Bấc chu, coh pazêng g’luh xe lướt ra véch coh c’lâng Buôn Ma Thuột-Eakar, t’mooi tớt xe lêy muy cha nắc pân jưih vêy bh’ươr mr’lọong liêm, prá xay đăh bhrợ têng ha rêê đhuôch liêm sạch lâng pa căh pa câl bh’nơơn bh’rợ cơnh cha néh bhrậu, trà za nươu, ch’na dinh dưỡng, âng hợp tác xã apêê bhrợ têng. Ngai kiêng câl nắc chơih câl bơr pêê pr’đươi, ngai căh  vêy câl cung da dêr ma nuyh đha nuôr bhrợ têng ha rêê đhuôch nâu. Ma nuyh đha nuôr nâu nắc t’coóh Phan Đình Xuân, giám đốc Hợp tác xã bhrợ têng ha rêê đhuôch dịch vụ liêm choom bhlầng, chr’val Ea Ô chr’hoong Ea Kar. T’cooh Xuân xay moon đăh acoon c’lâng k’đhap k’ra âng bh’nơơn bh’rợ liêm dal ha dợ HTX xoọc bhrợ têng. “Đăh pa câl âng bh’nơơn bh’rợ liêm dal nắc k’đhap bhlầng, a zi nắc pa zay bhrợ têng đhị hội chợ apêê bh’rợ bhrợ têng thương mại lâng đoọng ha  pêê đhi noo apêê tỉnh đoọng pa căh bh’nơơn bh’rợ. Tợơ bêl bhrợ t’vaih hợp tác xã a cu cung ơy pa căh 6 r’bhầu chu ma nuyh lướt lêy, pa choom đoọng bhrợ têng liêm choom ting c’lâng hữu cơ tệêm ngăn.”

       Tợơ bêl bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê đhị tỉnh Đắk Lắk bơơn xay bhrợ, bhrợ têng ha rêê đhuôch bh’nơơn dal đhị tỉnh ơy bơơn pa ghit lâh lalăm a hay, lâng bấc hợp tác xã ting pâh. Đơn vị n’đoo cung năl ghit, nâu đoo  nắc c’lâng lướt chr’năp đoọng Đắk Lắk moon ghit pa dưr pr’dzoọng nắc zr’lụ bhrợ têng ha rêê đhuôch bha lầng âng prang k’tiếc k’ruung, pa liêm rau lêt môp muy bhrợ têng xọoc tr’nợơp, bh’nơơn căh lâh liêm. Pa bhlầng nắc cơnh lâng cà phê, ngành hàng số 1 âng tỉnh, cà phê a yêm tợơ rau bhrợ têng, xọoc bơơn bấc hợp tác xã lâng doanh nghịêp k’rang lêy, n’đhơ năl ghit, c’lâng bh’rợ nâu k’đhap k’ra bhlầng.

       T’cooh Trần Đình Trọng, Giám đốc Hợp tác xã công bằng Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột đoọng năl, tước cr’chăl nâu hợp tác xã ơy bhrợ pa dưr pr’đợơ bhrợ têng cà phê bh’nơơn dal, tợơ trang trại tước bhrợ têng xoọc tr’nợơp.Pr’đươi cà phê nhân thô xoọc bơơn Hệ thống thương mại công bằng bha lang k’tiếc k’rong câl lang chr’năp dal lâh tợơ 7000 tước 10.000 đồng/1kg t’ping lâng pr’đươi c’xu. Hợp tác xã xoọc k’rong k’rơ bhlầng ooy bhrợ têng, đoọng pa dưr cà phê a yêm bhlầng âng Buôn Ma Thuột tước têy âng ma nuyh đươi dua. “Bhrợ têng âng hợp tác xã nắc tệêm ngăn. Ha dợ k’đhap k’ra xoọc đâu nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng ma nuyh âm cà phê bơơn năl ghit. Tu hợp tác xã căh vêy zập zên đoọng pa căh pậ bhưah. Muy apêê ngai vêy âm cà phê nâu nắc apêê vêy năl lâng apêê rách câl đươi dua. Ha y hợp tác xã nắc ting pâh chi hội cà phê a yêm bhlầng âng tỉnh  bhrợ t’vaih, k’rong pazêng ma nuyh bhrợ têng cà phê bh’nơơn dal đoọng đh’rưah prá xay bhiệc coh thị trường.”

       Bhrợ têng nắc muy coh 19 tiêu chí âng bh’rợ  vel bhươl t’mêê, quyết định tước bhiệc vel bhươl Việt Nam vêy lalua t’mêê hay căh. Đọong bhrợ têng xang bh’rợ nâu, bhiệc vêy pazêng hợp tác xã bh’nơơn dal đoọng k’đơơng đhanuôr bhrợ têng nắc chr’năp pa bhlầng.

        Đọong bhrợ pa dưr bh’nơơn dal, tỉnh Đắk Lăk ơy vêy pazêng chính sách ghit liêm, coh đếêc vêy zúp zooi apêê hợp tác xã đăh c’rơ bhriêl choom đại học đoọng pa dưr dal c’rơ k’đhợơng lêy. Tỉnh cung xoọc tợơp bhrợ têng zúp zooi zập đăh bơr pêê HTX, zêng đăh c’rơ bhriêl choom đăh k’đhợơng lêy kinh doanh lâng quản trị; đăh thị trường, đăh zên bạc lâng đươi dua khoa học công nghệ… Pr’đợơ chr’năp nắc apêê hợp tác xã nâu lêy tệêm ngăn đăh số liệu, kiêng bhrợ pa dưr lâng xăl t’mêê; đâh xay moon c’rơ bhrợ têng, kinh nghiệm lâng apêê pr’học âng cr’chăl tợơp bhrợ têng 2018-2020 đoọng pa liêm ha cr’chăl bhrợ têng ta bhưah lâh. Đh’rưah lâng đếêc, apêê cấp ngành crêê tước nắc đh’rưah bhrợ têng lâng apêê hợp tác xã, pa bhlầng nắc đăh bhiệc trưah bhlêh lơi k’đhap k’ra đắh thị trường. T’cooh Vũ Đức Côn, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl Đắk Lắk đoọng năl: “Coh bấc bh’rợ a zi nắc vêy bh’rợ bhrợ têng đh’rưah lâng apêê hợp tác xã ơy bơơn pa dưr thị trường đhị apêê thành phố ga mắc. Pêê c’moo đâu, a zi nắc ơy pa tệêt lâng apêê thành phố HCM, Đà Nẵng, Hà Nội, pa bhrợ lâng Chi cục tệêm ngăn ch’na đh’năh apêê thành phố nâu lâng pa căh pazêng hợp tác xã xoọc bhrợ têng cơnh liêm choom ha dợ a zi xoọc pa choom đoọng tệêm ngăn bh’nơơn bh’rợ. Đọong tợơ apêê cơ quan tệêm ngăn ch’na đh’năh nâu, đợ pr’đươi âng apêê hợp tác xã Đắk Lắk nắc bơơn pa căh lâng pa đăn lâng thị trường liêm choom lâh mơ.”

       Bh’nơơn pr’đươi nâu ting t’ngay liêm choom lâh mơ đoong pa căh ooy thị trường đoọng bấc ngai đươi dua, nắc đoo c’lâng âng hợp tác xã đhị Đắk Lắk, cung nắc c’lâng xa nay âng prang ngành bhrợ têng ha rêê đhuôch đhị đâu. Hợp tác xã lướt l’lăm, đhanuôr bơơn pa choom đh’rưah, xọoc r’dợ bhrợ vaih muy cơnh bhrợ têng vel bhươl t’mêê, t’vaih pr’đợơ đoọng t’bhlầng bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê đhị vel đong./.

ĐĂK LĂK: TINH THẦN NÔNG THÔN MỚI GIÚP CÁC HTX TỰ TIN HƠN

                                                          Dương Đình Tuấn

Trong những năm xây dựng nông thôn mới, kinh tế hợp tác xã ở Đắk Lắk đã dần có sự thay đổi về chất, phát huy được vai trò trong tổ chức sản xuất, dẫn dắt nông dân ở địa phương; gắn sản xuất với chế biến, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường. Nỗ lực của nhiều hợp tác xã đã góp phần cổ vũ xây dựng nông thôn mới, thổi thêm lửa tự tin cho cách làm nông bài bản, bền vững.

        Rất nhiều lần, trên những chuyến xe xuôi ngược tuyến Buôn Ma Thuột-Eakar, hành khách quen tuyến thấy một người đàn ông chất giọng khỏe khoắn, say sưa nói về nông nghiệp sạch và chào bán các sản phẩm như gạo tím, trà thảo dược, thực phẩm dinh dưỡng, do hợp tác xã mình sản xuất. Người có nhu cầu thì mua vài sản phẩm, người không có nhu cầu cũng thấy mến người nông dân đang có nhiều nỗ lực tìm đầu ra cho sản phẩm của hợp tác xã. Nông dân ấy là ông Phan Đình Xuân, giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp dịch vụ hợp nhất, xã Ea ô huyện Ea Kar. Ông Xuân chia sẻ về con đường chông gai của nông sản chất lượng cao mà HTX đang theo đuổi: “Đầu ra của nông sản chất lượng cao thì rất là khó khăn chúng tôi phải bươn trải trong các hội chợ các chương trình Xúc tiến thương mại và cho anh em đi các tỉnh để giới thiệu sản phẩm. Từ khi thành lập hợp tác xã tôi cũng đưa hơn 6 nghìn lượt người đi tham quan, học hỏi để có thể sản xuất được thành công theo hướng hữu cơ an toàn.”

Từ khi chương trình nông thôn mới ở tỉnh Đắk Lắk được triển khai, nông nghiệp chất lượng cao ở tỉnh đã được chú trọng hơn trước, với nhiều hợp tác xã tham gia. Đơn vị nào cũng hiểu rằng, đây là hướng đi quan trọng để Đắk Lắk khẳng định vị thế là vùng nông nghiệp hàng đầu của cả nước, khắc phục sai lầm chỉ sản xuất thô, yếu về chất lượng. Đặc biệt với cà phê, ngành hàng số 1 của tỉnh, cà phê đặc sản qua chế biến sâu, đang được nhiều hợp tác xã và doanh nghiệp quan tâm, dù biết rõ, hướng đi này rất khắt khe và nhiều khó khăn.

Ông Trần Đình Trọng, Giám đốc Hợp tác xã công bằng Ea Tu, thành phố Buôn Ma Thuột cho biết, đến thời điểm này hợp tác xã đã xây dựng được nền tảng sản xuất cà phê chất lượng cao, từ trang trại đến chế biến thô. Sản phẩm cà phê nhân thô đang được Hệ thống thương mại công bằng thế giới thu mua với giá cao hơn từ 7000 đến 10.000 đồng/1kg so với sản phẩm thông thường. Hợp tác xã đang đầu tư mạnh vào chế biến sâu và công tác thị trường, nhằm đưa cà phê đặc sản Buôn Ma Thuột đến tận tay người tiêu dùng: “Sản xuất của hợp tác xã thì ổn định rồi. Nhưng khó khăn hiện nay là làm sao để người uống cà phê hiểu được. Bởi vì hợp tác xã không thể có đủ kinh phí tự bỏ ra cho quảng bá được. Chỉ những người nào uống cà phê này rồi thì họ nhớ và Họ quay trở lại mua. Sắp tới hợp tác xã sẽ tham gia chi hội cà phê đặc sản do tỉnh thành lập, gom lại những người khi làm cà phê chất lượng cao để cùng bàn công tác thị trường.”

Tổ chức sản xuất là một trong 19 tiêu chí của chương trình nông thôn mới, quyết định đến việc nông thôn Việt Nam có thật sự mới hay không. Để hoàn thành tiêu chí này, việc có được những hợp tác xã hiệu quả để dẫn dắt nông dân là vô cùng quan trọng.

       Để tạo đột phá, tỉnh Đắk Lắk đã có những chính sách cụ thể, trong đó có việc hỗ trợ các hợp tác xã về nhân lực trình độ đại học để nâng cao năng lực quản lý. Tỉnh cũng đang thí điểm hỗ trợ toàn diện một số HTX, cả về năng lực quản lý kinh doanh và quản trị; về thị trường, về tài chính và ứng dụng khoa học công nghệ… Điều kiện quan trọng là các hợp tác xã này phải đảm bảo minh bạch về số liệu, có tham vọng phát triển và đổi mới; sẵn sàng chia sẻ năng lực, kinh nghiệm và các bài học của giai đoạn thí điểm 2018-2020 để điều chỉnh cho giai đoạn nhân rộng. Cùng với đó, các cấp ngành liên quan sẽ đồng hành tối đa cùng các hợp tác xã, đặc biệt là trong việc tháo gỡ những khó khăn về thị trường. Ông Vũ Đức Côn phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đắk Lắk cho biết: “Trong nhiều chương trình Chúng tôi có chương trình đồng hành các hợp tác xã đã phát triển thị trường ở các thành phố lớn. Ba năm nay chúng tôi đã kết nối được với các thành phố phố Hồ Chí Minh Đà Nẵng Hà Nội, làm việc với Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm các thành phố này và giới thiệu những hợp tác xã đang thực hiện quy trình sản xuất chế biến mà chúng tôi hướng dẫn, đảm bảo chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm cao. Để từ các cơ quan An toàn vệ sinh thực phẩm này, sản phẩm của các hợp tác xã xã Đắk Lắk sẽ được giới thiệu và tiếp cận thị trường thuận lợi hơn.”

       Chất lượng sản phẩm ngày càng tốt hơn để chinh phục thị trường, đó là định hướng của các hợp tác xã  ở Đăk Lăk, cũng là định hướng của cả ngành nông nghiệp ở đây. Hợp tác xã đi trước, nông dân được dẫn dắt theo cùng, đang dần tạo nên một cách làm nông mới hiện đại, tạo thêm động lực để thúc đẩy chương trình nông thôn mới ở địa phương./.