Nam Giang nắc chr’hoong da ding k’coong âng tỉnh Quảng Nam bấc ơl truyền thống cách mạng lâng văn hoá chr’nắp pr’hay bấc cơnh âng pazêng đhanuôr acoon cóh Cơ Tu, Ve, Tà Riềng.

M’pâng thế kỷ XX, Nam Giang nắc đhị zr’lụ crâng k’coong lâng pazêng acoon c’lâng k’tiếc, bấc ơl cram cr’đe, bhơi xớc, n’loong n’cuông. Xa nay bh’rợ zâl arọp Pháp dưr váih k’rơ cóh pazêng đhanuôr, bha lâng nắc apêê t’coóh xa nay âng tô bhúh Ka Phu. Đhị rau đơớh hân âng xa nay bh’rợ cách mạng, cóh m’pâng c’xêê 5/1948, Chi bộ Liên Sơn âng Huyện uỷ Đại Lộc nắc vêy ta bhrợ têng đhị cruung đác lịch sử Bến Giằng- tr’nơớp âng Đảng bộ chr’hoong da ding k’coong Nam Giang cóh xoọc đêếc. Đhị rau k’đhơợng xay âng Đảng, quân lâng đhanuôr Nam Giang nắc grơơ k’rơ zâl arọp a bhuy, bhrợ chr’va chr’đhô lướt mót ooy lịch sử lâng g’lúh zâl arọp cóh Dốc Gợp, zâl đồn Gơ – Lâu, g’ving đồn Atép, đồn A Ró, đồn Đắc- ploong; g’lúh zâl arọp đhị đồn Bốt Xít… ting pa dưr bh’rợ gung dưr đhị da ding k’coong Quảng Nam, ting trôông dzấc acoon manuýh, pazum k’tiếc k’ruung cóh c’moo 1975. Pa dưr truyền thống anh hùng các mạng, xang zâl arọp a bhuy, chính quyền lâng đhanuôr Nam Giang nắc pazum c’rơ, mr’cơnh cr’noọ xa nay bhrợ pa dưr vel đong. T’coóh Zơ râm UI, cán bộ t’coóh ta ha cách mạng, manuíh bêl ahay ơy bhrợ têng 5 nhiệm kỳ Bí thư Huyện uỷ Nam Giang xay moon, c’xêê c’moo pa dưr kinh tế xang g’lúh zâl arọp a bhuy lum bấc rau zr’nắh k’đháp: “Cóh cr’chăl pa dưr chr’hoong Nam Giang, ta níh ng’moon nắc cắh rau rị vêy. Pr’ắt tr’mông âng đhanuôr bấc bhlâng nắc đươi ooy crâng, ma bhrợ ma têng a năm. Cơ sở vật chất âng chr’hoong công cắh rau rị. Tước c’moo 1986, apêê cán bộ xoọc đêếc n’jứah lướt pa bhrợ nắc n’jứah ma k’rang tr’mông tước 6 c’xêê cắh rau vêy ta zúp zooi. Kiêng pa dưr bh’rợ tr’nêng, cán bộ nắc tước ooy zr’lụ da ding k’coong, tước ooy chr’val Cha Val đoọng guy a rong, ha roo chô đơơng cha. Hay cớ, lang cu nắc lứch xay bhrợ đoọng ha Đảng, Nhà nước, ha đhanuôr. Hân đhơ cơnh đêếc, đươi vêy Đảng k’đhơợng xay, đươi vêy Ava Hồ, đhanuôr chr’hoong Nam Giang ting t’ngay bhr’lậ pazêng rau zr’nắh k’đháp lâng pa dưr pazêng rau liêm crêê đoọng dưr váih lâng z’lấh pazêng rau zr’nắh k’đháp cơnh nâu cơy.”

Tước ooy c’xêê c’moo tr’xăl t’mêê, chr’nắp bhlâng nắc cóh pazêng c’moo đăn đâu, chr’hoong da ding k’coong Nam Giang xay bhrợ bấc xa nay bh’rợ k’rong bhrợ pa dưr, pa liêm pa crêê an sinh xã hội. Đại hội Đảng bộ chr’hoong g’lúh XIX nhiệm kỳ 2015 – 2020, xay moon 03 bh’rợ bha lâng, rau đêếc nắc t’bhlâng k’rong bhrợ pazêng rau pr’đươi pa têết lâng bh’rợ pa dưr bhươl cr’noon t’mêê; t’bhlâng tr’xăl chr’nóh chr’bêết, bh’năn băn lâng pa xiêr đharứt nhâm mâng; pa dưr dal rau liêm choom âng apêê cán bộ crêê cơnh xa nay bh’rợ cóh c’xêê c’moo t’mêê. T’coóh A Lăng Mai, Chủ tịch UBND chr’hoong Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon: Tơợ c’moo 2015 tước nâu cơy, chr’nắp âng bh’nơơn bh’rợ nông, lâm nghiệp đhị chr’hoong dzoóc lấh 6,7%; Công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp ta luôn vêy ta pa dưr lâng dưr váih nhâm mâng, đhr’năng dưr váih tước 24%; Tr’câl tr’bhlêy, dịch vụ dzoóc k’nặ 32%; rau pay pa chô ngân sách đhị zr’lụ chr’hoong dzoóc cóh zập c’moo k’nặ 40%. Chr’nắp bhlâng, pr’ắt tr’mông âng đhanuôr ting t’ngay vêy ta pa liêm pa crêê, đợ pr’loọng đong đharứt vêy ta pa xiêr lấh 5% cóh muy c’moo. “Tr’nơớp nắc ng’haanh déh ooy pr’ắt tr’mông âng đhanuôr nắc tr’xăl cóh zập t’ngay, rau liêm choom âng pr’ắt tr’mông vêy ta ha dưr dal. Đợ pr’loọng đong đharứt cóh prang chr’hoong công xiêr. Kinh tế ma bhrợ ma cha nắc doọ dzợ vêy, xăl ooy đêếc nắc đợ rau tr’xăl ooy xa nay bh’rợ kinh tế nông – lâm – nghiệp, cóh đêếc t’bhlâng pa dưr crâng chóh đh’rứah lâng bh’rợ zư lêy, k’đhơợng lêy crâng. Cr’noọ xa nay âng đhanuôr ting t’ngay liêm choom lấh mơ cóh bh’rợ pa dưr kinh tế xã hội. Nam Giang cong xay moon nông – lâm- nghiệp nắc rau bha lâng đoọng pa dưr kinh tế. Đhanuôr nâu cơy pa bhrợ ting cơnh hàng hoá, bh’nơơn bh’rợ vêy ta bhrợ têng pa têết lâng thị trường đươi dua, bhrợ t’váih thu nhập đoọng ha đhanuôr. Nâu đoo công nắc bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt, bhrợ t’váih thu nhập ha đhanuôr. Nâu đoo công nắc bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt pa têết lâng bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê đhị chr’hoong.”

Lấh, 70 c’moo ahay, lâng rau k’đhơợng xay âng Đảng, Đảng bộ lâng chính quyền đh’rứah lâng đhanuôr chr’hoong da ding k’coong Nam Giang ta luôn t’bhlâng lâng ơy bơơn bấc bh’nơơn bh’rợ chr’nắp ga mắc ooy kinh tế - văn hoá- an ninh- chính trị. Đh’rứah lâng pa dưr kinh tế, chr’hoong Nam Giang chr’nắp bhlâng nắc bh’rợ bhrợ pa dưr đảng viên, bha lâng nắc đảng viên manuýh acoon cóh. T’coóh Chơ Rum Nhiên, Bí thư Huyện uỷ Nam Giang, tỉnh Quảng Nam xay moon đhị chr’hoong doọ dzợ váih bhươl cr’noon cắh vêy đảng viên. Zập c’moo, Đảng bộ pa dưr tơợ 20 tước 30% đảng viên t’mêê; rau liêm choom âng apêê đảng viên vêy ta ha dưr dal; bhrợ t’váih rau rau tin đươi âng đhanuôr lâng Đảng. “Lấh 70 c’moo bhrợ pa dưr lâng dưr váih, Đảng bộ Nam Giang ta luôn dưr ga mức k’rơ ooy đợ bấc lâng rau liêm choom. Cóh bh’rợ k’đhơợng xay, Đảng bộ t’bhlâng bhrợ pa liêm pa crêê cơ sở đảng, k’rang pa dưr đảng viên t’mêê, cóh đêếc t’bhlâng bhrợ liêm choom bh’rợ bhrợ pa dưr đảng liêm sạch, nhâm mâng. Đảng bộ nắc manuýh k’đhơợng xay pazêng n’đắh cóh xa nay bh’rợ kinh tế - văn hoá- xã hội- an ninh- quốc phòng… Xay moon xa nay bh’rợ bhrợ pa dưr đảng nắc rau bha lâng, bh’rợ pa dưr kinh tế nắc xa nay bh’rợ zazum. Tơợ bêl bhrợ t’váih Đảng bộ đhiệp vêu 4 a năm cơ sở đảng lâng 57 đảng viên. Tước nâu cơy, Đảng bộ ơy pa dưr lâng ga mắc k’rơ lâng 54 tổ chức cơ sở đảng lâng lấh 2600 đảng viên. Rau đêếc nắc xay p’cắh rau ga mắc k’rơ lâng dưr pậ banh âng Đảng bộ chr’hoong Nam Giang cóh cr’chăl ahay./.”

Đảng bộ Nam Giang

Hành trình 70 năm xây dựng và trưởng thành

                                        Kim Cương

Ngày 28/6/1949, Đảng bộ huyện Bến Giằng, nay là huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam được thành lập lãnh đạo phong tròa cách mạng ở địa phương. Bưởi đầu gồm 4 Chi bộ với 57 đảng viên, trong đó có 7 đảng viên là người dân tộc thiểu số. Từ đó đến nay, qua 70 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ huyện miền núi Nam Giang không ngừng phát triển với 54 tổ chức cơ sở Đảng trực thuộc và hơn 2600 đảng viên. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, bộ mặt nông thôn, miền núi Nam Giang ngày càng khởi sắc; đời sống vật chất, tinh thần của người dân từng bước được nâng cao.

   Nam Giang là huyện miền núi của tỉnh Quảng Nam có bề dày truyền thống cách mạng và nền văn hóa phong phú, đa dạng của cộng động các dân tộc thiểu số Cơ Tu, Ve, Tà Riềng.

Nửa đầu thế kỷ XX, Nam Giang chỉ là vùng rừng núi với những con đường đất mòn, phủ đầy tre nứa, lau lách rậm rạp,… . Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp phát triển rộng khắp trong mọi tầng lớp nhân dân, đứng đầu là các vị tộc trưởng dòng họ Ka Phu. Trước nhu cầu cấp thiết của phong trào cách mạng, giữa tháng 5/1948, Chi bộ Liên Sơn trực thuộc Huyện ủy Đại Lộc đã ra đời tại địa danh lịch sử Bến Giằng– tiền thân của Đảng bộ huyện miền núi Nam Giang lúc bấy giờ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, quân và dân Nam Giang ghi dấu ấn với những trận đánh, địa danh vang dội đi vào lịch sử như trận đánh mai phục tiêu diệt trung đội địch ở Dốc Gợp, đánh hạ đồn Gơ- Lâu, bao vây đồn Atép, đồn A roó, đồn Đắc – ploong; trận đánh đồn Bốt Xít… góp phần thúc đẩy phong trào đồng khởi vùng miền núi Quảng Nam, góp phần giải phóng dân tộc thống nhất đất nước 1975. Phát huy truyền thống anh hùng cách mạng, sau chiến tranh, chính quyền và người dân Nam Giang lại chung sức, chung lòng  kiến thiết xây dựng quê hương. Ông Zơrâm Ul, cán bộ lão cách mạng, người từng đảm đương 5 nhiệm kỳ Bí thư Huyện ủy Nam Giang cho hay, giai đoạn tái thiết kinh tế sau chiến tranh gặp muôn vàn khó khăn: “Giai đoạn ban đầu tái thiết huyện Nam Giang, thật tình mà nói là không có cái chi hết. Người dân chủ yếu sống dựa vào rừng, sản xuất tự cung tự cấp thôi. Cơ sở vật chất của huyện cũng chẳng có cái chi hết. Đến năm 1986, bản thân cán bộ khi đó đi làm vẫn phải tự túc tới 6 tháng không có hỗ trợ chi hết. Muốn duy trì công việc, cán bộ phải lên vùng cao, tận xã Chà Val cõng sắn, thóc về ăn. Nghĩ lại, cuộc đời của tôi gần như cống hiến hết mình cho Đảng, Nhà nước, cho nhân dân. Tuy nhiên, nhờ có Đảng lãnh đạo, nhờ Bác Hồ, nhân dân huyện Nam Giang dần dần khắc phục những khó khăn và phát triển các yếu tố thuận lợi để phát triển và vượt qua mọi khó khăn như ngày nay.”

Bước vào thời kỳ đổi mới, đặc biệt trong những năm gần đây, huyện miền núi Nam Giang triển khai nhiều chương trình đầu tư phát triển, cải thiện an sinh xã hội. Đại hội Đảng bộ huyện lần thứ XIX nhiệm kỳ 2015-2020, xác định 03 nhiệm vụ đột phá, đó là đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng gắn với xây dựng nông thôn mới; Tập trung chuyển đổi cơ cấu cây trồng, con vật nuôi và giảm nghèo bền vững; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới. Ông A Lăng Mai, Chủ tịch UBND huyện Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: Từ 2015 đến nay, giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp trên địa bàn tăng hơn 6,7%; Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp luôn duy trì và phát triển ổn định, tốc độ tăng 24%; Thương mại, dịch vụ tăng gần 32%; Thu ngân sách trên địa bàn huyện tăng bình quân hàng năm gần 40%. Đặc biệt, đời sống của bà con từng bước được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo đói giảm bình quân hơn 5 % năm: “Trước hết phải ghi nhận về đời sống của người dân đổi thay từng ngày, chất lượng cuộc sống được nâng lên. Tỷ lệ hộ nghèo trong toàn huyện giảm dần. Nền kinh tế tự cung tự cấp đã không còn nữa thay vào đó là sự chuyển đổi chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông - lâm - nghiệp, trong đó chú trọng phát triển về trồng rừng gắn với công tác bảo vệ, quản lý rừng. Người dân cũng dần có ý thức trong việc phát triển kinh tế xã hội. Nam Giang cũng xác định nông-lâm-nghiệp vẫn là mũi nhọn phát triển kinh tế. Người dân bây giờ sản xuất theo hướng hàng hóa, sản phẩm làm ra gắn với thị trường tiêu thụ, tạo thu nhập cho người dân. Đây cũng chính là công tác  xóa đói giảm nghèo gắn với xây dựng nông thôn mới trên địa bàn của huyện.”

Hơn 70 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ và chính quyền cùng nhân dân huyện miền núi Nam Giang không ngừng nỗ lực và dành thắng lợi trên nhiều lĩnh vực kinh tế - văn hóa - an ninh - chính trị.  Cùng với phát triển kinh tế, huyện Nam Giang còn đặc biệt chú trọng công tác xây dựng và phát triển đảng viên, đặc biệt đảng viên là người dân tộc thiểu số. Ông Chơ Rum Nhiên, Bí thư Huyện ủy Nam Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, trên địa bàn hiện không còn thôn trắng đảng viên. Mỗi năm, Đảng bộ phát triển từ 20 đến 30% đảng viên mới; chất lượng đội ngũ đảng viên được nâng cao; tạo dựng tạo dựng niềm tin của nhân dân với Đảng: “Qua 70 năm xây dựng và phát triển, Đảng bộ Nam giang không ngừng lớn mạnh về số lượng và chất lượng. Trong quá trình chỉ đạo, Đảng bộ tập trung củng cố kiện toàn cơ sở đảng, chăm lo phát triển đảng viên mới, trong đó chú trọng công tác xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh. Đảng bộ là người lãnh đạo toàn diện các lĩnh vực kinh tế-văn hóa-xã hội-an ninh-quốc phòng… Xác định nhiệm vụ xây dựng đảng là then chốt, còn phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm. Từ khi thành lập Đảng bộ chỉ có 4 cơ sở đảng với 57 đảng viên. Đến nay, Đảng bộ đã phát triển và lớn mạnh với 54 tổ chức sơ sở đảng và hơn 2600 đảng viên. Điều đó thể hiện sự lớn mạnh và trưởng thành của Đảng bộ huyện Nam Giang trong suốt thời gian qua./.”

(Anh:Baoquangnam)