C’moo 1965, p’căn Trần Thị Thanh Hương dưr lướt tơợ vel đong chr’val Kỳ Bắc, chr’hoong Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, ting dưr lướt lâng apêê ta đhâm c’mor xung phong. Xoọc đêếc, p’căn Hương nắc glặp 17 c’moo. K’nặ 2 c’xêê lướt dzung cóh crâng k’coong, chang đác, p’căn Hương đh’rứah lâng đồng đội nắc vêy tước ooy đhăm k’tiếc Lào. P’căn Hương xay truíh: lướt mót đhậu ooy crâng mơ ooy, pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp mơ đêếc. Xoọc đêếc, 2 ký ch’néh zêệ pr’chớh đoọng ha đại đội 200 cha nắc cha, cắh vêy bhoóh nắc đhiệp đươi muy prớ. Bấc t’ngay bhuông păr âng a rọp glâm pháo nắc dưr tr’ang prang da ding k’coong, xang n’nắc tước g’lúh glâm bấc ơl bom. M’bưí bhlâng muy t’ngay glâm lấh 300 p’nong bom. Hố bom t’gơn hố bom, đợ bha lắh crâng ma tr’đéh, tơr clắh bil lứch, hân đhơ cơnh đêếc nắc c’bhúh âng p’căn Hương dợ t’bhlâng lướt ooy crâng k’coong đoọng bhrợ têng c’lâng lướt.

(Pân đil c’mor xung phong a hay Trần Thị Thanh Hương xọoc nắc Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Thái đhị Đà Nẵng)

Cóh t’ruíh xay truíh âng đay ooy c’xêê c’moo ắt n’đắh mặt t’ngay lơớp da ding k’coong Trường Sơn, p’căn Hương xay truíh ooy đồng đội ty ahay. Bấc ngai nắc cắh dợ mamông, ắt cóh chiến trường đoọng c’lâng lướt choom liêm buôn. A đoo hay ghít bhlâng cóh ha dum xoọc đêếc, xang bêl zập ngai xang bh’rợ tr’nêng, ra văng cha pr’chớh ha dum nắc bhuông păr âng Mỹ dưr glâm bom: “Vêy muy a đoo pân đil manuýh Hà Tĩnh, ha dum đêếc đơơng đoọng pr’chớh ha đơn vị nắc crêê bhuông păr âng a rọp penh. Bêl k’nặ bil pr’hơơm nắc cắh k’noọ tước ooy k’conh k’căn nắc k’noọ tước ooy đồng đội. A đoo nắc đhiệp loon ta moóh: Thủ trưởng ơi pr’chớh doọ lứch tân tóp? Xang n’nắc bil pr’hơơm. Ta moóh cơnh đêếc nắc loom ngai cắh k’er? H’cơnh cắh ng’hay ghít tơợt lang? Hay bhlâng, hay cắh dzợ cơnh! Xoọc đâu nắc ắt cóh đhăm k’tiếc cóh lơơng, cắh ngai đơơng chô.”

Ađoo bêl ahay nắc ta đhâm c’mor xung phong Hoàng Thị Lựu ắt cóh quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng hay cớ: Xoọc đêếc cóh pleng nắc bom, cóh k’tiếc nắc cha rắh, chêết bil zập xoọc u váih, nắc apêê đoo cắh ngai k’pân. Cóh t’ngay nắc p’căn Lựu ting bhrợ têng c’lâng, cóh ha dum nắc pa choom chữ ha đồng đội. Đoo bêl bơơn đớp thư âng pr’loọng đong, prang c’bhúh nắc k’rong đọc đh’rứah ting xơợng, xang n’nắc zập ngai lứch ma ren. Xoọc đêếc, ta đhâm c’mor xung phong ga lấp c’lâng cắh ơy xang nắc bhuông păr âng a rọp tước cớ glâm bom. Lêy đồng đội chêết bil, p’căn Hoàng Thị Lựu k’ăy loom cắh dzợ cơnh: “Xoọc đâu rau a cu rơơm kiêng nắc bơơn lêy ping xal âng apêê đồng chí, đồng đội âng đay đoọng chô đơơng ooy nghĩa trang. Giải phóng 45 c’moo ơu, nắc muy bơr đồng đội âng cu dzợ ắt cóh da ding k’coong, pa bhlâng nắc cóh c’lâng 9 Nam Lào. Ahêê bơơn ắt mamông cơnh nâu cơy nắc công đươi g’lêếh c’rơ, rau chêết bil âng apêê đồng chí, đồng đội đay.”

(Pa căn Hoàng Thị Lựu xọoc nắc Ủy viên Thường vụ Hội cựu Thanh niên xung phong thành phố Đà Nẵng)

  Xoọc đâu, chô ooy pr’ắt tr’mông âng manuýh đhanuôr, hân đhơ bấc zr’nắh k’đháp, nắc apêê bêl ahay nắc ta đhâm c’mor xung phong t’bhlâng xay bhrợ pa dưr vel đong. Nắc 73 c’moo, p’căn Trần Thị Thanh Hương xoọc đâu nắc Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Thái đhị Đà Nẵng nắc t’bhlâng ting xay bhrợ pazêng xa nay bh’rợ âng apêê bêl ahay nắc ta đhâm c’mor xung phong. Ha dợ lâng p’căn Hoàng Thị Lựu xoọc đâu nắc Uỷ viên thường vụ Hội apêê bêl ahay nắc ta đhâm c’mor xung phong thành phố Đà Nẵng. Hân đhơ t’coóh ta ha, c’rơ đhur nắc a đoo dợ t’bhlâng lướt ta đang moon apêê liêm loom đh’rứah chêếc lêy ping xal đồng đội. T’coóh Lê Văn Huấn, bêl ahay bhrợ Phó Chủ tịch Hội ta đhâm c’mor xung phong thành phố Đà Nẵng prá: “Lang ahay grơơ k’rơ nắc vêy ta chắp. Xoọc đâu nắc t’bhlâng xay bhrợ pa liêm pa crêê ha lang manuýh. Nâu cơy chô ắt pr’ắt tr’mông âng manuýh đhanuôr, bấc apêê đồng chí t’coóh ta ha, c’rơ đhur nắc dợ t’bhlâng xay bhrợ, chroi đoọng bhrợ pa dưr vel đong cơnh đồng chí Trần Thị Thanh Hương, đồng chí Hoàng Thị Lựu. Azi dợ pr’too moon zư liêm nhâm xa nay bh’rợ âng ta đhâm c’mor xung phong, vêy pr’ắt bh’rợ âng Bộ đội Ava Hồ.”

Nâu cơy, đợ apêê ta đhâm c’mor xung phong cơnh p’căn Hoàng Thị Lựu, p’căn Trần Thị Thanh Hương lâng k’ức ta đhâm c’mor xung phong prang k’tiếc k’ruung ta luôn hay ooy apêê đồng đội./.

Ký ức về một thời “xẻ dọc Trường Sơn” cứu nước

                           PV Phương Cúc/VOV miền Trung

Trong những năm tháng kháng chiến ác liệt, nhiều thanh niên xung phong đã tham gia chiến đấu, phá  đá mở đường “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước” góp phần làm nên chiến thắng vĩ đại của dân tộc. Đi qua đạn lửa của chiến tranh, gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường, những thanh niên xung phong năm xưa trở về với cuộc sống đời thường, vẫn tiếp tục cống hiến, góp sức mình xây dựng quê hương.

Năm 1965, bà Trần Thị Thanh Hương tạm biệt làng quê xã Kỳ Bắc, huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, hăng hái lên đường gia nhập vào lực lượng Thanh niên xung phong. Năm ấy, bà Hương chưa tròn 17 tuổi. Gần 2 tháng đi bộ băng rừng, lội suối, bà Hương cùng đồng đội mới tới được đến địa phận Lào. Bà Hương tâm sự: càng tiến vào rừng sâu, cuộc sống càng khổ cực. Ngày ấy, 2 cân gạo nấu cháo cho đại đội 200 người ăn, không có muối phải thay bằng ớt. Lắm hôm máy bay địch thả pháo sáng rực trời, rồi những trận mưa bom kinh hoàng. Bình quân mỗi cây số đường phải gánh chịu hơn 300 quả bom. Hố bom chồng lên hố bom, những mảng rừng hoang tàn, trắng xóa nhưng đội quân của bà Hương vẫn tiếp tục xông pha ra trận tuyến mở đường.

Trong câu chuyện kể về những năm tháng ở phía Tây Trường Sơn, bà Hương bùi ngùi nhắc về đồng đội cũ. Nhiều người nằm lại chiến trường để cho mạch máu giao thông thông suốt. Bà nhớ như in đêm hôm ấy, sau khi mọi người xong công việc, chuẩn bị ăn bữa cháo đêm thì máy bay Mỹ dội bom liên tục: “Có một cô người Hà Tĩnh, đêm đó đưa cháo ra cho đơn vị thì bị máy bay địch bắn trúng. Trước khi tắt thở lại không hề nghĩ đến cha, mẹ lại nghĩ đến đồng đội. Cô chỉ kịp hỏi “Thủ trưởng ơi cháo có đổ hết không?” rồi tắt thở luôn. Nói ra câu đó không tủi thân sao được? Không nhớ mãi được à? Nhớ, nhớ lắm! Thương! Giờ nằm đâu bên đó, chả ai đưa về cả.”

Cựu thanh niên xung phong Hoàng Thị Lựu ở quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng nhớ lại: Ngày ấy, trên bom, dưới đạn, cái chết cận kề họ lại không hề chùn bước. Ban ngày bà Lựu tham gia mở đường, ban đêm dạy chữ cho đồng đội. Mỗi khi nhận được thư của gia đình, cả đội xúm lại đọc cho nhau nghe rồi cùng ôm nhau khóc. Hồi đó, thanh niên xung phong san lấp đường chưa xong máy bay địch lại kéo đến ném bom. Chứng kiến đồng đội hy sinh, bà Hoàng Thị Lựu vô cùng đau đớn: “Giờ nguyện vọng của tôi là tìm được hài cốt các đồng chí, đồng đội của mình đưa về nghĩa trang. Giải phóng 45 năm rồi, mà một số đồng đội của tôi vẫn còn nằm trên núi, nhất là đường 9 Nam Lào. Mình sống được như ngày hôm nay cũng nhờ công ơn của đồng chí, đồng đội mình ngã xuống.”

Giờ đây, trở về cuộc sống đời thường, dù còn nhiều khó khăn, vất vả, nhưng các cự TNXP tiếp tục cống hiến, đóng góp xây dựng quê hương. Ở tuổi 73, bà Trần Thị Thanh Hương hiện là Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Phú Thái chi nhánh Đà Nẵng vẫn tích cực tham gia vào các hoạt động của cựu thanh niên xung phong. Còn bà Hoàng Thị Lựu hiện là Ủy viên thường vụ Hội cựu Thanh niên xung phong thành phố Đà Nẵng. Dù tuổi cao, sức yếu nhưng bà vẫn miệt mài đi vận động các mạnh thường quân cùng nhau đi tìm hài cốt đồng đội. Ông Lê Văn Huấn, Nguyên Phó Chủ tịch Hội thanh niên xung phong thành phố Đà Nẵng cho biết: “Quá khứ vinh quang chỉ được chân trọng. Hiện tại vẫn tiếp tục làm đẹp cho đời. Bây giờ, về với đời thường, nhiều đồng chí tuổi cao sức yếu nhưng vẫn tiếp tục cống hiến, đóng góp xây dựng quê hương như đồng chí Trần Thị Thanh Hương, đồng chí Hoàng Thị Lựu. Chúng tôi vẫn nhắc nhau giữ trọn phẩm chất thanh niên xung phong, có phẩm chất của Bộ đội cụ Hồ.”

Bây giờ, những cựu thanh niên xung phong như các bà Hoàng Thị Lựu, bà Trần Thị Thanh Hương và cả triệu thanh niên xung phong cả nước luôn nhớ về đồng đội./.