Đoo bêl lêy ooy cha nụp âng k’coon pân juýh ta ha mơ 13 c’moo t’mêê cắh dợ tu hr’lêệng đác, a noo Nguyễn Văn Tình ắt cóh cr’noon 3, chr’val Hoà Phú, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk nắc k’ăy loom pa bhlâng. Nắc lấh 3 c’xêê nắc diíc điêl a noo Tình cắh choom ha vil cóh ha bu t’ngay cắh pr’đoọng n’nắc. Xang bêl học a đhi Nguyễn Xuân Trường, k’coon âng a nhi  anoo a moÓ nắc đh’rứah lâng apêê pr’zớc mr’đoo lớp lướt tước ooy a bóc đác, ch’ngai tơợ đong mơ 3km đoọng bh’luáh đác. Bêl họm, cắh pr’đoọng Trường crêê tân đhá n’tộ ooy clọng đác đhậu, lâng cắh vêy ngai xiêr trôông nắc a đhi crêê hr’lêệng đác. A noo Trường trúih: “Cóh đong a zi công ơy p’too moon lướt học nắc cắh choom lướt ooy a bóc đác, tọm đác đoọng họm, a đoo nắc đhiệp gr’ớh moon doọ lướt. Nắc đoo bêl a đoo lướt học, apêê pr’zớc pa zước,  ađoo công lướt họm xoọc azi cắh n’năl. Tước ooy ha bu vêy manuýh tước xay moon nắc a đoo lấh chêết bil.”

Tơợ bêl ch’chau pân juýh cắh dợ tu hr’lêệng đác, t’coóh Lý Văn Kín ắt cóh cr’noon 22, chr’val Cư Bông, chr’hoong Ea Kar cắh đươi rau đêếc nắc rau đơ la lua.Đoo bêl lêy cha nụp âng ch’chau cóh r’piing, t’coóh Kín nắc cớ hooi đác mắt. A đoo xay truíh: đoọng vêy đác tưới ha t’nơơm chr’nóh, pr’loọng đong pếch a bóc k’tứi cóh bhươn đong. Pr’loọng đong t’coóh Kín công ơy ra văng đác g’roong đhép đoọng groong đhị a bóc, nắc tu cắh lêy ghít acoon p’niên crêê n’tộ ooy a bóc xang n’nắc dưr váih rau k’ăy loom: “N’năl ng’pếch a bóc đhị đâu pa bhlâng cắh liêm crêê, pr’loọng đong công ơy ra văng g’roong đhép, xang n’nắc n’loong cha bật groong, tu cắh loon groong, rau cắh pr’đoọng dưr váih đơớh bhlâng, pr’loọng đong k’ăy loom bhlâng, xoọc đâu hân đhơ prá xay công cắh u chô cơnh ahay. Buôn pâm poo lêy a đoo, lêy dợ bơơn ha mếc, lêy bran mặt, nắc đoo bêl rơ nghêếh nắc công tỵ pr’noo a năm.”

Xoọc đâu, đhị tỉnh Đắk Lắk nắc bấc p’niên k’tứi cóh c’moo học tiểu học, THCS cắh n’năl bh’luáh đác. Bh’rợ pa choom bh’luah đác cóh pazêng trường học đhị zr’lụ công cắh ơy ta bhrợ crêê cơnh. Đoọng n’năl bh’luáh đác, p’niên k’tứi cóh thành thị nắc vêy k’conh k’căn đơơng âng tước ooy a bóc bh’luáh đác đoọng nhăn học bh’luáh đác. Ha dợ đhị zr’lụ ch’ngai bha dắh zr’lụ cắh vêy a bóc bh’luáh đác vêy ta bhrợ, p’niên k’tứi nắc ma pa choom bh’luáh đác cóh k’ruung, tọm dác. Tu cơnh đêếc, rau cắh liêm crêê buôn u váih cóh k’ruung, tọm đác bêl cắh vêy manuýh ta ha ting lướt lêy. A moó Nguyễn Ngọc Đông Quỳnh, cán bộ k’đhơợng xay n’đắh xa nay bh’rợ p’niên k’tứi âng Uỷ ban nhân dân chr’val Hoà Phú, thành phố Buôn Ma Thuột xay moon, vel đong ơy bhrợ têng bấc bh’rợ đoọng pa xiêr đhr’năng p’niên lướt cha ớh đhị k’ruung, tọm đác, ha dợ tu cắh vêy zr’lụ cha ớh liêm crêê, p’niên k’tứi buôn kiêng chêếc lêy n’năl ooy k’ruung đác, buôn pr’zước lướt ooy zr’lụ n’nâu đoọng họm, cha ớh, tu cơnh đêếc buôn pa bhlâng váih đhr’năng hr’lêệng đác: “Xoọc đâu chr’val Hoà Phú vêy k’dâng tơợ 4- 5 bêệ a bóc đác, cr’chăl apêê ađhi lướt học nắc vêy nhà trường k’đhơợng lêy, nắc đoo bêl tước ooy hân noo ch’noọng apêê ađhi cắh vêy đhị cha ớh, apêê a đhi buôn pr’zước lướt họm đác. Chr’val công ơy vêy bha ar bha tơ xay moon ooy pazêng bhươl cr’noon đoọng ch’mêết lêy pazêng a bóc đác buôn bấc apêê a đhi lướt họm đoọng clặ cr’lặ xay moon, nắc apêê ađhi lứch n’jấh lơi.”

Tơợ c’moo 2016 tước nâu cơy đhị zr’lụ tỉnh Đắk Lắk dưr váih 138 cha nắc p’niên k’tứi chêết bil tu hr’lêệng đác. 6 c’xêê tr’nơớp c’moo 2019 nắc 17 cha nắc p’niên k’tứi chêết tu hr’lêệng đác. Ting cơnh p’căn Lại Thị Loan, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh lâng Xã hội tỉnh Đắk Lắk, đoọng pa xiêr đhr’năng p’niên k’tứi hr’lêệng đác, Sở Lao động – Thương binh lâng Xã hội tỉnh Đắk Lắk ơy bhrợ têng bấc bh’rợ cơnh: t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ xay moon zâl cha groong đhr’năng hr’lêệng đác bấc cơnh; xay moon xa nay bh’rợ đoọng ha UBND tỉnh bhrợ têng bha ar bha tơ xay moon ooy pazêng sở, ngành, vel đong, apêê hội, đoàn thể t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ zâl cha groong rau bhrêy tắh lâng hr’lêệng đác cóh p’niên k’tứi; ting n’nắc ta đang moon prang xã hội t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ pa choom bh’luáh đác đoọng ha p’niên k’tứi. P’căn Lại Thị Loan prá: “Azi ơy đoọng zên bhrợ têng lấh 20 đhr’nong đong liêm crêê zâl cha groong bhrêy tắh đoọng ha p’niên cấp tỉnh đoong tơợ đêếc nắc tơợ cấp chr’hoong, cấp chr’val t’bhlâng bhrợ têng t’bhứah. Ting n’nắc azi t’bhlâng bhrợ têng bh’rợ pa choom bh’luáh đoọng ha p’niên k’tứi, chr’nắp bhlâng nắc ta đang k’rong c’rơ pa choom bh’luáh đác k’goóh. Cóh c’moo đâu 2019 t’bhlâng bhrợ têng dự án âng Bộ Lao động thương bình xã hội đhị 8 chr’val bha lâng âng chr’hoong Ea Kar lâng bấc xa nay cơnh t’bhlâng xay moon, bhrợ têng bể bh’luáh đác, pa choom bh’luáh đác liêm crêê cắh cậ nắc bhrợ pa dưr môi trường ắt mamông liêm crêê. Tơợ bh’rợ n’nắc m’bứi bhlâng nắc 1.200 p’niên k’tứi n’năl bh’luáh đác.”

Đhr’năng hr’lêệng đác cóh p’niên k’tứi xoọc đâu nắc muy đhr’năng k’rang pa bhlâng. Đoọng pa xiêr đhr’năng n’nâu, tr’nơớp nắc pa choom ooy bh’rợ zâl cha groong hr’lêệng đác lâng bhrợ t’váih rau liêm crêê đoọng ha p’niên k’tứi./.

Tai nạn đuối nước ở trẻ em – Nỗi ám ảnh của nhiều gia đình

Nam Trang

Từ  đầu năm đến nay, tại Đắk Lắk đã xảy ra 17 vụ đuối nước ở trẻ em. Dù những hồi chuông cảnh báo đã gióng lên từ lâu, chính quyền địa phương và các tổ chức, đoàn thể đã đẩy mạnh tuyên truyền, nhưng do việc dạy bơi cho trẻ chưa được triển khai đồng bộ, trẻ em ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa còn thiếu nhiều điểm vui chơi, nên việc các em tìm đến sông suối để vui chơi dẫn đến nguy cơ đuối nước là điều khó tránh khỏi.

Mỗi lần nhìn tấm di ảnh của đứa con trai đầu mới 13 tuổi mới mất vì đuối nước, anh Nguyễn Văn Tình ở thôn 3, xã Hòa Phú, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk lại day dứt nỗi đau. Đã 3 tháng trôi qua nhưng vợ chồng anh Tình không thể nào quên được buổi chiều định mệnh ấy. Sau khi tan học cháu Nguyễn Xuân Trường, con của anh chị đã cùng nhóm bạn cùng lớp rủ nhau  đến hồ nước cách nhà gần 3km để tắm. Trong lúc tắm, không may Trường đã bị trượt chân xuống vũng nước sâu lại không có người ứng cứu kịp thời nên em đã bị đuối nước.  Chỉ vì thiếu kỹ năng bơi lội và  sự giám sát của người lớn, con trai anh đã ra đi vĩnh viễn. “Ở nhà cha mẹ cũng dặn đi học thì đừng tắm hồ tắm suối gì cả, cháu chỉ vâng vâng dạ dạ vậy thôi. Nhưng sau cháu đi học thì bạn bè rủ rê thế nên cháu đi tắm lúc nào cũng không biết. Đến chiều tối có người đến nhà báo là cháu đã qua đời rồi”

Kể từ khi cháu trai qua đời vì tai nạn đuối nước, ông Lý Văn Kín ở thôn 22, xã Cư Bông, huyện Ea Kar vẫn chưa thể tin đó là sự thật. Cứ nhìn bức di ảnh của cháu nội trên bàn thờ, ông Kín lại rưng rưng nước mắt, nghẹn ngào không nói nên lời. Ông kể: để phục vụ nhu cầu tưới cho cây trồng, gia đình đã đào cái ao nhỏ ngay vườn nhà. Gia đình ông cũng đã chuẩn bị sẵn dây thép để rào xung quanh, nhưng chỉ vì một chút sơ sẩy mà thằng bé đã rơi xuống ao rồi xảy ra sự cớ đau lòng: “Biết là đào cái ao ở đây rất nguy hiểm, gia đình cũng chuẩn bị dây thép gai, rồi cây que nhưng mà cũng chưa kịp, sơ xảy quá nhanh, gia đình cũng rất đau xót, bây giờ nói cũng không lại được. Vẫn nằm mơ thấy cháu, vẫn cứ bế, nhìn lại, quan sát từng vết nhăn, nhưng mà tỉnh dậy cũng chỉ là giấc mơ.”

Một thực trạng dễ thấy hiện nay tại Đắk Lắk là rất nhiều trẻ em trong độ tuổi tiểu học, THCS không biết bơi, bởi việc dạy bơi trong các trường học trên địa bàn vẫn chưa được triển khai đồng bộ. Để biết bơi, trẻ em ở thành thị sẽ được phụ huynh đưa đến các hồ bơi nhân tạo đăng ký học bơi dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên. Còn tại nông thôn - nơi thiếu vắng các hồ bơi nhân tạo, trẻ lại tự học bơi qua việc tiếp xúc với sông, suối mỗi ngày. Song, đi đôi với cơ hội luôn là những hiểm nguy rình rập dưới lòng sông, con suối khi không có người lớn đi kèm. Chị Nguyễn Ngọc Đông Quỳnh, cán bộ phụ trách mảng trẻ em của Ủy ban nhân dân xã Hòa Phú, thành phố Buôn Ma Thuột cho biết, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp để hạn chế tình trạng trẻ em vui chơi tại sông suối, song do thiếu điểm vui chơi, trẻ em lại hay hiếu kỳ với sông nước, thường tập trung đến những khu vực này để chơi, tắm, nên dễ dẫn đến nguy cơ đuối nước. “Hiện tại xã Hòa Phú có khoảng 4-5 cái hồ, thời gian bình thường các em đi học thì có nhà trường quản lý, nhưng mà hè thì các em không có chỗ để vui chơi thì các em ra các hồ đó để tắm. Xã cũng có văn bản triển khai cho thôn buôn để rà soát lại tất cả các ao hồ liên quan đến trẻ em thường hay tắm để có biển báo nhưng mà các em gỡ ra hết.”

Theo số liệu thống kê của Sở Lao động thương  binh và Xã hội tỉnh Đắk Lắk, từ  năm 2016 đến nay trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk có đến 138 trường hợp trẻ em tử vong do đuối nước,  trong đó riêng 6 tháng đầu năm 2019 có 17 trẻ tử vong do đuối nước. Theo bà Lại Thị Loan, Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Đắk Lắk, để giảm thiểu tình trạng trẻ em bị đuối nước, thời gian qua, Sở Lao động – Thương binh và Xã hội đã triển khai nhiều biện pháp như: đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng chống đuối nước cả gián tiếp và trực tiếp; tham mưu cho UBND tỉnh ban hành văn bản chỉ đạo các sở, ngành, địa phương, các hội, đoàn thể tăng cường công tác phòng chống tai nạn thương tích và đuối nước ở trẻ em; Đồng thời kêu gọi toàn xã hội đẩy mạnh công tác phổ cập bơi cho trẻ em. Bà Lại Thị Loan cho biết: “Chúng tôi đã đầu tư kinh phí xây dựng hơn 20 mô hình ngôi nhà an toàn phòng chống tai nạn thương tích trẻ em cấp tỉnh để từ đó cấp huyện, cấp xã  tiếp tục duy trì và nhân rộng. Bên cạnh đó chúng tôi chú trọng đến công tác dậy bơi cho các em, đặc biệt là kêu gọi các nguồn lực dạy bơi miễn phí. Trong năm 2019 tiếp tục triển khai dự án của Bộ Lao động thương binh xã hội tại 8 xã trọng điểm của huyện Ea Kar với nhiều nội dung như đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng bể bơi, dạy bơi an toàn hoặc là xây dựng môi trường sống an toàn. Kết quả đầu ra ít nhất là 1.200 trẻ em biết bơi.”

Tai nạn đuối nước ở trẻ em hiện nay là một thực trạng đề  gây lo lắng cho toàn xã hội và nó đòi hỏi toàn xã hội phải có những hành động thiết thực để ngăn chặn. Trong đó việc trang  bị các kỹ năng về phòng chống đuối nước và tạo môi trường sống an toàn cho trẻ em được xem là giải pháp quan trọng để không còn những nỗi đau mang tên đuối nước./.