Ơy lâh k’zệt c’moo đâu, zập ra diu chô đăh chợ, pa câl bơr pêê k’puôl bhơi rơ veh, p’nong  atưch căh cợ bơr pêê ký a rong nắc a moó Bhling Thị Liên ặt đhị vel A rớt, chr’val A Nông đớc bơr pêê zệt rơ bhầu đồng ooy n’coo am đoọng đớc k’bớch. Mọot crâng bơơn c’rêê zăng bấc, căh cợ tếch oih pa câl nắc đợ zên a moó t’moọt ooy n’coo am bêl 50 r’bhầu đồng bêl nắc 100 r’bhầu đồng. Cơnh đếêc, đợ zên k’rong đớc ting bấc lâh, tước x’rịa c’moo nắc pay zên nâu câl xa nập xập, câl bha ar xrặ đoọng coon lướt học, mơ dzợ nắc pa gơi Ngân hàng đoọng vêy zên k’bớch đớc. A moó Bhling Thị Liên xay moon: “Chi hội pân đil t’đang a đhi a moó bhrợ “n’coo am k’bớch” nắc c’la cu cung ting pâh. Mơ chu lướt bơơn c’rêê căh cợ lướt bhrợ a rong gooh đoọng pa câl nắc đớc k’bớch ooy n’coo am. Nắc bêl pa câl 50 r’bhầu pác t’moọt đớc coh n’coo am 25 r’bhầu, dzợ 25 r’bhầu nắc đớc cha, câl ch’na đh’năh, bhoóh, mì chính. Tợơ c’moo 2014 tước nâu kêi, zập c’moo a cu đớc tợơ 5-7 ức đồng. Đợ zên nâu cung pay m’bứi đoọng zúp zooi apêê a moó lưm k’đháp zr’năh.”

Cr’noọ bh’rợ “N’coo am k’bớch” bơơn chi hội Pân đil chr’val A Nông xay bhrợ tợơ c’moo 2015 đoọng bhrợ têng apêê bh’rợ thi đua pân đil pa zay học tập, bhrợ têng cơnh liêm t’mêê, bhrợ pa dưr pr’loọng đong bhui har tệêm ngăn pa tệêt lâng bh’rợ học tập lâng bhrợ têng cơnh tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Cr’chăl xoọc tr’nợơp xay bhrợ, bhiệc xay moon, t’pâh apêê a đhi a moó ting pâh lưm bấc k’đháp k’ra tu c’năl âng pân đil đăh k’bớch k’míah đhị đươi dua zên bạc. Lâng rau pa zay tr’xăl cơnh c’năl liêm choom đoọng ha pêê a đhi a moó, nắc pa choom đoọng ha pêê ađhi amoó đươi dua zên bạc liêm choom đoọng vêy cơnh k’bớch k’miah k’rang đoọng ha pêê ca coon cha học, za nươu tr’hau đoọng ha pêê aconh căn t’cooh bêl ca ay jeh. Tước đâu, 100% pân đil chr’val A Nông ơy ting pâh cr’noọ bh’rợ, đợ zên k’bớch lâh 500 ức đồng. Lâh mơ bh’rợ đươi dua zên bạc k’bớch đoọng đươi dua coh đong, a đhi a moó dzợ pay 1 đăh zúp zooi apêê pr’loọng đong k’đhap k’ra, lưm ta mooh bêl ca ay jeh, cher đoọng hun pr’hêl ha pêê t’cooh ta ha, pr’loọng đong chính sách… Ting cơnh pa căn Hôih Thị Tiêu, Chủ tịch Chi hội Pân đil chr’val A Nông: rau chr’năp bhlầng nắc cr’noọ bh’rợ đơơng chô nắc rau zúp zooi đoọng ha pêê a đhi a moó Cơ Tu năl cơnh đươi dua liêm crêê coh pr’loọng đong, pa xiêr đhr’năng “vêy mơ zên nắc cha lứch mơ đếêc” cơnh lalăm a hay: “Lalăm a hay, bêl căh ơy bhrợ têng cr’noọ bh’rợ n’coo am k’bơch nắc đợ pr’loọng đong đha rựt bấc. Nâu kêi đươi vêy cr’noọ bh’rợ nâu nắc a đhi a moó vêy zên k’bớch, năl cơnh đươi dua zên, đươi tợơ đếêc ơy xiêr đhr’năng ha ul, đha rựt xiêr r’dợ. Xọoc đâu, tu vel Z’rượt nắc t’mêê pa zưm chô ooy chr’val A Nông tu cơnh đếêc nắc a zi xoọc xay moon đoong t’pâh a đhi a moó vel nâu ting pâh n’coo am k’bớch.”

Pa căn B’riu Thị Nem, Chủ tịch Hội Liên hiệp Pân đil chr’hoong Tây Giang đoọng năl: coh pazêng c’moo hay, Hội nắc ơy bhrợ pa dưr bấc cr’noọ bh’rợ  pa dưr tr’mông tr’meh liêm choom cơnh lang pr’đợơ lalua đhị vel đong, zooi a đhi a moó pa dưr dal pr’ặt tr’mông, ta bil ha ul pa xiêr đha rựt. Nắc cơnh apêê cr’noọ bh’rợ cơnh: “Tọ cha néh k’bơch”, “N’coo am k’bớch” “Grăng ha roo k’er” “Pân đil tr’zúp tr’zooi pa dưr tr’mông tr’meh”… Coh đếêc, cr’noọ bh’rợ “N’coo am k’bớch” âng pân đil chr’val A Nông nắc muy bh’rợ liêm choom bhlầng, căh muy zúp zooi apêê a đhi a moó vêy zên k’rong k’bớch ha dợ dzợ chroi k’rong rau tr’xăl c’năl âng pân đil Cơ Tu đăh đươi dua zên bạc zập t’ngay. Pa căn B’riu Thị Nem đoọng năl: “Cr’nọo bh’rợ nâu nắc ơy bơơn zư lêy tợơ đanh lâng lalua ta nih bhlầng. Amoó bhrợ Chủ tịch pân đil chr’val nắc ma nuyh lứch loom lâng bh’rợ nâu. Tước đâu, đhị A Nông vêy amoó nắc ơy k’bớch k’ha riêng ức đồng, bấc a moó lơơng đhơ đợ zên căh vêy bấc ha dợ cung bơơn k’rang đoọng ha pr’loọng đong. Lâh mơ, a zi dzợ bhrợ têng bấc cr’noọ bh’rợ lơơng cơnh tọ cha neh k’er, grăng ha roo k’er ha dợ n’coo am k’bơch nắc cr’noọ bh’rợ liêm ta nih bhlầng.”

Đhr’năng lalua đoọng lêy, cr’noọ bh’rợ “N’coo am k’bơch” âng pân đil zr’lụ da ding ca coong Tây Giang nắc cr’noọ bh’rợ lalua ta nih, bh’nơơn dal, liêm choom lâng pr’đợơ, j’niêng cr’bưn âng đhanuôr acoon coh Cơ Tu. Cr’noọ bh’rợ nâu xoọc bơơn apêê vel đong da ding ca coong tỉnh Quảng Nam bhrợ ta bhưah đoọng ta bil ha ul pa xiêr đha rựt đoọng ha pân đil zr’lụ đhanuôr acoon coh./.

Ảnh: H.T

Mô hình “Ống nứa tiết kiệm” giúp phụ nữ Cơ Tu thoát nghèo

                                                                                                                           PV VOV Miền Trung

Huyện vùng cao Tây Giang có hơn 96% dân số là đồng bào Cơ Tu, là 1 trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao của tỉnh Quảng Nam. Đời sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, thu nhập không đủ chi tiêu trong gia đình khiến gánh nặng kinh tế luôn đè nặng lên đôi vai người phụ nữ. Hiểu được tâm tư, nguyện vọng thoát nghèo của chị em, trong những năm qua, Hội LHPN huyện Tây Giang đã xây dựng nhiều mô hình phát triển kinh tế, góp vốn quay vòng, giúp nhau khi khó khăn, hoạn nạn. Trong đó, mô hình “Ống nứa tiết kiệm” của Chi hội phụ nữ xã A Nông được xem là cách làm hay, phù hợp với điều kiện kinh tế, phong tục tập quán của đồng bào Cơ Tu vùng cao Tây Giang.

Đã mấy năm nay, cứ mỗi sáng đi chợ về, bán được mớ rau, con gà hay mấy ký sắn là chị Bhling Thị Liên ở thôn A Rớt, xã A Nông lại dành dụm vài, ba chục ngàn bỏ vào ống nứa tiết kiệm. Khi đi rừng bứt được nhiều mây, hay lấy được nhiều củi về bán thì số tiền chị dành lại bỏ ống tiết kiệm tăng lên 50 ngàn hoặc có khi là 100 ngàn. Cứ như thế, số tiền dành dụm được ngày một nhiều lên, đến cuối năm khui ống, chị dành 1 phần mua sắm quần áo, sách vở cho con đi học, phần còn lại gửi Ngân hàng để có đồng vốn tiết kiệm. Chị Bhling Thị Liên chia sẻ: “Chi hội phụ nữ kêu gọi chị em làm “ống nứa tiết kiệm” thì bản thân tôi cũng tham gia. Mỗi lần đi bứt mây hoặc đi làm sắn khô để bán là mình dành dụm tiền bỏ vô ống. Ví dụ bán được 50 ngàn thì mình chia ra bỏ vào ống nứa 25 ngàn, còn 25 ngàn chi tiêu trong gia đình, mua thức ăn, muối, mì chính. Từ năm 2014 đến nay, mỗi năm tôi dành dụm được từ 5 đến 7 triệu đồng. Số tiền này cũng trích ra một ít để giúp đỡ các chị khó khăn.”

Mô hình Ống nứa tiết kiệm được Chi hội Phụ nữ xã A Nông triển khai từ năm 2015 nhằm thực hiện các phong trào thi đua Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc gắn với việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Thời gian đầu triển khai, việc tuyên truyền, vận động chị em tham gia mô hình gặp nhiều khó khăn do nhận thức của phụ nữ Cơ Tu về tiết kiệm chi tiêu còn hạn chế. Với quyết tâm thay đổi nhận thức cho chị em, Chi hội Phụ nữ xã A Nông đã đến từng hộ, động viên, hướng dẫn chị em chi tiêu hợp lý để có tiền tiết kiệm chăm lo cho con cái học hành, thuốc thang cho cha mẹ lúc ốm đau, bệnh tật. Đến nay, 100% phụ nữ xã A Nông đã tham gia mô hình, số tiền tiết kiệm được gần 500 triệu đồng. Ngoài việc sử dụng tiền tiết kiệm để chi tiêu trong gia đình, chị em còn trích 1 phần hỗ trợ nhiều hộ gia đình khó khăn, thăm hỏi lẫn nhau lúc ốm đau, tặng quà  người già, gia đình chính sách…. Theo bà Hốih Thị Tiêu, Chủ tịch Chi hội phụ nữ xã A Nông: điều quan trọng nhất mà mô hình mang lại chính là giúp chị em phụ nữ Cơ Tu biết cách chi tiêu hợp lý trong gia đình, hạn chế tình trạng “có đồng nào tiêu đồng ấy” như trước đây: “Trước đây, khi chưa thực hiện mô hình ống nứa tiết kiệm thì tỷ lệ hộ nghèo cao. Nay nhờ mô hình này mà chị em phụ nữ có tiền tiết kiệm, biết cách chi tiêu, nhờ đó đã giảm được đói, giảm được nghèo. Hiện nay, do thôn D’rượt mới nhập về xã A Nông nên chúng tôi đang thực hiện tuyên truyền để vận động chi em thôn này tham gia mô hình ống nứa tiết kiệm.”

Bà B’ríu Thị Nem, Chủ tịch Hội LHPN huyện Tây Giang cho biết: trong những năm qua, Hội đã xây dựng nhiều mô hình phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương, giúp chị em phụ nữ nâng cao đời sống, xóa đói giảm nghèo. Nổi bật có các mô hình như: “Hũ gạo tiết kiệm”, “Ống nứa tiết kiệm” “Kho thóc tình thương” “Phụ nữ giúp nhau phát triển kinh tế”…Trong đó, mô hình “Ống nứa tiết kiệm” của phụ nữ xã A Nông là một điển hình, không chỉ giúp chị em có đồng vốn tiết kiệm mà còn góp phần thay đổi nhận thức của phụ nữ Cơ Tu về cách chi tiêu hằng ngày. Bà B’ríu Thị Nem cho biết: “Mô hình này đã được duy trì từ lâu và thực sự rất hiệu quả. Chị Chủ tịch phụ nữ xã là người rất tâm huyết với mô hình này. Đến nay, tại A Nông có chị đã tiết kiệm được hàng trăm triệu đồng, nhiều chị khác tuy số tiền ít nhưng cũng chăm lo được cho gia đình. Ngoài ra, chúng tôi còn xây dựng nhiều mô hình khác như Hũ gạo tình thương, kho thóc tình thương nhưng ống nứa tiết kiệm vẫn là mô hình hiệu quả nhất.”

Từ thực tế cho thấy, mô hình “Ống nứa tiết kiệm” của phụ nữ vùng cao Tây Giang là mô hình thiết thực, hiệu quả, phù hợp với điều kiện, phong tục tập quán của đồng bào Cơ Tu. Mô hình này đang được các địa phương miền núi tỉnh Quảng Nam nhân rộng nhằm xóa đói giảm nghèo cho phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.