Truíh c’lâng lướt pa bhrợ, ava prá chi ớh pr’hay lâng apêê cán bộ lướt đh’rứah:“Nâu đoo nắc 2 bêệ dép lướt vốch k’bhạn c’lâng cóh xa’nay t’ruíh bh’lêê bh’la. Bơr bêệ dép ma bhưy chr’nắp, lướt vốch zâp ooy cung choom.”

Cắh mưy lướt vốch zêl penh, hân đhơ hân noo ha ọt, ava đơợ pa xoọng tất đoọng ngăn dzung, đương hơnh déh ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng cóh bha lang k’tiếc nắc cung bơơn lêy ava Hồ đơợ dép nâu.

Lưm đác cắh cậ boo c’tiêr, lụ laạch k’đhạp lướt, ava nắc pay t’diịc dép. Lướt lưm lêy đhanuôr, ava bh’dzang lướt truíh c’lâng ruộng tông xoọc cha bêết, xoọc x’xoót nắc ava lêy ha lứt quần, t’diịc dép cắh cậ k’têệp cóh ki đoo.

11 c’moo ơy cung dzợ dép n’nắc. Zâp apêê đồng chí đương goon zư ava cung ơy bấc chu nhăn moon ava lêy xăl dép t’mêê hân đhơ cơnh đêếc, ava moon dzợ choom đơợ. Tước bêl lướt lưm Ấn Độ, bêl ava dzoọc bhuông păr, tớt cóh cr’loọng lalay nắc đhi noo lêy p’lơớp lơi dép đoọng pay đợc mưy dép t’mêê.

Bêl bhuông jượp đhị Niu Đê Li, ava chấc lêy dép nắc đhi noo xay moon: Nắc lấh ta đợc lơi cóh khoang hàng âng bhuông păr ơy, ava ớih.

Ava xay moon: Ava năl apêê a’dêy lấh p’lơớp đợc dép âng ava. K’tiếc k’ruung hêê cắh ơy độc lập. Đhanuôr hêê dzợ zr’nắh zr’dô. Ava đơợ dép cao su hân đhơ cơnh đêếc, cóh cr’loọng váih tất t’mêê nắc choom, liêm chr’nắp ặ.

Xơợng cơnh đêếc nắc apêê xay moon lêy pay đoọng dép đoọng ava đơợ tu cóh k’tiếc apêê lơơng xoọc ặt đương lêy đenh.

Ooy pa zêng đợ t’ngay ắt cóh Ấn Độ, zâp ta mooi bha lâng, nhà báo, quay phim, chụp cha nụp nắc pa bhlâng k’rang lêy tước dép âng ava. Apêê chi ngập lêy k’đhơợng, ma chụp quay zâp cơnh, xrặ đợc, bhrợ đhi noo đương goon zư lêy cóh đâu nắc lêy zư liêm dzung ha va.

C’moo 1960, ava lưm mưy đơn vị Hải quân nhân dân Việt Nam. cung dép n’nắc, ava lướt lưm lêy đhị ắt cha, c’roọl bh’năn âng đơn vị. Cán bộ lâng chiến sĩ nắc ting pr’zước lêy đoọng bơơn ặt đăn đhị ava, ava bhui har k’chăng k’đhơợng têy apêê chiến sĩ nâu, k’đhơợng chr’lang chiến sĩ n’tốh. Xang nặc ava đhêy moon: “Cơnh đêếc ặ, apêê a’châu đh’đơợ lấh tr’toót dép âng ava.”

Xơơng ava moon, nắc zêng apêê nâu đhêy chi ngập lêy dép ava lâng moon: “Ava ớih, đợc a’châu bhr’lậ đoọng. a’châu vêy pr’têết dép nêy.”

Ma pr’nhêê pr’nhuốch cơnh đêếc, hân đhơ cơnh đêếc, đồng chí đương goon zư nắc mưy dzoọng k’chăng tu năl dép âng ava nắc ơy ta đinh nhâm mâng, cắh vêy choom mặ lêy bhlếh. Ava k’chăng lâng moon: “Lêy đoọng ava lướt đhị tơơm n’loong n’tốh, đoọng vêy đhị ặt dzoọng bơ.”

Ava nắc lướt vốch đơợ dép nâu đhị tơơm n’loong, mưy têy k’đhơợng n’loong, mưy dzung ha dưr đoọng trứah dép: “A’châu n’đoo bhriêl choom nắc lêy bhr’lậ ặ dép ha va.”

Mưy cha nặc đấh lêy pay dép, pay ha dưr lêy hân đhơ cơnh đêếc nắc cắh năl cơnh bhrợ. Anoo n’mưy nắc lêy cung đhấc zêng. Ava nắc lêy moon: “Pa đấh ậh, hâu ặt p’ghít lêy cậ, đoọng ava dzợ lướt bơ.”

Anoo chiến sĩ bêl đêếc dưr mứt nắc lêy rách cớ k’đhơợng búa lâng đinh, lêy moon: “Đợc acu bhr’lậ đoọng dép n’nắc.”

Zâp ngai lêy xiịc, cắh ha mơ đenh nắc dép ava xang ta bhr’lậ. Đợ chiến sĩ cắh bơơn pr’đoọng lêy bhr’lậ nắc xay moon: “Nắc tu dép ava ty đenh ặ, ava ớih, lêy xăl ặ dép lalay.”

Ava lêy zâp apêê chiến sĩ lâng moon: “Apêê a’châu moon crêê, hân đhơ cơnh đêếc nắc crêê m’bứi a’năm. dép âng ava ty đanh, hân đhơ cơnh đêếc nắc mưy t’rứah quai a’năm. ơy ặ a’châu bhr’lậ đoọng nhâm mâng ha va cơnh đâu nắc nhâm bhlâng ặ. Câl dép la lay nắc cắh ha mơ, hân đhơ cơnh đêếc, bêl doọ ơy chr’nắp lêy câl nắc cung oó ơy câl. Ahêê lêy k’míah tu k’tiếc k’ruung hêê dzợ đha’rứt zr’nắh.”

Tu cơnh đêếc nắc vêy bài thơ:

Đôi dép cao su

 Đôi dép ava Hồ

Ava lướt vốch cóh zâp vel đông

Ava ơi!

Dép âng ava cơnh đêếc, ha dợ xe ôtô âng ava cung cơnh đêếc. Xe ôtô Pobeda bhrợ têng đhị Liên Xô ava cung dzợ lướt hân đhơ ty đenh. Văn phòng nhăn xăl xe lơơng t’mêê liêm lấh, nắc ava cắh đoọng, ava moon: “Xe âng ava lấh ặ hư ha?”

Apêê cóh đâu xay moon doọ ơy hư, hân đhơ cơnh đêếc, kiêng xăl xe đoọng ava lướt đấh, ha ngur lấh mơ.

Ava moon: Ngai kiêng đấh, kiêng ha ngur nắc xăl ặ.

Đợ t’ngay t’tưn, tước giờ pa bhrợ, cắh năl nắc xe hư bhlâng hay cắh pr’đoọng ha dợ ava ặt dzoọng đương đhị xe cắh choom xưl. Ava k’chăng lâng moon ooy manứih lái xe:

Máy móc vêy cơnh độp hư, nắc lêy bhr’lậ pa liê. Bhr’lậ xang nắc a nhăng lướt vốch cớ cung loon...

Cắh mơ đenh nắc xe xưl. Ava nắc k’chăng moon lâng đồng chí lái xe, cảnh vệ: “Cơnh đêếc, xe dzợ liêm nhâm!............/.”

Đôi dép cao su, đôi dép Bác Hồ

                                                     (Sưu tầm)

Đôi dép cao su của Bác ra đời vào năm 1947, được chế tạo từ một chiếc lốp ô tô quân sự của thực dân Pháp bị bộ đội ta phục kích tại Việt Bắc. Đôi dép đo cắt không dày lắm, quai trước to bản, quai sau nhỏ rất vừa chân Bác.

Trên đường công tác, Bác nói vui với anh em cán bộ đi cùng: “ Đây là đôi hài vạn dặm trong truyện cổ tích ngày xưa. Đôi hài thần đất, đi đến đâu mà chẳng được.”

Chẳng những khi hành quân mà cả mùa đông, Bác đi thêm đôi tất cho ấm chân, tiếp khách trong nước, khách quốc tế vẫn thường thấy Bác đi đôi dép ấy.

Gặp suối hoặc trời mưa trơn, bùn nước vào dép khó đi, Bác tụt dép xách tay. Đi thăm bà con nông dân, sải chân trên các cánh đồng đang cấy, đang vụ gặt, Bác lại xắn quần cao lội ruộng, tay xách hoặc nách kẹp đôi dép.

Mười một năm rồi vẫn đôi dép ấy. Các đồng chí cảnh vệ cũng đã đôi ba lần xin Bác đổi dép mới nhưng Bác bảo vẫn còn đi được.
Cho đến lần đi thăm Ấn Độ, khi Bác lên máy bay, ngồi trong buồng riêng thì anh em lập mẹo dấu dép đi, để sẵn một đôi giầy mới.

Máy bay hạ cánh xuống Niu Đê-li. Bác tìm dép. Anh em thưa: “Có lẽ đã cất xuống khoang hàng của máy bay rồi. Thưa Bác !”

Bác ôn tồn nói: “Bác biết các chú cất dép của Bác đi chứ gì. Nước ta còn chưa được độc lập hoàn toàn. Nhân dân ta còn khó khăn. Bác đi dép cao su nhưng bên trong lại có đôi tất mới thế là đủ lắm mà vẫn lịch sự.”

Thế là các ông "tham mưu con" phải trả lại dép để Bác đi vì dưới đất chủ nhà đang nóng lòng chờ đợi.

Trong suốt thời gian ở Ấn Độ, các chính khách, nhà báo, quay phim, chụp ảnh lại rất quan tâm đến đôi dép của Bác. Họ cúi xuống sờ nắn quai dép, thi nhau bấm máy từ nhiều góc độ, ghi ghi chép chép, làm anh em cảnh vệ lại phải một phen xem chừng và bảo vệ "đôi hài thần kỳ" ấy.

Năm 1960, Bác đến thăm một đơn vị Hải quân nhân dân Việt Nam. Vẫn đôi dép ấy. Bác đi thăm nơi ăn, chốn ở, trại chăn nuôi của đơn vị. Cán bộ và chiến sĩ rồng rắn kéo theo, ai cũng muốn chen chân, vượt lên để được gần Bác, Bác vui cười nắm tay chiến sĩ này, vỗ vai chiến sĩ khác. Bỗng Bác đứng lại: “ Thôi, các cháu dẫm làm tụt quai dép của Bác rồi.”

Nghe Bác nói, cả đám dừng lại cúi xuống yên lặng nhìn đôi dép rồi lại ồn ào lên:

- Thưa Bác, cháu, để cháu sửa.

- Thưa Bác, cháu, cháu có "rút dép" đây.

Nhao nhác, ầm ĩ như thế, nhưng đồng chí cảnh vệ chỉ đứng cười vì biết đôi dép của Bác đã phải đóng đinh rồi; có "rút" cũng vô ích.

Bác cười nói: “Cũng phải để Bác đến chỗ gốc cây kia, có chỗ dựa mà đứng đã chứ !”

Bác "lẹp xẹp" đi đôi dép đến gốc cây, một tay vịn vào cây, một chân co lên tháo dép ra: “ Cháu nào giỏi thì chữa hộ dép cho Bác.”

Một anh nhanh tay giành lấy chiếc dép, giơ lên nhưng ngớ ra, lúng túng. Anh bên cạnh liếc thấy, vượt vây chạy biến.

Bác phải giục: “Ơ kìa, ngắm mãi thế, nhanh lên cho Bác còn đi chứ.”

  Anh chiến sĩ, lúc nãy chạy đi đã trở lại với chiếc búa con, mấy cái đinh: “ Tôi, để tôi sửa dép.”

Mọi người dãn ra. Phút chốc, chiếc dép đã được chữa xong.
Những chiến sĩ không được may mắn chữa dép phàn nàn: “Tại dép của Bác cũ quá ! Thưa Bác, Bác thay dép đi ạ.”

Bác nhìn các chiến sĩ nói: “ Các cháu nói đúng, nhưng chỉ có đúng một phần. Đôi dép của Bác cũ nhưng nó chỉ mới tụt quai. Cháu đã chữa lại chắc chắn cho Bác thế này thì còn thọ lắm. Mua đôi dép khác chẳng đáng là bao, nhưng khi chưa cần thiết cũng chưa nên. Ta phải tiết kiệm vì đất nước ta còn nghèo.”

Vậy nên có bài thơ:

“Đôi dép cao su,

Đôi dép Bác Hồ.

Bác đi khắp nẻo quê nhà,

Bác ơi !”

Đôi dép cá nhân đã vậy, còn chiếc xe ô tô của Bác cũng thế. Chiếc xe ô tô Pobeda sản xuất tại Liên Xô Bác vẫn đi, đã cũ. Văn phòng xin đổi xe khác, đời mới hơn, tốt hơn, nhưng Bác không chịu: “Xe của Bác hỏng rồi à ?”

Anh em thưa rằng chưa hỏng, nhưng muốn thay xe để Bác đi nhanh hơn, êm hơn.

Bác nói: “Ai thích nhanh, thích êm thì đổi.”

Hôm sau đến giờ đi làm, không biết là xe hỏng thật hay ai xui mà Bác đứng đợi bên xe mà xe cứ ì ra. Bác cười bảo đồng chí lái xe: “ Máy móc có trục trặc, chú cứ bình tĩnh sửa. Sửa xong Bác cháu ta đi cũng kịp…”

Vài phút sau, xe nổ máy.

Bác lại cười nói với đồng chí lái xe, cảnh vệ: “Thế là xe vẫn còn tốt !”./.