Ooy xa’nay t’ruíh thời sự l’lăm, azi nắc pa xưl bha ar xrặ 1 âng pa zêng phóng sự “Crâng Quảng Bình ta pa hư, kiểm lâm ắt ha cóh? Âng c’bhúh phóng viên Đình Thiệu lâng Thanh Tuấn đhị miền Trung. Ting đêếc nắc ơy xay moon đhr’năng bấc đhị zr’lụ crâng chr’nắp ta pa hư ooy cr’chăl đăn đâu đhị tỉnh Quảng Bình. Đoọng dưr váih bấc ơy tu bhiệc pa hư crâng chr’nắp hân đhơ cơnh đêếc, manứih k’đhơợng bhrợ bha lâng zâp ngành, vel đông cung cắh ơy bơơn lêy dưr dzoọng moon trách nhiệm, lâng bhiệc lêy bhrợ pa liêm đợ râu bhrợ cắh liêm crêê nắc cắh liêm gít, bhrợ lơi t’vêy. Đhanuôr moon nắc vêy râu zooi zúp, zư lêy đoọng ha pêê bhrợ pa hư crâng. Nâu đoo nắc cr’liêng xa’nay bơơn xay moon ooy n’juông pr’lứch âng pa zêng phóng sự nâu.

Lứch c’xêê 2 c’moo đâu, mưy tu bhiệc pa hư crâng hi lêệng ga mắc đhị zr’lụ 649, 650 zr’lụ k’noong k’tiếc chr’val Thượng Trạch, chr’hoong Bố Trạch âng Bhươn Quốc gia Phòn Nha-Kẻ Bàng. 72 t’nơơm n’loong chr’nắp, lâng lấh 100m khối, lấh mơ nắc đợ n’loong chr’nắp pr’hắt ta col pa hư. Cơ quan chức năng bơơn lêy 3 đhị boọng k’tiếc ta pếch p’lơớp đợc n’loong, ooy đâu 2 boọng k’tiếc đhị đông t’coóh Nguyễn Trung Kính, cóh vel Cu Tồn, chr’val Thượng Trạch. T’coóh Trần Quang Vũ, Chủ tịch UBND chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình moon, nâu đoo nắc tu bhiệc pa hư crâng ga mắc hi lêệng bhlâng: “Nâu đoo nắc tu bhiệc bhrợ pa hư crâng hi lêệng bhlâng. UBND chr’hoong cung ơy pazưm k’đươi moon Công an chr’hoong khởi tố tu bhiệc, bhrợ liêm xang bha ar pa tơ lêy khởi tố tu bhiệc, toom coọp rơợng nhâm lâng zâp bh’rợ bhrợ têng cắh liêm crêê. Lấh mơ, zâp bh’rợ bhrợ cắh liêm crêê hi lêệng đắh bhiệc zư lêy rơợng nhâm lâng c’cir cruung k’tiếc bha lang k’tiếc bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.”

Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình năl gít, crâng đhị đâu nắc ta pa hư ooy mưy cr’chăl đenh. K’đhạp đoọng xay moon liêm gít zr’lụ crâng ta pa hư đhị Trạm Kiểm lâm Thượng Trạch âng Hạt kiểm lâm bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng lâng Đồn Biên phòng Cồn Roàng cắh ha mơ ch’ngai. Đhanuôr xay moon, cắh năl vêy râu k’đhơợng zư cắh liêm crêê cắh cậ nắc vêy zooi zúp, zư lêy đoọng tơợ cơ quan chức năng đoọng apêê bhrợ pa hư crâng. T’coóh Lê Thanh Tịnh, Gíam đốc Ban k’đhơợng zư Bhươn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng moon trách nhiệm đhị lơơng, moon tu zr’lụ crâng ta pa hư nắc đhị zr’lụ k’noong k’tiếc. T’coóh Tịnh xay moon, ting cơnh quy định, cán bộ kiểm lâm âng Ban k’đhơợng zư lêy cha mêết đhị crâng zr’lụ k’noong k’tiếc nắc lêy bơơn râu độp đươi âng c’bhúh Biên phòng nắc vêy choom lêy moót: “Đợ zr’lụ crâng ắt đhị k’noong k’tiếc, bêl lêy cha mêết, truy quét apêê bhrợ n’loong mốp lết nắc azi lêy xay moon đoọng đồn Biên phòng k’đhơợng zư zr’lụ nắc lêy năl. Ooy 2, 3 tu bhiệc nắc râu g’đêl p’lơớp liêm gít doọ buôn ta k’noọ lêy moon. Ha dang apêê bhrợ têng bh’rợ mưy cơnh liêm gít nắc doọ râu dưr váih cắh liêm crêê. Ha dang apêê vêy pr’ắt bh’rợ cắh liêm ta níh lâng zâp apêê bhrợ têng n’loong, nắc choom lêy pa đhêy cắh cậ apêê xay moon đoọng apêê bhrợ n’loong n’nắc n’năl.”

Ting cơnh t’coóh Lê Thanh Tịnh, Gíam đốc Ban k’đhơợng zư Bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng nắc bhiệc lêy xay moon lâng c’bhúh Biên phòng, Kiểm lâm nắc bơơn moót cóh crâng zr’lụ k’noong k’tiếc lêy cha mêết ơy bhrợ bil râu c’jựch lêy lâng choom bơơn năl râu cr’liêng xa’nay. Ha dợ đại tá Nguyễn Văn Thiện, Chỉ huy Trưởng Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Bình nắc moon gít, lâng bh’rợ zư lêy crâng, biên phòng nắc đơn vị pazưm lâng ta luôn pa zưm đh’rứah lâng kiểm lâm zâp bêl. Bêl đoọng dưr váih bhiệc pa hư crâng nắc kiểm lâm, Ban k’đhơợng zư bhươn lêy trách nhiệm: “Nâu đoo nắc đhị zr’lụ bha lâng âng bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng trách nhiệm bhlâng nắc âng bhươn Hạt Kiểm lâm. Ủy ban nhân dân tỉnh nắc ơy vêy quyết định liêm gít cơnh đêếc lâng pazao trách nhiệm kiểm điểm tập thể, cha nặc manứih zâp đồng chí Bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, bhrợ liêm gít trách nhiệm. Cắh choom lêy moon nắc biên phòng, apêê lêy moon ooy biên phòng nắc cắh choom.”

Cơnh đêếc, ooy zap c’bhúh lêy pazưm cha mêết lêy zư crâng nắc ơy n’léh râu pazưm bhrợ cắh liêm gít. Đợ manứih trực tiếp k’đhơợng zư, zư lêy crâng ting ặt moon ooy manứih n’nêy, manứih n’tốh. Ha dợ ooy đâu, bấc ơl tu bhiệc pa hư crâng ga mắc, lấh mơ nắc hi lêệng bhlâng ta luôn dưr váih bhrợ đhanuôr mốp loom. Xoọc bêl cơ quan chức năng lêy cha mêết tu bhiệc lấh 100 mét khối n’loong chr’nắp ta pa hư nắc apêê bhrợ n’loong zợ lêy bhrợ pa hư 2 hécta crâng a’bhưy đhị zr’lụ đăn Bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bảng. L’lăm đêếc, k’zệt mét khối n’loong lim ta pa hư đhị Lâm trường Trường Sơn, chr’hoong Quảng Ninh.

T’mêê đâu, 2, 3 cán bộ, nhân viên kiểm lâm âng Lâm trường Trường Sơn, Ban k’đhơợng zư bhươn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng ta lêy kỷ luật khiển trách, cảnh cáo, cắh đoọng pa bhrợ cắh cậ nắc đoọng pa bhrợ cóh lơơng. Hân đhơ cơnh đêếc, đợ apêê k’đhơợng bhrợ bha lâng nắc dzợ ting ặt k’đhơợng bhrợ. T’coóh Lê Minh Ngân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình moon, kiểm ắt ha cóh bêl dưr váih pa hư crâng hi lêệng ta luôn dưr váih ooy mưy cr’chăl đenh: “C’bhúh kiểm lâm, đợ apêê p’cắh mặt đoọng ha c’la crâng đoọng têêm ngăn zư lêy crâng vêy bh’rợ ha cơnh. Trách nhiệm âng cơ quan Chi cục Kiểm lâm ooy zâp tu bhiệc pa hư crâng. UB tỉnh nắc lêy k’rong pazưm cớ zâp tu bhiệc pa hư crâng, xang nặc nắc vêy boọp p’rá xay mmoon lâng ngành kiểm lâm, đợ mơ hi lêệng ha cơnh, trách nhiệm âng ngai lêy bhrợ gít. Cắh choom dzoọng lêy lơi. Ha dang zâp tu bhiệc pa hư crâng zêng tu c’la crâng nắc c’bhúh kiểm lâm lêy ắt bhrợ n’hâu? C’bhúh kiểm lâm nắc lêy vêy trách nhiệm ooy zâp tu bhiệc pa hư crâng nâu. Apêê anoo vêy cơ động, vêy zâp thanh tra. Vêy c’bhúh manứih k’rơ bấc ặt bhrợ đhị vel đông, ha dợ hâu tu cắh lêy bhrợ, cha mêết liêm gít. Trách nhiệm đhị đâu nắc lêy bhrợ gít./.”

Loạt phóng sự:

RỪNG QUẢNG BÌNH BỊ TÀN PHÁ, KIỂM LÂM Ở ĐÂU?

Bài 2: Cần làm rõ ai phá rừng di sản

                                                         PV Đình Thiệu - Thanh Tuấn

       Trong chương trình thời sự trước, chúng tôi phát Bài 1 của Loạt phóng sự “Rừng Quảng Bình bị tàn phá, kiểm lâm ở đâu?” của nhóm phóng viên Đình Thiệu và Thanh Tuấn tại miền Trung. Theo đó, đã nêu lên thực trạng nhiều khu rừng gỗ quý liên tiếp bị triệt hạ trong thời gian gần đây tại tỉnh Quảng Bình. Để xảy ra hàng loạt vụ phá rừng đặc biệt nghiêm trọng nhưngngười đứng đầu các ngành, địa phương vẫn chưa thấy ai đứng ra nhận trách nhiệm? và việc xử lý sai phạm còn tình trạng “giơ cao đánh khẽ”. Dư luận nghi ngờ đã có sự tiếp tay, bảo kê cho lâm tặc phá rừng?

Cuối tháng 2 năm nay, một vụ phá rừng đặc biệt nghiêm trọng, qui mô lớn xảy ra tại Tiểu khu 649, 650 khu vực biên giới xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch thuộc Vườn Quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng. 72 cây gỗ quí, với hơn 100 m3, chủ yếu là gỗ mun bị triệt hạ. Cơ quan chức năng phát hiện 3 hầm cất giấu gỗ mun, trong đó có 2 hầm tại nhà ông Nguyễn Trung Kính, ở bản Cu Tồn, xã Thượng Trạch. Ông Trần Quang Vũ, Chủ tịch UBND huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình khẳng định, đây là vụ phá rừng qui mô lớn, tính chất nghiêm trọng. “Đây là vụ án phá rừng rất nghiêm trọng. UBND huyện cũng đã tập trung chỉ đạo Công an huyện khởi tố vụ án, hoàn thiện hồ sơ tiến tới khởi tố bị can, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đặc biệt, các vi phạm nghiêm trọng trong việc bảo vệ nghiêm ngặt đối với di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng.”

Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình xác định, rừng tại đây bị tàn phá trong một thời gian dài. Thật khó giải thích khi khu vực rừng bị tàn phá cách Trạm Kiểm lâm Thượng Trạch thuộc Hạt kiểm lâm Vườn Quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng và Đồn Biên phòng Cồn Roàng không xa. Dư luận đặt câu hỏi, liệu có sự buông lỏng quản lý hoặc bảo kê, tiếp tay từ cơ quan chức năng để lâm tặc phá rừng?. Ông Lê Thanh Tịnh, Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng thừa nhận trách nhiệm khi để xảy ra phá rừng. Thế nhưng, ngay sau đó ông Tịnh lại đẩy trách nhiệm cho nơi khác với lý do, tiểu khu rừng bị phá thuộc khu vực biên giới. Ông Tịnh phân trần, theo qui định, cán bộ kiểm lâm của Ban quản lý muốn tuần tra rừng khu vực biên giới phải được sự đồng ý của lực lượng Biên phòng mới được phép vào: “Những khu vực rừng nằm ở vành đai biên giới, khi tiến hành các hoạt động tuần tra, truy quét lâm tặc thì chúng tôi phải báo cho đồn Biên phòng quản lý khu vực đó biết. Trong một số trường hợp thì tính bí mật, bất ngờ ít nhiều sẽ bị ảnh hưởng. Nếu họ thực hiện nhiệm vụ một cách khách quan vô tư thì không có vấn đề gì xảy ra. Nếu mà họ có mối quan hệ không trong sáng với các đối tượng khai thác, thì có thể họ trì hoãn hoặc có thể họ thông tin cho các đối tượng đó biết.”

Theo ông Lê Thanh Tịnh, Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thì việc phải báo với lực lượng Biên phòng, Kiểm lâm mới được vào rừng khu vực biên giới tuần tra đã làm mất đi yếu tố bất ngờ và có thể thông tin bị rò rỉ. Còn Đại tá Nguyễn Văn Thiện, Chỉ huy Trưởng Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Bình thì nói rõ, đối với công tác bảo vệ rừng, biên phòng chỉ là đơn vị phối hợp và luôn sẵn sàng phối hợp với kiểm lâm, bất cứ lúc nào. Khi để xảy ra phá rừng thì Kiểm lâm, Ban quản lý Vườn phải chịu trách nhiệm: “Đây là vùng lõi của Vườn Quốc gia Phong Nha- Kẻ Bàng trách nhiệm chính là của Vườn và Hạt Kiểm lâm. Ủy ban nhân dân tỉnh đã có quyết định rõ ràng như thế và giao trách nhiệm kiểm điểm tập thể, cá nhân các đồng chí Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, làm rõ trách nhiệm. Không thể đỗ cho biên phòng được, anh định đẩy quả bóng sang cho biên phòng là không được.”

Vậy là trong các lực lượng phối hợp tuần tra bảo vệ rừng đã bộc lộ sự thiếu phối hợp với nhau. Những người trực tiếp quản lý, bảo vệ rừng cứ đùn qua, đẩy lại trách nhiệm của mình. Trong khi đó, hàng loạt vụ phá rừng quy mô lớn, đặc biệt nghiêm trọng liên tiếp xảy ra khiến dư luận thêm bức xúc. Giữa lúc cơ quan chức năng tiến hành điều tra vụ hơn 100 mét khối gỗ mun tại rừng lõi bị chặt phá thì lâm tặc ngang nhiên phá 2 héc ta rừng tự nhiên tại vùng đệm của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Trước đó, hàng chục mét khối gỗ lim bị triệt hạ tại Lâm trường Trường Sơn, huyện Quảng Ninh.

Vừa qua, một số cán bộ, nhân viên kiểm lâm thuộc Lâm trường Trường Sơn, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng bị xử lý kỷ luật khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc chuyển công tác khác. Thế nhưng, những người đứng đầu vẫn bình yên tại vị. Ông Lê Minh Ngân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình đặt vấn đề, kiểm lâm ở đâu khi những vụ phá rừng nghiêm trọng liên tiếp xảy ra trong thời gian dài: “Lực lượng Kiểm lâm, những người đại diện cho chủ rừng để bảo vệ rừng có vai trò như thế nào. Trách nhiệm của cơ quan Chi cục Kiểm lâm trong các vụ chặt phá rừng. UB tỉnh sẽ tổng hợp lại các vụ phá rừng, rồi sẽ có ý kiến đối với ngành Kiểm lâm, mức độ như thế nào, trách nhiệm của ai phải làm rõ. Không thể mình đứng ngoài cuộc được. Nếu tất cả các vụ phá rừng đều do chủ rừng thì sinh ra lực lượng Kiểm lâm để làm gì. Lực lượng Kiểm lâm phải có trách nhiệm trong các vụ phá rừng này. Các anh có cơ động, các có thanh tra. Có đội ngũ, lực lượng hùng hậu đóng chân trên tất các địa bàn, tại sao không tiến hành tuần tra, kiểm tra. Trách nhiệm chỗ này phải làm rõ”.

Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình đã tiến hành khởi tố các vụ án phá rừng qui mô lớn vừa xảy ra. Một số tổ chức, cá nhân liên quan đang đùn đẩy, né trách nhiệm. Người dân mong chờ các cơ quan chức năng khẩn trương điều tra làm rõ sai phạm và xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm đã làm cho rừng ở Quảng Bình đang chảy máu./.