Căh muy bhr’lậ cớ bh’rớ pa bhrợ, xăl t’mêê bh’rớ choh bêết, băn rơơi, ting pâh ooy bh’rớ bhrợ têng chr’noh chr’bêết, bh’năn băn lâng prang bha lang k’tiếc đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch năc căh muy t’bhlâng pa têết bhrợ đh’rưah đoọng pa dưr dal rau liêm choom âng bh’nơơn bh’rớ, xay bhrợ crêê cơnh cr’noọ âng manuyh đươi dua lâng crêê cơnh xa nay ghít bhlâng âng pazêng thị trường âng k’tiếc k’ruung ng’đơơng pa câl. Bh’rớ choh cà rốt, a pul ha bhêy ting cơnh bh’rớ tự động âng Nhật Bản lâng Hàn Quốc a noo Nguyễn Văn Linh, ắt coh chr’hoong Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh zập c’moo bơơn pay pa chô k’dâng 9 tỷ đồng, bhrợ t’vaih bh’rớ tr’nêng đoọng ha 50 cha năc manuyh pa bhrợ ta luôn lâng k’dâng 150 cha năc manuyh pa bhrợ t’đui ooy hân noo. A noo Nguyễn Văn Linh xay moon, đươi dua rau liêm choom âng khoa học kỹ thuật ooy bh’rớ pa bhrợ zập ngai công choom bhrợ, hân đhơ cơnh đêếc rau chr’năp bhlâng năc xăl t’mêê cr’noọ bh’rớ cơnh lâng xa nay bh’rớ cách mạng công nghiệp 4.0 coh xoọc đâu nắc vêy zập c’rơ ting pâh ooy bh’rớ tr’nêng ooy bha lang k’tiếc: “Acu công câl bấc bhlâng máy móc âng Nhật Bản lâng đương lêy ooy bh’rớ tr’nêng âng bha lang k’tiếc đoọng đươi dua. Bh’rớ đươi khoa học công nghệ coh tr’nơớp công lum rau zr’năh k’đháp, năc đoo bêl ơy liêm choom nắc bhrợ t’vaih rau liêm buôn ha bh’rớ pa bhrợ, pa xiêr t’ngay c’xêê bhrợ têng pa dưr rau liêm choom. Zập ngai công choom bhrợ, ba bi cơnh đhăm bhươn k’tứi n’nâu năc ng’lêy nâu đoo năc đhăm bhươn ga măc năc ng’xăl cr’noọ bh’rớ năc chô đơơng rau liêm choom bấc pa bhlâng.”

Nắc đhanuôr b’băn ga mắc bhưah bhlâng, xang 8 c’moo bhrợ têng zr’lụ băn a tứch đươi dua pr’đươi âng Thái Lan lâng âng Cộng hoà liên bang Đức tươc nâu cơy a noo Nguyễn Văn Công vêy pazêng 5 zr’lụ băn a tứch ma cr’liêng lâng k’dâng 40 r’bhâu p’nong pay lêệ lâng đợ zên bơơn pay pa chô coh zập c’moo 24 tỷ đồng. Hân đhơ cơnh đêếc, xay moon tước ooy rau zr’năh k’đhap âng k’tiếc k’ruung hêê ting ăt đhậu bhưah lâng bha lang k’tiếc a noo Công công k’rang bấc rau: “Zr’năh k’đhap bhlâng âng manuyh b’băn ha dang đợ manuyh bhrợ têng la leh ma muuch năc m’bứi, aha dzợ lâng manuyh b’băn ga măc cơnh công nghiệp rau zr’năh k’đhap năc zên k’rong bhrợ. Coh c’lâng bh’rớ ting ăt đh’rưah lâng bha lang k’tiêc cơnh xoọc đâu năc ơy crêê cơnh pazêng cr’noọ xa nay coh bh’rớ tr’nêng cách mạng công nghiệp 4.0 đơơh lâh mơ năc liêm choom mơ đêếc. Ha dang a đay căh choom bhrợ têng năc ng’năl a đay bhrợ t’bil bh’rớ tr’nêng.”

Ting cơnh apêê chuyên gia, ting pâh bhrợ đh’rưah lâng prang bha lang k’tiếc đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch lâng chr’noh ch’bêết, bh’năn băn âng Việt Nam căh muy lum lâng rau zr’năh k’đhap âng bh’rớ tr’zeng k’rơ pa bhlâng đhị thị trường âng k’tiếc k’ruung đay, ting n’năc nắc xay bhrợ crêê cơnh xa nay âng bha lang k’tiếc. Ha dang căh crêê cơnh cr’noọ ch’mêết lêy zr’lụ bhrợ têng, tem nhãn hàng hoá công cơnh rau liêm choom âng bh’nơơn bh’rớ năc căh muy bil căh bơơn đơơng pa câl ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng ting n’nắc công bil thị trường coh k’tiếc k’ruung. T’cooh Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện chính sách lâng chiến lược pa dưr Công nghiệp, bhươl cr’noon xay moon: “Năc t’bhlâng pa liêm pa crêê ooy xa nay chính sách, xa nay năc ghit liêm, zúp zooi đoọng ha đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch lâng doanh nghiệp đoọng xay moon bh’rớ pa bhrợ lâng cr’noọ x’rịa năc t’hước ooy manuyh đươi dua lâng đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng. Nhà nước xoọc pa dưr loọng p’loọng thị trường lâng kiêng đươi dua pazêng thị trường đơơng pa câl ooy k’tiếc k’ruung n’lơơng năc bh’nơơn bh’rớ nhâm mâng pazêng rau xa nay bh’rớ. Rau chr’năp bhlâng năc ng’pa bhrợ lâng xa nay chính sách pa têết doanh nghiệp lâng đhanuôr liêm choom lâh mơ đoọng bhrợ têng rau ga măc chr’năp, liêm choom lâh mơ đoọng tơợ đêếc năc pa dưr dal đhr’năng tr’zeng.”

Xay moon ghit tước ooy xa nay bh’rớ âng doanh nghiệp pa têết đh’rưah lâng đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch đoọng đơơng chr’nóh chr’bêêt, bh’năn băn ting pâh ooy bha lang k’tiếc, Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon Hà Công Tuấn xay moon: “10 ức pr’loọng đong đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch coh c’xêê c’moo tr’xăl t’mêê, apêê đoo năc manuyh bha lâng âng kinh tế dưr vaih, apêê đoo năc manuyh ta béch g’lăng, rau đêếc nắc đợ manuyh pa bhrợ zay pa bhlâng bhrợ t’vaih xa nay bh’rớ công nghiệp âng hêê coh nâu cơy. Coh xa nay bh’rớ kinh tế tơr đhuông cơnh nâu cơy, ha dang pazêng pr’loọng đong bhrợ têng năc bơơn tước ooy pazêng rau cr’noọ xa nay, đợ rau tr’xăl đơơh pa bhlâng âng bh’rợ tr’cêl tr’bhlêy bha lang k’tiếc. Tu cơnh đêếc, kiêng ting xay bhrợ đh’rưah lâng dưr vaih k’rơ lâh mơ nắc ng’pa têêt đh’rưah, ha dzợ pa têê đh’rưah năc ngai, ghit năc rau bha lâng k’đơơng xa nay bh’rớ n’nâu căh ngai n’lơơng năc doanh nghiệp.”

Đơơh kiêng vêy đợ chính sách pa dưr rau pa têêt bhrợ đh’rưah coh bh’rớ tr’nêng nông nghiệp. Căh cậ ng’moon cơnh lơơng, năc bhrợ têng cơnh ooy đoọng pa têết k’ức pr’loọng đong đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch la leh mamuuch coh xoọc đâu đoọng bhrợ t’vaih muy c’bhuh pa bhrợ ga măc vêy zập pazêng rau k’rong pa têết nhâm mâng đh’rưah, tơợ bh’rớ bhrợ têng tước ooy bh’rớ câl đươi, pác đơơng, xoọc đêếc năc vêy choom ting ăt bhrợ đh’rưah muy cơnh nhâm loom bhlâng. Lâng công xoọc đêếc, đợ bh’nơơn bh’rợ chr’noh chr’bêết, bh’năn băn tơợ lơơng chô năc công doọ dzợ rau đơ k’rang lâng đhanuôr bhrợ ha rêê đhuốch công cơnh apêê doanh nghiệp xoọc pa bhrợ coh bh’rớ b’băn, ch’choh./.

Nông dân tham gia sân chơi toàn cầu: khó hay dễ?

                                                                     Minh Long

       Tham gia sân chơi toàn cầu các yếu tố trong chuỗi giá trị nông sản, không chỉ doanh nghiệp, nông dân cũng cần đổi mới tư duy về thay đổi phương thức canh tác, hướng đến sản xuất hàng hóa lớn, nâng cao chất lượng sản phẩm đáp ứng yêu cầu của tiêu dùng và thị trường xuất khẩu.

Không chỉ mạnh dạn tổ chức lại sản xuất, đổi mới phương thức canh tác, tham gia sân chơi nông sản toàn cầu nông dân phải tăng cường liên kết với nhau để nâng cao chất lượng sản phẩm vụ nhu cầu người tiêu dùng phục và đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường xuất khẩu. Mô hình trồng cà rốt, củ cải đường theo công nghệ tự động của Nhật Bản và Hàn Quốc của anh Nguyễn Văn Linh, ở huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh mỗi năm đem lại doanh thu 9 tỉ đồng, tạo việc làm cho 50 lao động thường xuyên và khoảng 150 lao động mùa vụ. Anh Nguyễn Văn Linh chia sẻ, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất ai cũng có thể làm nhưng quan trọng nhất phải đổi mới tư duy trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay thì mới đủ sức tham gia sân chơi toàn cầu: “Mình cũng phải đầu tư máy móc của Nhật Bản và nghiên cứu cách canh tác của quốc tế để áp dụng. Việc đưa khoa học công nghệ lúc đầu cũng gặp khó khăn, nhưng khi có hiệu quả sẽ tạo thuận lợi cho sản xuất, rút ngắn được thời gian, tăng năng suất. Ai cũng có thể làm được ví dụ như mảnh ruộng bé mình cứ coi đây là mảnh ruộng lớn nhưng thay đổi tư duy sẽ đem lại hiệu quả cao.”

       Là nông dân chăn nuôi quy mô lớn, sau 8 năm xây dựng trại nuôi gà áp dụng công nghệ của Thái Lan và Cộng hòa liên bang Đức đến nay anh Nguyễn Văn Công có tổng cộng 5 trại gà đẻ trứng với khoảng 40 nghìn con cho doanh thu 24 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên khi đề cập đến những thách thức mà nước ta hội nhập ngày càng sâu rộng anh Công vẫn còn không ít băn khoăn: “Khó khăn nhất của người chăn nuôi nếu những người làm nhỏ lẻ thì ít nhưng với những người làm quy mô công nghiệp đó là vốn đầu tư. Trong xu thế hội nhập hiện nay đạt được các yêu cầu trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 càng nhanh sẽ càng tốt. Nếu như mình không làm được thì phải xác định là mình đánh mất nghề.”

       Theo các chuyên gia, tham gia sân chơi lớn toàn cầu nông dân và nông sản Việt Nam không những phải đối mặt với thách thức là cạnh tranh gay gắt tại thị trường nội địa mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Nếu không đáp ứng được các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tem nhãn hàng hóa cũng như chất lượng sản phẩm thì không chỉ mất cơ hội xuất khẩu mà còn mất cả cả thị trường sân nhà. Ông Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện chính sách và chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn phân tích: “Tiếp tục hoàn thiện các cơ chế về chính sách, thông tin minh bạch giúp nông dân và doanh nghiệp để định hình sản xuất với mục tiêu cuối cùng hướng đến tiêu dùng và xuất khẩu. Nhà nước đang thúc đẩy mở cửa thị trường và muốn tận dụng được các thị trường xuất khẩu thì sản phẩm phải đảm bảo các tiêu chuẩn. Quan trọng nhất là tổ chức lại sản xuất với các cơ chế, chính sách gắn kết doanh nghiệp với nông dân hiệu quả hơn để sản xuất lớn, chất lượng tốt qua đó nâng cao  khả năng cạnh tranh.”

        Nhấn mạnh đến vai trò của doanh nghiệp liên kết với nông dân để đưa nông sản tham gia sân chơi toàn cầu, Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Công Tuấn cho rằng: “10 triệu hộ nông dân trong suốt thời kỳ đổi mới họ là những "hạt nhân kinh tế" phát triển, "hạt nhân sáng tạo" đó là những lao động cần cù làm nên nền nông nghiệp của chúng ta hôm nay. Nhưng trong nền kinh tế mở như hiện nay nếu từng hộ gia đình làm sẽ không thể nào có thể tiếp cận được những yêu cầu, tiêu chuẩn, những biến đổi rất nhanh chóng của thương trường quốc tế. Vì vậy, muốn thâm nhập và phát triển mạnh hơn thì phải liên kết, mà liên kết đó là ai, rõ ràng "đầu tàu" dẫn dắt chuỗi này phải là doanh nghiệp.”

        Rất cần những chính sách thúc đẩy được sự liên kết trong sản xuất nông nghiệp. Hay nói cách khác, làm sao để kết nối hàng triệu hộ nông dân nhỏ lẻ hiện nay để có thể tạo thành một chuỗi sản xuất quy mô lớn, có đủ các “mắt xích” liên kết chặt chẽ với nhau từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, phân phối, khi đó mới có thể hội nhập một cách tự tin. Và cũng chỉ khi đó, những sản phẩm nông sản ngoại nhập sẽ không còn là nỗi lo đối với nông dân cũng như các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông sản./.