Dáp tước cr’chăl đâu, tỉnh Hâu Giang nắc n’léh k’nặ 200 zr’lụ pr’lúh châu Phi cóh a’ọc đhị pazêng apêê chr’hoong, thị xã, thành phố cóh tỉnh. Pazêng đợ a’ọc chệêt lâng đơơng taajp lơi tu váih pr’lúh cr’ay nắc lấh 6.000 p’nong lâng đợ clơợng lấh 420 tấn. Chr’hoong Châu Thành nắc vel đong n’léh prlúh nâu bấc bhlầng cóh tỉnh. Xọoc đâu, prang chr’hoong nắc ơy n’léh k’nặ 100 zr’lụ pr’lúh lâng đợ a’ọc crêê cr’ay lêy đơơng tập đớc nắc k’nặ 2.100 p’nong, đợ clơợng k’nặ 132 tấn. Rau k’đháp k’ra âng vel đong nâu xoọc lưm nắc cóh cr’chăl a hay căh vêy đhị đoọng tập lơi a’ọc. T’coóh Tống Hoàng Khôi- Chủ tịch UBND chr’hoong Châu Thành đoọng năl:“K’đháp k’ra đhị đâu nắc k’tiếc đoọng tập nắc lalấh m’bứi. nắc cơnh đhị đhăm k’tiếc băn lalấh m’bứi tước bêl a’ọc chệêt căh đhị đoọng tập lơ, nắc t’pấh pazêng apêê pr’loọng đong đăn đếêc đoọng đhị tập ha dợ căh pân đơơng tập cóh ch’ngai, ha dang đơơng tập cóh ch’ngai nắc trơơi boọ bấc ooy”.

Rau pa ghít lêy, đhị pazêng zr’lụ váih pr’lúh vêy đợ a’ọc boọ cr’ay nắc bh’rợ tập lơi a’ọc lưm bấc k’đháp k’ra. Ghít nắc cơnh đhị pr’loọng đong t’coóh Phạm Thanh Tâm ặt đhị thị xã Ngã Bảy lâng pazêng cr’năn a’ọc crêê pr’lúh nắc đơơng tập lơi tước 1.200 p’nong. Đọong pa liêm zr’lụ pr’lúh nâu nắc thị xã Ngã Bảy lâng apêê ngành chức năng lêy k’rong k’nặ 100 cha nắc lâng đanh tước 5 t’ngay nắc vêy tập lơi xang. Tu đợ a’ọc lêy tập lơi lalấh bấc, pleng nắc boo bhrợ boọng tập nong đác tucơnh đếêc nắc vel đong lêy cha mệêt ghít pa bhlầng, pa zay lứch c’rơ đoọng lêy cha mệêt oó đớc cr’ay dưr trơơi pậ bhứah bấc ooy đăh c’lâng pa hooi đác prang zr’lụ.

K’đháp k’ra bhlầng xoọc đâu nắc quy định đăh lệêng pa zi, k’rong câl a’ọc cóh zr’lụ. Xọoc đâu Hậu Giang nắc tợơp lêy cha mệêt c’nặt bh’rợ xay moon, pa zi a’ọc c’rơ liêm lâng vêy bh’nơơn xét nghiệm doó váih pr’lúh pr’zuốh châu phi tợơ apêê zr’lụ b’băn zêng cóh zr’lụ pr’lúh lâng zr’lụ lơơng. Ha dợ lâng a’och ơy đoọng pa zi xang nắc dzợ cha mệêt lêy đhr’năng pr’lúh xang đếêc nắc vêy đoọng pa câl cóh thị trường. Prang tỉnh xoọc đâu vêy 20 zr’lụ lệêng pa zi bh’năn ha dợ bấc bhlầng nắc cung la léh, k’tứi tu cơnh đếêc nắc k’đháp lêy cha mệêt lâng bh’rợ nâu. T’coóh Trương Ngọc Trưng- Chi cục trưởng Chi cục b’băn lâng Thú y tỉnh Hậu Giang đoọng năl:“ Cơnh lâng a’ọc kiêng lệêng pa zi đhị apêê zr’lụ pa zi ga mắc nắc lêy cha mệêt đhr’năng pa zi lâng doó vaih pr’lúh ha dợ apêê âng đơơng pay pr’đhang doó pr’lúh nắc cơnh đếêc lưm k’đháp pa  bhlầng. Lâng apêê pr’loọng băn la léh nắc apêê pa câl a’ọc căh vêy zập bêl cung t’đang tước lêy cha mệêt. Nâu kêi apêê moon nắc ting xợơng cơnh c’lâng xa nay nắc pay pr’đhang doó váih pr’lúh đoọng pa câl lâng chr’năp đươi  bhrợ nắc cóh 10 t’ngay, ha bêl apêê tước câl a’ọc căh dzợ tước nắc c’la pa câl a’ọc cung căh dzợ tước pay pr’đhang g’lúh 2”.

Hậu Giang xọoc nắc muy cóh pazêng vel đong đhị  ĐBSCL crêê bil bal bấc tu crêê pr’lúh pr’zuốh châu phi cóh a’ọc lâng đhr’năng dưr váih pậ bhứah cóh 8/8 chr’hoong, thị, thành phố âng tỉnh. Tu bhiệc dưr váih đhr’năng trơơi boọ đấh lâng dưr váih bấc cơnh bơơn ta moon nắc tu b’băn k’tứi la léh âng đhanuôr. Xọoc đâu vêy lấh 12% cóh pazêng cr’năn a’ọc nắc bơơn băn ting c’lâng tệêm ngăn sinh học tu cơnh đếêc nắc k’đháp cóh bh’rợ đương zêl cha groong. Đọong k’đhợơng lêy, zêl cha groong cóh cr’chăl đâu nắc lêy pa ghít bhlầng. T’mêê đâu, cóh g’lúh pa bhrợ lâng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Hậu Giang đắh đhr’năng pr’lúh pr’zuốh châu phi cóh a’ọc cung cơnh c’lâng bh’rợ zêl pr’lúh nâu cóh cr’chăl ha y nắc t’coóh  Bạch Đức Lữu- Phó Cục trưởng Cục Thú y pa ghít moon: “Bh’rợ băn cớ nắc căh ơy choom băn ơy lâng căh đoọng rứah dzợ. Đắh bh’rợ pa xiêr cr’năn a’ọc nắc t’pấh moon đhanuôr cơnh ooy oó đoọng a’ọc rứah dzợ. Pa ghít lêy apêê zr’lụ băn a’ọc kiêr lâng pa xiêr đhr’năng băn t’bấc lâng apêê zr’lụ băn la léh k’tứi lâng lấh mơ zr’lụ váih pr’lúh căh cợ nắc doó ơy boọ váih pr’lúh nắc lêy pa xiêr cr’năn lângcăh đoọng rứah dzợ”.

Hậu Giang moon lalay lâng ĐBSCL moon za zưm vêy apêê pr’loọng đong băn a’ọc bấc k’tứi la léh. Lâng đhr’năng k’ruung đác bấc, ha dang ma nuýh b’băn pa lớơp pr’lúh, đhr’năng cr’ay choom ting c’lâng đác loong tước zập z’róoh đác trơơi đấh pa bhlầng tước vel dong lơơng. Xọoc đâu căh dáp lâng tỉnh Bến Tre, pazêng apêê tỉnh, thành mơ dzợ đhị zr’lụ ĐBSCL zêng n’léh pr’lúh pr’zuốh châu Phi. Ting cơnh Cục Thú y nắc c’lâng trơơi boọ pr’lúh tợơ a’ọc nâu tước a’ọc lơơng dâng 18 - 19%; vêytước 40% đhr’năng pr’lúh trơơi boọ đăh c’lâng ch’na bh’năn, pazêng lâng đhị cơnh b’băn đoọng cha hèm, ch’na xưa… âng đhanuôr. Lâng cơnh đhr’năng xoọc đâu, apêê tỉnh, thành cóh zr’lụ nắc lêy cha mệêt cớ pazêng apêê zr’lụ pr’lúh cóh vel đong đoọng xay moon hau tu, zr’lụ ặt váih pr’lúh đoọng vêy cơnh bhrợ têng liêm choom cơnh sinh học lâng vêy cơnh đương zêl cha groong crêê cơnh k’dua, moon pa rớơt âng ngành chuyên môn đoọng pa xiêr đhr’năng trơơi boọ lâng apêê zr’lụ b’băn pậ bhứah./.

Đồng bằng sông Cửu Long:

Gian nan phòng chống dịch tả lợn Châu Phi

                                   PV Tấn Phong

Mặc dù đã triển khai nhiều biện pháp cấp bách phòng chống dịch tả lợn Châu Phi, tuy nhiên tình hình dịch bệnh này tại vùng đồng bằng Sông Cửu Long vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Đến nay, trừ tỉnh bến Tre, những địa phương còn lại trong vùng đều đã xuất hiện dịch bệnh. Hiện nhiều địa phương vẫn gặp khó khăn trong khâu xử lý ổ dịch , tiêu hủy lợn nhiễm bệnh cũng như ngăn chặn, kiểm soát việc mua bán, vận chuyển lợn trên địa bàn.

  Tính đến thời điểm này, tỉnh Hậu Giang đã xuất hiện gần 200 ổ dịch tả lợn Châu Phi tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh. Tổng số lợn chết và tiêu hủy do dịch bệnh hơn 6.000 con với tổng trọng lượng gần 420 tấn. Huyện Châu Thành là địa phương xuất hiện số ổ dịch tả lợn Châu Phi đứng đầu tỉnh. Hiện toàn huyện đã xuất hiện gần 100 ổ dịch với số lợn mắc bệnh phải tiêu huỷ gần 2.100 con với tổng trọng lượng gần 132 tấn. Khó khăn mà địa phương này gặp phải trong thời gian qua là thiếu địa điểm để chôn lợn. Ông Tống Hoàng Khôi- Chủ tịch UBND huyện Châu Thành cho biết:“ Khó khăn ở đây là một số hộ đất quá ít. Ví dụ nuôi trong diện tích đất ít quá đi cho nên khi heo chết thì không có chỗ chôn thì phải vận động những cái hộ gần đó thôi chứ mình không dám di chuyển xa, di chuyển xa nó dễ phát tán thêm nữa, cho nên vận động những hộ gần , bà con kế bên chôn cũng là một cái khó”

Đáng chú ý, tại những ổ dịch có số lượng lớn lợn bị nhiễm bệnh thì công tác tiêu hủy lợn, tiêu độc khử trùng gặp nhiều khó khăn. Cụ thể như ở hộ ông Phạm Thanh Tâm ở thị xã Ngã Bảy với tổng đàn lợn mắc bệnh phải tiêu huỷ lên tới 1.200 con. Để xử lý ổ dịch này thị xã Ngã Bảy và các ngành chức năng phải huy động gần 100 lực lượng và mất tới 5 ngày mới tiêu hủy xong. Do số lượng lợn tiêu hủy quá lớn lại vào thời điểm mùa mưa khiến hố chôn bị đọng nước nên địa phương phải giám sát nghiêm ngặt, nỗ lực hết sức để kiểm soát không để mầm bệnh lây lan từ ổ dịch ra diện rộng qua hệ thống kênh, rạch xung quanh khu vực.

 Khó khăn lớn nhất hiện nay chính là quy định về giết mổ lợn, tiêu thụ lợn trong vùng dịch. Hiện Hậu Giang chỉ mới kiểm soát được khâu tiếp nhận, giết mổ lợn khỏe và có kết quả xét nghiệm âm tính với dịch tả lợn Châu Phi từ cơ sở chăn nuôi cả trong và ngoài vùng dịch. Còn đầu ra sau khi đã giết mổ cũng phải được xét nghiệm âm tính với mầm bệnh mới được đưa ra thị trường thì vẫn chưa làm được. Toàn tỉnh hiện có 20 cơ sở giết mổ gia súc nhưng chủ yếu cũng là quy mô nhỏ lẻ nên rất khó kiểm soát đối với công tác này. Ông Trương Ngọc Trưng- Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Hậu Giang cho biết: “ Heo muốn giết mổ từ ngoài đưa vào đối với những cơ sở giết mổ lớn thì phải có cái kiểm tra mổ là âm tính nhưng mà họ chuyển đi mà họ lấy mẫu là âm tính nữa thì cái điều kiện này rất là khó. Đối với những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ thì họ bán heo thì không phải là lúc nào kêu lái cũng có. Bây giờ họ đồng thuận với mình là sẽ lấy mẫu âm tính để bán nhưng mà cái giá trị hiệu lực 10 ngày này đó thì khi lái không đến thì lấy mẫu lần 2 chưa chắc họ lấy”.

Hậu Giang hiện là một trong những địa phương ở Đồng bằng Sông Cửu Long bị nhiều thiệt hại do dịch tả lợn Châu Phi với không gian xảy ra dịch là rất lớn ở 8/8 huyện, thị, thành phố của tỉnh. Nguyên nhân dịch bệnh lây lan nhanh và diễn biến phức tạp được cho là bởi đặc điểm chăn nuôi nhỏ lẻ của người dân. Hiện chỉ có hơn 12% trong số tổng đàn lợn là được nuôi theo hướng an toàn sinh học nên rất khó trong công tác phòng chống. Chính vì vậy, để ngăn chặn dịch bệnh thì việc tái đàn trong thời gian này cần được kiểm soát chặt chẽ. Mới đây trong buổi làm việc với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hậu Giang về tình hình bệnh dịch tả lợn Châu Phi cũng như các giải pháp ứng phó với dịch bệnh này trong thời gian tới, ông Bạch Đức Lữu- Phó Cục trưởng Cục Thú y lưu ý: “ Cái vấn đề tái đàn bây giờ thì chưa thể tái đàn được và không sinh sản tiếp. Trong cái việc giảm đàn thì vận động thế nào để không sinh sản heo tiếp. Giữ chặt những cơ sở chăn nuôi heo kín và giảm đàn những cơ sở chăn nuôi nhỏ lẻ và ngoài vùng dịch hoặc chưa nhiễm bệnh là phải giảm đàn và không sinh sản”

Hậu Giang nói riêng và đồng bằng Sông Cửu Long nói chung có số hộ chăn nuôi lợn chủ yếu nhỏ lẻ. Với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nếu người nuôi giấu bệnh, mầm bệnh có thể theo những con sông, rạch lây lan nhanh sang các địa bàn khác. Hiện trừ tỉnh Bến Tre, tất cả các tỉnh, thành còn lại ở khu vực đồng bằng Sông Cửu Long đều đã xuất hiện dịch tả lợn Châu Phi. Theo Cục Thú y thì con đường lây bệnh từ lợn sang lợn chỉ khoảng 18 - 19%; có đến 40% nguy cơ dịch bệnh lây lan qua đường thức ăn, bao gồm cả trong tập quán chăn nuôi cho ăn hèm, thức ăn thừa... của người dân. Trước tình hình như hiện nay, các tỉnh, thành trong khu vực cần phải rà soát lại toàn bộ các ổ dịch trên địa bàn để đánh giá nguyên nhân, khu trú mầm bệnh bằng các biện pháp an toàn sinh học và  có những giải pháp phòng, chống đúng theo chỉ đạo, khuyến cáo của ngành chuyên môn để  hạn chế dịch bệnh lây lan vào các cơ sở chăn nuôi lớn./.