đồng. T’coóh Trần Quốc Phụng xay moon, ha dang c’la bhrợ têng cắh ơy bhrợ têng xang bh’rợ chroót pa chô zên ha đhanuôr nắc thuỷ điện cắh choom pa nong đác: “Xoọc đâu, cr’noọ âng công ty, cóh x’rịa c’xêê 6 n’nâu nắc pa nong đác. Nắc ting cơnh azi bh’rợ cắh ơy chroót pa chô đoọng ha đhanuôr nắc bh’rợ pa nong đác cóh c’xêê 6 n’nâu lum bấc rau zr’nắh k’đháp. Lâng chr’hoong Nam Đông azi bêl ơy pa tơơi pazêng cr’van lâng gr’hoót chroót pa chô zên ha đhanuôr xang nắc azi vêy đoọng pa nong đác.”

Lấh ooy bh’rợ k’zíh chroót zên cr’van ha đhanuôr, bh’rợ pr’tóh mìn bêl bhrợ têng bha nậ đác thuỷ điện Thượng Nhật công bhrợ z’đâr âng k’zệt pr’loọng đong đhanuôr cóh chr’val Thượng Nhật crêê cr’đoóh. Rau bil hư nắc ơy ghít, ha dzợ Công ty thuỷ điện Miền Trung công cắh ch’mêết lêy, xay moon đhr’năng u hư âng đong đhanuôr đoọng vêy bh’rợ chroót pa chô crêê cơnh nắc bhrợ ha đhanuôr pa bhlâng mốp loom.

Nắc tước bêl chính quyền lâng ngành chức năng cóh vel đong đơớh vêy bh’rợ rơợng griing lấh mơ dzợ, ta đang moon c’la k’rong bhrợ xay bhrợ ta níh đha nâng pazêng rau xa nay âng pháp luật, nhâm mâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr cóh zr’lụ dự án./.

Công ty Thủy điện miền Trung

 nợ tiền đền bù hàng chục tỷ đồng, dân khốn khổ

                                                                    PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Dự án thủy điện Thượng Nhật tại xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế đã thi công từ nhiều năm. Thế nhưng, đến nay, chủ đầu tư dự án là Công ty cổ phần đầu tư thủy điện miền Trung Việt Nam (gọi tắt Công ty thủy điện miền Trung) vẫn chưa chi trả tiền đền bù cho người dân   bị thu hồi đất rừng sản xuất với số tiền hàng chục tỷ đồng.

Năm 2007, Bộ Công Thương cấp phép đầu tư dự án thủy điện Thượng Nhật. Đến giữa năm 2008, dự án được khởi công xây dựng trên diện tích 154 ha tại xã Thượng Nhật, với tổng mức đầu tư 154 tỷ đồng. Sau vài lần sang nhượng, năm 2016, Công ty Thủy điện miền Trung chính thức thực hiện dự án này với số vốn điều chỉnh lên hơn 340 tỷ đồng. Để thực hiện dự án, gần 200 hộ dân xã Thượng Nhật bị thu hồi đất rừng sản xuất với diện tích hàng trăm ha để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư. Ông Hồ Văn Dương, một trong các hộ dân ở thôn 3, xã Thượng Nhật bị thu hồi nhiều diện tích đất rừng cho biết: Từ năm 2016, cơ quan chức năng cùng đại diện chủ đầu tư tiến hành đo đạc diện tích đất rừng của gia đình để thu hồi và lập phương án đền bù. Nhưng hơn 3 năm trôi qua, gia đình ông Dương vẫn chưa nhận được tiền đền bù: “Thủy điện chuẩn bị tích nước, tiền đền bù chưa có. Để hài hòa cho thủy điện tiếp tục thi công nhưng phải đền bù, nếu không làm tình trạng này dân sẽ đứng ra không cho tích nước. Trước hết để giải quyết khâu đền bù chung cho dân cái đã, nếu không, dân không cho tích nước.”

         Qua tìm hiểu, có 187 hộ dân ở xã Thượng Nhật bị thu hồi hàng trăm ha đất rừng để giao cho chủ đầu tư dự án thủy điện Thượng Nhật. Trong đó, người ít thì cũng hàng trăm m², người nhiều lên đến vài ha đất cho đến nay chưa hộ dân nào được Công ty thủy điện miền Trung chi trả đền bù. Ông Trần Đình Khởi, Chủ tịch UBND xã Thượng Nhật, huyện Nam Đông than thở: Dự án thủy điện Thượng Nhật làm đảo lộn cuộc sống của người dân địa phương, từ việc đền bù đất đai bị thu hồi đến việc nổ mìn thi công đập thủy điện gây nứt nẻ nhà cửa. Tổng số tiền mà cơ quan chức năng và nhà đầu tư phê duyệt đền bù từ việc thu hồi đất của 187 hộ dân là hơn 22 tỷ đồng. Xã đã nhiều lần liên hệ với chủ đầu tư, họ hẹn lần này đến lần khác. Theo ông Khởi, mới đây nhất, đại diện chủ đầu tư hẹn đến tháng 5/2019 sẽ chi trả đền bù cho bà con nhưng rồi cũng không thấy đâu, trong khi dự kiến cuối tháng 6 này thì thủy điện Thượng Nhật sẽ bắt đầu tích nước: “Thủy điện Thượng Nhật trong quá trình làm, ảnh hưởng diện tích đất là 187 hộ. Trong đó, có diện tích là cao su, keo. Người dân rất bức xúc trong công tác đền bù khi chưa có một đồng. Về vấn đề này chúng tôi họp rất nhiều lần mà người dân phản ánh cũng rất là đúng chứ không sai. Theo tôi để đảm bảo cho công tác đền bù đất và tài sản trên đất cho người dân đề nghị Công ty Thủy điện khẩn trương để sớm đền bù được cho người dân.”

Công trình thủy điện Thượng Nhật sắp tích nước nhưng chủ đầu tư vẫn chưa trả tiền đền bù cho người dân là điều hết sức bất thường. Ông Trần Quốc Phụng, Chủ tịch UBND huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết: Ban đầu, nhà đầu tư thông báo gặp khó khăn về tài chính. Họ hứa sẽ sớm thực hiện việc chi trả đền bù cho người dân khi thi công. Thế nhưng cho đến nay, trong tổng số hơn 22 tỷ đồng chủ đầu tư nợ người dân thì hộ ít bị nợ 150 triệu đồng, nhiều nhất gần 1 tỷ đồng. Ông Trần Quốc Phụng cho rằng, nếu chủ đầu tư chưa hoàn tất việc chi trả tiền đền bù cho người dân thì chắc chắn thủy điện không thể tích nước được: “Hiện nay, kế hoạch của công ty, cuối tháng 6 này sẽ tích nước. Nhưng theo chúng tôi thì việc chưa đền bù được cho dân nên việc tích nước trong tháng 6 này sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Đối với huyện Nam Đông chúng tôi, khi giải phóng mặt bằng xong và thỏa thuận đền bù với người dân xong thì chúng tôi mới cho tích nước.”   

        Ngoài việc chẫm trễ chi trả tiền đền bù cho người dân, việc nổ mìn trong quá trình thi công đập thủy điện Thượng Nhật cũng làm cho hàng chục nhà dân ở xã Thượng Nhật bị nứt nẻ. Thiệt hại đã rõ nhưng Công ty thủy điện Miền Trung vẫn chưa tiến hành kiểm tra, đánh giá mức độ hư hỏng nhà dân để có phương án bồi thường hợp lý càng khiến người dân vô cùng bức xúc.  

        Đã đến lúc chính quyền và ngành chức năng ở địa phương cần có những biện pháp kiên quyết hơn, yêu cầu chủ đầu tư thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, ổn định cuộc sống người dân vùng dự án./.