Đhị apêê bh’rợ bơơn pa căh bh’riêl g’lăng, học sinh n’jưah pa choom c’năl, n’jưah bhui har chơơc bơơn năl ooy chr’năp đhr’niêng bh’rợ âng vêêl bhươl.

G’luh học x’ría tuần, tang trường Tiểu học Tô Hiệu, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk ra hô ra hăm ape bh’rợ pa choom n’đăh văn hóa lang ahay. Apêê ađhi học sinh ting pâh xră, căt, lêệt, pa lăc mô hình. Đợ ta la bha ar bhooc r’dợ tân leh x’ră a din, cr’noon vêêl, ăt bhrợ zâp t’ngay. Pr’đhang đong dal, tr’coó xa nul bơơn pa căh cớ lâng pr’đươi âi ta đươi, cr’đơơng lâng xay moon pa ghit đhị prang trường. Đhị bh’rợ pa căh “Ađhi năc nhà thiết kế Êđê” bh’nhăn bhrợ ha pêê lơơng lêy liêm pr’hay đợ xa nâp cơnh lâng pr’hoọm, x’ră bhrợ t’mêê bơơn học sinh thiết kế lâng xay pa căh. A đhi H Trâm Niê, học sinh lớp  5E đoọng năl:“Acu kiêng bhlâng năc bh’rợ STEM âng apêê lớp âi ra pă pa căh đợ rau liêm pr’hay âng ma nưih Êđê. Acu pabhlâng hang hơnh ooy c’leh bh’rợ âng acoon coh zi. Acu rơơm brương tr’nu, nhà trường vêy bhrợ p’xoọng bâc bh’rợ cơnh đâu đoọng acu bơơn năl liêm lâh ooy acoon coh cu”.

Liêm pr’hay bhlâng năc bh’rợ thi N’câr chuông Vàng cơnh lâng bâc râu t’mooh ooy c’năl văn hóa apêê acoon coh đhị đêêc cơnh Êđê, Mnông. Apêê a đhi t’ơơi đoọng lêy ooy c’năl ang học sinh cơnh lâng bâc râu xa nay n’đăh đong dai, bhiêc bhan, chiing goong… Z’lâh 31 râu t’mooh, đoọng dưr vaih muy coh bâc thí sinh bhriêl choom bhlâng g’luh thi n’câr chuông Vàng, ađhi Đinh Diệp Anh, học sinh lớp 3A xay moon:“Acu lêy yêm loom bhlâng. Acu bơơn năl p’xoọng bâc râu ooy văn hóa Êđê, cơnh đông dal, chiing goong, xa nâp lâng apêê bhiêc bhan ty đang đơơng chr’năp liêm âng ma nưih Êđê”.

Râu bhui hâr âng apêê ađhi công băr tươc apêê ca conh căn. T’cooh Lê Đình Nam, vêy ca coon xooc ting pa choom đhị trường Tiểu học Tô Hiệu đoọng năl, cơnh lâng cơnh học lâng bơơn năll n’nâu apêê a đhi âi vêy đợ râu tr’xăl liêm choom:“Apêê ca coon năc pa bhlâng bhui har lâng ra văng ha t’ngay STEM, zâp t’ngay chô công xay truih t’ngay đâu a đay bơơn xră tranh, t’ngay đâu bơơn pa choom múa lâng apêê cô. Yêm loom mr’hal mr’dzăng căh choom bêch pị đương kía đoọng pâh t’ngay bhrợ n’nâu, bhrợ ha zi ca conh ca căn công ting por mr’hal âh”.

Bh’rợ đơơng âng văn hóa ty đanh ooy bh’rợ trải nghiệm zooi c’năl dưr vaih buôn năl, buôn hay. Học sinh căh muy bơơn năl xa nay năc dzợ ting pâh bhrợ têng, đhị đêêc dưr vaih râu ăt bhrợ liêm văn hóa âng acoon coh đay. Ting pr’căn Đoàn Thị Tuyết Yến, Hiệu trưởng Tiểu học Tô Hiệu, cơnh lâng k’noọ 1200 học sinh trường, coh đêêc vêy bâc a đhi học sinh năc ma nưih acoon coh, apêê bh’rợ n’nâu bhrợ t’vaih đhị đoọng học sinh giao lưu, học hỏi, pa dưr c’năl chap hơnh, zư đơc lâng băr dzang apêê chr’năp hóa liêm pr’hay:“Nâu căh muy năc bh’rợ ngoại khóa cơnh c’xu năc dzợ muy g’luh đoọng apêê ađhi bơơn năl, bơơn bhrợ t’vaih t’mêê lâng đươi dua đợ c’năl STEM âi bơơn pa choom đoọng bhrợ pa dưr cớ đợ pr’đươi pr’dua, pr’đhang bh’rợ văn hóa âng ma nưih Êđê, đoọng zư đơc lâng băr bhưah đợ c’leh liêm âng văn hóa vêêl đong”.

Năc pr’đhang bh’rợ giáo dục pa zum k’rong apêê môn học, STEM zooi học sinh đươi dua c’năl khoa học, công nghệ, kỹ thuật lâng toán học moot ooy la lua. Đhị Đắk Lắk, c’lâng bh’rợ n’nâu xooc bơơn xay bhrợ coh bâc trường phổ thông cơnh lâng bhrợ bhriêl g’lăng. Coh bâc vêêl đong vêy rup học sinh ma nưih acoon coh, cr’liêng bh’rợ văn hóa bơơn pa zum moot bhrợ têng t’mêê, p’têêt lâng pr’đơợ âi looih ch pr’ăt tr’mông zooi học sinh bơơn năl liêm choom lâh.

Đhị Trường THCS Trần Quang Diệu, chr’val Ea Kiết, bh’rợ STEM bơơn bhrợ ting c’lâng p’têêt lâng đhr’năng la lua, p’too moon học sinh bhrợ t’vaih bh’nơơn liêm ghit tơợ c’năl âi bơơn học. Pr’căn Trương Thị Bích Thành, Hiệu trưởng nhà trường đoọng năl:“Trường zi bhrợ t’ngay mr’hal STEM năc apêê lớp công âi bhriêl g’lăng bhrợ t’vaih đoọng đươi dua công nghệ thông tin đoọng đươi dua đhị la lua, apêê a đhi pa bhlâng kiêng lâng mr’hal n’jưah học, n’jưah cha ơh. Lâng acu lêy năc âi vêy bh’nơơn liêm choom tr’nơơp, coh c’moo học 2024-2025 ha nua azi vêy muy bh’nơơn STEM bơơn ch’ner dal bhlâng cấp tỉnh”.

Đhị apêê bh’rợ bơơn năl lâng ting pâh bhrợ têng, văn hóa bơơn chooi pa dưr ooy c’năl học sinh muy cơnh liêm ta nih, pr’hay pr’hươn. Bêl bơơn ting pâh bhrợ têng, chơơc bơơn năl lâng prá xay, apêê a đhi bơơn năl lâh mơ lâng dưr vaih loom hâng hơnh, kiêng zư đơc đợ chr’năp văn hóa âng vêêl đong. Đợ bh’rợ n’năc năc đoo pr’đơợ đoọng văn hóa ty đanh bơơn zư đơc, băr bhưah coh vêêl bhươl./.

GIEO MẦM VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG TỪ NHỮNG BUỔI TRẢI NGHIỆM TRONG TRƯỜNG HỌC

Nhà dài, hoa văn thổ cẩm, cồng chiêng Tây Nguyên,… những giá trị văn hoá truyền thống đã bước ra khỏi trang sách để trở thành những mô hình, mẫu thiết kế và phần thi sôi nổi trong những buổi học ngoại khoá ở nhiều trường học tại tỉnh Đắk Lắk. Qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, học sinh vừa học kiến thức, vừa hào hứng khám phá và tự hào về văn hóa truyền thống của buôn làng.

Buổi học cuối tuần, sân trường Tiểu học Tô Hiệu, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk rộn ràng các hoạt động trải nghiệm về văn hoá truyền thống. Các em học sinh trực tiếp tham gia vẽ, cắt, dán, lắp ghép mô hình. Những tờ giấy trắng dần hiện lên hoa văn thổ cẩm, phong cảnh buôn làng, sinh hoạt thường nhật. Mô hình nhà dài, nhạc cụ được tái hiện bằng vật liệu tái chế, kèm phần thuyết trình trước toàn trường. Phần trình diễn “Em là nhà thiết kế Ê Đê” càng khiến khán giả thích thú bởi những trang phục với gam màu đặc trưng, họa tiết cách điệu được chính học sinh thiết kế và giới thiệu. Em H Trâm Niê, học sinh lớp 5E cho biết:“Em thích nhất là hoạt động STEM của các lớp đã trưng bày vì thể hiện bản sắc dân tộc Ê Đê. Em rất tự hào về bản sắc dân tộc của mình. Em mong sau này, nhà trường sẽ tổ chức thêm nhiều hoạt động hơn để em phát huy được bản sắc dân tộc mình”.

Sôi nổi nhất là phần thi Rung Chuông Vàng với bộ câu hỏi xoay quanh kiến thức văn hóa các dân tộc tại chỗ như Ê Đê, M’Nông. Các câu trả lời cho thấy sự chủ động tìm hiểu của học sinh với những kiến thức về nhà dài, lễ hội, cồng chiêng... Trải qua đến 31 câu hỏi, để trở thành một trong những thí sinh xuất sắc nhất phần thi Rung chuông vàng, em Đinh Diệp Anh, học sinh lớp 3A chia sẻ:“Em cảm thấy rất vui và hào hứng. Em được biết thêm nhiều điều về văn hóa Ê Đê, như nhà dài, cồng chiêng, trang phục và các lễ hội truyền thống mang ý nghĩa sâu sắc của dân tộc Ê Đê”.

Niềm vui của con trẻ cũng lan toả đến các bậc phụ huynh. Ông Lê Đình Nam, có con đang theo học tại Trường Tiểu học Tô Hiệu cho biết, với cách học và trải nghiệm này các con đã có những thay đổi rất tích cực.“Các con rất là háo hức và chuẩn bị cho ngày hội STEM, ngày nào về cũng kể hôm nay con được vẽ tranh, hôm nay con được tập múa với các cô, con mong quá, con ngủ không được nên ba mẹ cũng cảm thấy rất là háo hức với các con”.

Việc đưa yếu tố văn hóa truyền thống vào hoạt động trải nghiệm giúp kiến thức trở nên trực quan, dễ hiểu, dễ nhớ. Học sinh không chỉ tiếp cận thông tin mà còn trực tiếp tham gia, qua đó hình thành sự gắn bó với văn hóa của cộng đồng mình. Theo bà Đoàn Thị Tuyết Yến, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tô Hiệu, với gần 1.200 học sinh của trường, trong đó có nhiều em là học sinh dân tộc thiểu số, các hoạt động này tạo môi trường để học sinh giao lưu, học hỏi, bồi đắp ý thức trân trọng, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa tốt đẹp.“Đây không chỉ là hoạt động ngoại hóa đơn thuần mà còn là một không gian các em được trải nghiệm, được sáng tạo và ứng dụng những kiến thức STEM đã được học để tái hiện lại những vật dụng, mô hình văn hóa của người Ê Đê, để bảo tồn và lan tỏa những nét đẹp của văn hóa địa phương”.

Là mô hình giáo dục kết hợp tổng hợp các môn học, STEM giúp học sinh vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học vào thực tiễn. Tại Đắk Lắk, phương pháp này đang được triển khai ở nhiều trường phổ thông với cách làm linh hoạt. Ở những địa bàn có đông học sinh dân tộc thiểu số, nội dung văn hóa được lồng ghép vào hoạt động trải nghiệm, gắn với tình huống quen thuộc trong đời sống giúp học sinh tiếp cận tự nhiên hơn.

Tại Trường THCS Trần Quang Diệu, xã Ea Kiết, hoạt động STEM được tổ chức theo hướng gắn với thực tiễn, khuyến khích học sinh tạo ra sản phẩm cụ thể từ kiến thức đã học. Bà Trương Thị Bích Thành, Hiệu trưởng nhà trường cho biết:“Trường chúng tôi tổ chức ngày hội STEM thì các lớp cũng đã rất sáng tạo để ứng dụng công nghệ thông tin để áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, các em rất là thích thú vừa học, vừa chơi. Và tôi thấy là đã có hiệu quả nhất định, trong năm học 2024-2025 vừa qua chúng tôi có một sản phẩm STEM đạt giải nhất cấp tỉnh”.

Thông qua các hoạt động trải nghiệm, văn hóa được gieo vào nhận thức học sinh một cách gần gũi, sống động. Khi được trực tiếp sáng tạo, tìm hiểu và chia sẻ, các em tiếp thu kiến thức và hình thành niềm tự hào, ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa của quê hương. Những hạt mầm ấy là nền tảng để văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa trong cộng đồng./.