Coh pazêng t’ngay n’nâu, 53 pr’loọng đong đhanuôr coh cr’noon Zà Rượt, chr’val A Nông, chr’hoong da ding k’coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xoọc đơơh hân chô ăt đhị đhăm ăt mamông t’mêê lâng rau zup zooi âng apêê cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng A Nông lâng đhanuôr vel đong. A moó A lăng Thị Lớp xoọc ven đồ đạc, n’jưah lêy đong t’mêê vêy ta bhrợ tơợ zên zúp zooi âng nhà nước năc a moo bhui har căh dzợ cơnh. A moó Lớp xay, coh l’lăm ahay đhanuôr ăt mamông coh da ding k’coong Xi Mia, zập c’moo tươc hân noo moo tuh, zập ngai lưch k’rang k’pân da ding k’coong hr’lang hr’câh, ga lâp đong xang, ruộng bhươn. Nâu cơy vêy nhà nước đoọng k’tiếc, pa tơơi đoọng đong tươc zr’lụ liêm crêê, nhâm mâng pr’ăt tr’mông đanh đươnh, a moó A Lăng Thị Lớp lâng đhanuôr zập ngai công bhui har: “Bêl l’lăm ahay ăt coh da ding k’coong tươc ooy hân noo boo buôn hr’lang hr’câh. Đong xang âng đhanuôr coh đâu căh lâh nham mâng, năc k’pân pa bhlâng đhr’năng hr’lang hr’câh k’tiếc, đhanuôr căh nhâm loom bhrợ cha, ăt mamông. Nâu cơy ơy vêy đhăm k’tiếc clung t’mêê năc công nhâm loom. Nhà nước đoọng 40 ức đồng, Uỷ ban lâng Bộ đội Biên phòng lâng 4 cr’noon n’tôh công zúp zooi t’ngay công zooi azi pa tơơi đong xang chô ooy đâu.”

T’cooh A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND chr’val A Nông xay moon, cr’noon Zà Rượt bêl l’lăm ahay năc coh chr’val A Tiêng, ta luôn lum hr’lang hr’câh da ding k’coong. Tr’nơơp c’moo đâu, xang bêl vêy quyết định pazum cr’noon Zà Rượt chô ooy chr’val A Nông, chr’val năc bhrợ têng bh’rớ ra li k’tiếc, ra pặ cớ đhị đhanuôr ăt mamông, nhâm mâng pr’ăt tr’mông đanh đươnh ha đhanuôr. T’cooh A Lăng Láy xay moon ghít, x’rịa c’xêê 10 n’nâu, zr’lụ đhăm ăt mamông t’mêê năc vêy ta bhrợ têng liêm xang lứch, pazao đoọng đhăm k’tiếc ha 55 pr’loọng đong đhanuôr ăt coh đhr’năng hr’lang hr’câh: “Bơr pêê c’moo ahay, đoo bêl boo đhí cr’noon Zà Rượt năc lưch vaih hr’lang hr’câh, ga lâp đong xang, bhươn a tông, bhrợ rau căh liêm crêê ooy manuyh đhanuôr. Xang bêl vêy Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh Quảng Nam, chr’hoong lâng chr’val ta đang moon đhanuôr ra li k’tiếc, ra pặ đhị đhanuôr ăt mamông, ra pặ đoọng nhâm mâng. Tươc nâu cơy, ơy bhrợ têng k’nặ 90%. Ng’moon zazum năc z’zăng nhâm mâng pa tơơi xang l’lăm t’ngay 30/10.”

Chr’hoong da ding k’coong Tây Giang vêy lâh 90% năc đhanuôr Cơ Tu. Coh l’lăm ahay bâc bhlâng đhanuôr ăt mamông coh da ding k’coong, vêy đhr’năng hr’lang hr’câh coh hân noo boo, c’lâng lươt chô zr’năh k’đhap. Xay bhrợ cơnh Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh ooy bh’rớ pa dưr kinh tế xã hội tỉnh Quảng Nam cr’chăl c’moo 2017 – 2020, vel đong ơy vêy pay zr’lụ liêm crêê, nhâm mâng đoọng ra li k’tiếc, ra pặ nhâm mâng pr’ăt tr’mông đanh đươnh ha dhdanuôr coh 100 bhươl cr’noon t’mêê. T’cooh Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: Pazêng đhị đhăm ăt mamông t’mêê năc liêm buôn ooy c’lâng p’rang, vêy k’tiêc pa bhrợ, đăn ooy zr’lụ đac ch’ngaach, chr’năp bhlâng năc nhâm mâng coh hân noo đhí boo: “Tây Giang hân đhơ năc chr’hoong da ding k’coong năc bh’rớ zâl cha groong rau căh liêm crêê âng đhí boo tuh bhlong, hr’lang hr’câh k’tiêc coh pazêng zr’lụ đhanuôr ăt mamông coh cr’chăl xoọc đâu công z’zăng liêm choom. Tu azi ơy xay bhrợ liêm choom 95/98 đhăm ăt mamông ha đhanuôr. Pazêng zr’lụ coh l’lăm đhanuôr ăt mamông vêy đhr’năng hr’lang hr’câh năc vêy ta pa tơơi đoọng chô ăt đhị đhăm k’tiếc liêm. Tu cơnh đêêc, đhr’năng hr’lang hr’câh coh pazêng zr’lụ đhanuôr ăt mamông lâng chr’hoong Tây Giang xoọc đâu năc ơy choom ta bhr’lậ lâng năc công z’zăng nhâm mâng.”

Ting cơnh dự thảo xay moon tươc x’rịa c’moo, đhị zr’lụ tỉnh Quảng Nam vêy đhr’năng vaih tơợ 1 tươc 2 g’luh đhí boo ga măc, ting n’năc n’leh vaih tơợ 2 tươc 3 g’luh tuh bhlong ga măc. Bêl đêêc ahay, tỉnh Quảng Nam công ơy đươi dua bản đồ tuh nong coh zr’lụ piíc pazêng a bóc đac zr’lụ Vu Gia – Thu Bồn. Tợơ bản đồ n’nâu, apêê ngành chức năng lâng chính quyền vel đong p’xoọng bh’rớ zâl g’đech, bhrợ pa dưr bh’rớ tr’nêng zâl cha groong. Hân đhơ cơnh đêếc, lâng zr’lụ da ding k’coong, xa nay bh’rớ đanh đươnh lâng bha lâng năc ra pặ đhanuôr ting cơnh Nghị quyết 12 âng HĐND tỉnh Quảng Nam. Bh’rớ n’nâu căh muy ting bhrợ bhr’lậ cơnh cr’noỌ cr’niêng âng đhanuôr ooy k’tiếc ăt liêm crêê coh hân noo boo ting n’năc năc dzợ zúp zooi pazêng vel đong vêy c’rơ đoọng ra pặ đhanuôr pa têêt lâng bh’rớ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. T’cooh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam prá: “Pazêng vel đong năc lêy bhrợ ghit liêm bh’rớ pa tơơi, ra pặ đhanuôr coh zr’lụ da ding k’coong. Đhanuôr mr’cơnh cr’noọ xa nay đoọng lêy pay đhị zr’lụ đhanuôr ăt mamông, vêy xa nay bh’rớ zúp zooi đoọng ha đhanuôr đoọng apêê đoo n’năl nâu đoo năc rau zup zooi âng nhà nước đoọng xay bhrợ ha rau liêm chr’năp pa bhlâng ha pr’ăt tr’mông âng apêê đoo, tu cơnh đêêc năc apêê đoo ma xay bhrợ. Ooy quy hoạch, ra pặ đoọng pazêng zr’lụ đhăm ăt mamông n’nâu năc h’cơnh choom pa dưr rau chr’năp pr’hay âng đhanuôr acoon coh./.”

Miền núi Quảng Nam

Sắp xếp lại dân cư chủ động ứng phó với mưa lũ

                               PV/VOV-Miền Trung

        Cứ đến mùa mưa lũ là xảy ra tình trạng ngập lụt, sạt lở núi  ở nhiều huyện miền núi tỉnh Quảng Nam, gây chia cắt cục bộ, ảnh hưởng đến đời sống của bà con vùng cao. Vì thế, cùng với việc triển khai các biện pháp phòng chống mưa lũ theo phương châm 4 tại chỗ, công tác di dời dân, sắp xếp dân cư, ổn định cuộc sống lâu dài cho bà con đang được các địa phương miền núi Quảng Nam tích cực triển khai.

         Những ngày này, 53 hộ dân ở thôn Zà Rượt, xã A Nông, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đang khẩn trương dọn về khu tái định cư mới. Chị A Lăng Thị Lớp kể, trước đây bà con sống chênh vênh trên sườn núi Xi Mia. Mỗi năm, đến mùa mưa lũ, ai nấy đều lo sợ núi lở, vùi lấp nhà cửa, ruộng vườn. Bây giờ được Nhà nước bố trí đất, hỗ trợ di dời nhà cửa đến nơi an toàn, ổn định cuộc sống lâu dài, chị A Lăng Thị Lớp và bà con ai cũng  mừng: “Trước kia ở trên đồi vào mua mưa hay bị sạt lở. Nhà cửa của bà con nơi đây tạm bợ hết nên rất sợ sạt lở, bà con không yên ổn làm ăn, sinh sống. Bây giờ có mặt bằng mới rồi cũng thấy yên tâm. Nhà nước hỗ trợ 50 triệu đồng, Ủy ban với Bộ đội Biên phòng và 4 thôn kia cũng hỗ trợ ngày công giúp chúng tôi di dời nhà cửa.”

        Ông A Lăng Láy, Phó Chủ tịch UBND xã A Nông cho biết, thôn Zà Rượt trước đây thuộc xã A Tiêng, thường xuyên bị sạt lở núi. Đầu năm nay, sau khi sáp nhập thôn Zà Rượt về xã A Nông, địa phương đã tiến hành san ủi mặt bằng, bố trí, sắp xếp lại dân cư, ổn định cuộc sống lâu dài cho bà con. Ông A Lăng Láy khẳng định, cuối tháng 10 này, khu tái định cư  hoàn thành, sẽ bàn giao mặt bằng cho 55 hộ dân nằm trong vùng nguy cơ sạt lở núi của 2 thôn Zà Rượt và A Rượt xây dựng nhà ở: “Mấy năm trước, mỗi lần mưa bão thôn Zà Rượt đều bị sạt lở, lấp nhà ở, vùi ruộng nước, đe dọa tính mạng của người dân. Sau khi có NQ 12 của HĐND tỉnh Quảng Nam, huyện và xã vận động người dân san ủi mặt bằng, bố trí dân cư, sắp xếp lại cho ổn định. Nói chung tạm thời ổn định di dời trước 30/10.”

  Huyện miền núi Tây Giang có hơn 95% dân số là đồng bào dân tộc Cơ Tu. Trước đây phần lớn bà con làm nhà trên đồi núi dốc, nguy cơ sạt lở cao vào mùa mưa, giao thông đi lại khó khăn. Thực hiện Nghị quyết 12 của HĐND tỉnh về phát triển kinh tế xã hội tỉnh Quảng Nam giai đoạn 2017-2020, địa phương đã chọn địa điểm an toàn, san ủi mặt bằng bố trí, sắp xếp ổn định cuộc sống lâu dài cho người dân tại gần 100 ngôi làng mới.Ông Lê Hoàng Linh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Hầu hết các khu tái định cư mới có vị trí tiện lợi giao thông, có đất sản xuất, gần nguồn nước sạch, đặc biệt là đảm bảo an toàn trong mùa mưa lũ: “Tây Giang mặc dù là huyện miền núi cao nhưng công tác phòng chống thiên tai, sạt lở ở các khu dân cư thì đến thời điểm này cũng đã tương đối ổn. Bởi vì chúng tôi đã hoàn thành được 95/98 mặt bằng sắp xếp dân cư rồi. Những khu vực mà trước đây người dân sống ở vùng sạt lở hay uy hiếp bởi thiên tai hiện đã được giải quyết triệt để. Chính vì vậy, việc sạt lở ở các khu dân cư đối với địa bàn Tây Giang hiện đã cơ bản được khắc phục và gần như đảm bảo an toàn tuyệt đối.”

Trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, thời tiết ngày càng diễn biến cực đoan. Vừa qua, tỉnh Quảng đã đưa vào sử dụng bản đồ ngập lụt hạ du các hồ chứa lưu vực Vu Gia –Thu Bồn. Từ bản đồ này, ngành chức năng và chính quyền các địa phương chủ động xây dựng phương án phòng chống thiên tai. Đối với khu vực miền núi, giải pháp lâu dài và căn cơ vẫn là sắp xếp bố trí lại dân cư, bảo đảm an toàn trong mùa mưa lũ. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, cách làm này giải quyết những bức xúc của bà con gắn với việc xây dựng cuộc sống mới: “Các địa phương phải hết sức cân nhắc trong việc di dời, sắp xếp dân cư ở khu vực miền núi. Cộng đồng đồng thuận để lựa chọn các điểm sắp xếp dân cư, có cơ chế hỗ trợ cho người dân để họ ý thức được rằng, đây là hỗ trợ của nhà nước để phục vụ lợi ích thiết thực của họ nên họ phải tự giác. Về quy hoạch, sắp xếp để các điểm dân cư này phải làm sao mang bản sắc của đồng bào./.”