Ting cơnh Tổ chức trôông dzấc p’niên k’tứi Việt Nam, coh 2 c’moo 2017 – 2018, prang k’tiêc k’ruung dưr vaih k’nặ 3 r’bhâu bh’rớ lâng 3.400 p’niên crêê ta bhrớ lất, coh đêếc bhrớ lất ooy tình dục lâh 50%. Pazêng bh’rớ bhrớ lất ooy tình dục năc lâng đợ c’moo p’niên k’tứi, p’niên n’dúp 6 c’moo crêê ta bhrớ lất tước 6,8%. Pazêng trường phổ thông dân tộc nội trú vêy đhr’năng p’niên crêê ta bhrớ lất bấc lâh mơ. Ha dzợ, pazêng xa nay bh’rớ zư lêy, pa choom ch’mêết lêy, đương ch’mêết lêy rau liêm choom âng bh’rớ zư lêy apêê a đhi coh pazêng cơ sở giáo dục nội trú năc căh lâh ta k’rang. Đhr’năng apêê a đhi học sinh tr’vey, bhrớ lất ha p’niên k’tứi coh mạng xã hội cơnh: ta moon, moon p’lất ooy a chăc a zân, xoọc dưr vaih k’rơ pa bhlâng.

Ting cơnh p’căn Hoàng Thị Tây Ninh, chuyên viên Tổ chức trôông dzấc p’niên k’tứi Việt Nam nắc đhr’năng học sinh tr’vey, bhrớ lất ooy tình dục p’niên k’tứi ting t’ngay k’rơ lâh mơ, ha dzợ bh’rớ zư lêy năc căh lâh liêm choom. Xoọc đâu, prang k’tiêc k’ruung năc t’mêê vêy 5% chr’val, phường vêy cán bộ bhrớ têng bh’rớ zư lêy p’niên k’tứi. Luật p’niên k’tứi c’moo 2016 xay moon ghít, p’niên k’tứi năc manuyh n’dúp 16 c’moo, ha dzợ c’bhúh tơợ 16 c’moo tươc n’dúp 18 c’moo căh ơy vêy ta lêy năc p’niên k’tứi năc căh ơy crêê cơnh lâng xa nay Công ước Liên hợp quốc ooy quyền âng p’niên k’tứi – CRC, căh ơy vêy ta k’rang lêy zập liêm. Zên tơợ ngân sách đớc đoọng bhrớ têng quyền âng p’niên k’tứi dzợ bấc rau căh liêm choom, pa bhlâng nắc đợ apêê tỉnh đharứt, da ding k’coong… Ting cơnh p’căn Hoàng Thị Tây Ninh, Luật nắc bhr’lậ muy bơr xa nay xay moon, coh đêếc nắc pa dưr c’moo âng p’niên k’tứi n’dúp 18 c’moo xăl tu n’dúp 16 c’moo cơnh xoọc đâu: “Nắc đơớh bhr’lậ muy bơr rau xa nay pháp lụât ooy đợ c’moo âng p’niên k’tứi, azi rơơm pa bhlâng Quốc hội nắc xay moon, coh đêếc nắc vêy xa nay xay moon p’niên k’tứi nắc manuyh n’dúp 18 c’moo. Manuyh n’dúp 18 c’moo năc manuyh căh ơy ng’moon manuyh ta đhâm c’mor năc manuyh dzợ za nươr bấc ooy pr’loọng đong lâng manuyh băn par. Nắc vêy bh’rớ crêê cơnh đoọng k’rong bhrớ pazêng cr’noọ bh’rớ, chỉ số ooy p’niên k’tứi coh pazêng bha ar bha tơ chr’năp âng k’tiếc k’ruung lâng âng vel đong đong, nắc cơnh xa nay bh’rớ chr’nắp đoọng xa nay ooy p’niên k’tứi vêy ta k’rang bhrớ k’rơ lấh mơ.”

Giáo sư – Tiến sĩ Trần Đức Viên, Chủ tịch Hội đồng Học viện Nông nghiệp Việt Nam xay moon, đhr’năng ting t’ngay pr’ắt bh’rớ âng xã hội căh dzợ lấh liêm crêê ng’moon zazum lâng pr’ắt bh’rớ cắh lấh liêm crêê âng học sinh ng’moon la lay ting t’ngay k’rơ lâh mơ. Rau liêm choom coh bh’rớ pa choom cắh lấh la lua, xa nay bh’rớ giáo dục đươi dua bấc ooy điểm số năc căh dzợ la lua, bhrớ t’vaih căh dzợ lâh ngai tin đươi ooy rau liêm choom âng bh’rớ giáo dục… Ting cơnh Giáo sư – Tiến sĩ Trần Đức Viên, bhrớ lất coh thi cử công năc muy coh pazêng rau tu bhrớ pa xiêr rau tin đươi, rau căh liêm crêê coh học sinh. Vêy cơnh cậ, bấc apêê Giáo sư, Tiến sỹ công bhrớ lất, pay đươi văn âng apêê n’lơơng bêl bhrớ luận án bhrớ t’váih đhr’năng kiện tụng, tr’zeng, ha dzợ nắc xoọc đương bhrớ bh’rớ pa choom apêê n’lơơng, tơợ đêếc bhrớ t’váih đhr’năng ch’chơơr ha lang p’niên: “Rau căh liêm crêê coh pr’ắt bh’rớ xã hội moon zazum lâng coh môi trường học sinh ng’moon la lay năc dưr vaih rau pa bhlâng mốp loom, bhrớ bil rau tin đươi. Rau đêếc nắc xay p’căh đhr’năng, bhrớ lất coh thi cử tước pa bhlâng ngân, ha dang căh ahêê năc vêy muy lang manuyh t’mêê ch’chơơr. Cr’noọ âng a coon manuyh năc t’hước ooy rau liêm crêê, năc k’đơơng ooy rau liêm crêê bấc lấh mơ, ha dang k’đơơng ooy rau n’lất, n’mốp, rau ch’chơơr, cắh la lua nắc dưr vaih rau căh la lua, rau ch’chơơr. Cr’noọ bha lâng âng giáo dục năc pa choom a coon manuyh vêy cr’noọ chr’nắp, t’hước ooy rau liêm crêê, dưr vaih k’rơ lậh mơ ooy rau t’béch g’lăng, pr’ăt bh’rớ liêm crêê, vêy cr’noọ bh’rớ độc lập lâng pân tin đươi ooy rau la lua liêm ta niih./.”

(Ảnh minh họa)

Báo động bạo lực học đường, trẻ em bị xâm hai tình dục

                                                       PV Đình Thiệu-Lê Hiếu

Trong khuôn khổ “Diễn đàn một số vấn đề về tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam 2019” do Văn phòng Quốc hội tổ chức tại thành phố Huế, sáng nay (27-9) các đại biểu bàn thảo về văn hóa xã hôị. Bạo lực học đường, trẻ em bị xâm hại tình dục, gian lận trong thi cử, đạo đức học đường xuống cấp là những nội dung được nhiều đại biểu tập trung thảo luận.

Theo Tổ chức Cứu trợ trẻ em Việt Nam, trong 2 năm 2017- 2018, cả nước xảy ra gần 3.000 vụ với 3.400 đối tượng trẻ em bị xâm hại, trong đó xâm hại tình dục chiếm đến 50%. Các vụ xâm hại tình dục có độ tuổi nhỏ, trẻ em dưới 6 tuổi bị xâm hại chiếm 6,8%. Các trường phổ thông dân tộc nội trú tiềm ẩn những nguy cơ xâm hại trẻ em và xâm hại tình dục càng cao. Trong khi đó, cơ chế bảo vệ, hướng dẫn kiểm tra, giám sát chất lượng chăm sóc và bảo vệ trẻ em tại các cơ sở giáo dục nội trú chưa được quan tâm. Tình trạng bạo lực học đường, xâm hại trẻ em trên mạng xã hội như: bị đe dọa, bôi nhọ, xúc phạm đang diễn ra nhức nhối đáng báo động:

        Theo bà Hoàng Thị Tây Ninh, chuyên viên Tổ chức Cứu trợ trẻ em Việt Nam thì bạo lực học đường, xâm hại tình dục trẻ em ngày càng nhức nhối, trong khi công tác chăm sóc, bảo vệ còn hạn chế. Hiện nay, cả nước mới có 5% số xã, phường có cán bộ chuyên trách bảo vệ trẻ em. Luật Trẻ em năm 2016 quy định, trẻ em là người dưới 16 tuổi, còn nhóm từ 16 đến dưới 18 tuổi chưa được xem là trẻ em thì chưa phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em - CRC, chưa được quan tâm đầy đủ. Ngân sách bố trí thực hiện quyền trẻ em hạn chế, đặc biệt là các tỉnh nghèo, miền núi…Theo bà Hoàng Thị Tây Ninh, Luật cần sửa đổi một số qui định, trong đó cần nâng độ tuổi trẻ em dưới 18 tuổi thay vì dưới 16 tuổi như hiện nay: “Cần tiến hành sửa đổi một số văn bản pháp luật về độ tuổi của trẻ em, chúng tôi rất là mong đợi Quốc hội sẽ đưa ra, trong đó sẽ qui định trẻ em phải là người dưới 18 tuổi. Người dưới 18 tuổi là người chưa thành niên vẫn cần phụ thuộc của gia đình và người giám hộ. Cần có các biện pháp đảm bảo lồng ghép các chỉ tiêu, chỉ số về trẻ em trong các văn bản kế hoạch chiến lược cấp quốc gia và địa phương như là yêu cầu cần thiết để vấn đề trẻ em được quan tâm đầy đủ.”

Giáo sư - Tiến sĩ Trần Đức Viên, Chủ tịch Hội đồng Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho rằng, tình trạng xuống cấp về đạo đức xã hội nói chung và đạo đức học đường nói riêng, ngày càng bức xúc. Chất lượng đào tạo không thực, nền giáo dục dựa vào chất lượng điểm số đã không còn thật, dẫn đến đổ vỡ niềm tin về chất lượng giáo dục… Theo Giáo sư – Tiến sĩ Trần Đức Viên, sự gian lận trong thi cử cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến suy giảm niềm tin, đạo đức học đường xuống cấp. Thậm chí, nhiều Giáo sư, Tiến sỹ cũng gian lận, đạo văn khi làm luận án dẫn đến kiện tụng, tranh chấp nhưng lại đứng trên bục giảng để giảng dạy, vô tình nuôi dưỡng sự giả đối đối với thế hệ trẻ:  “Xuống cấp trong đạo đức xã hội nói chung và trong môi trường học đường nói riêng đã trở nên bức xúc, làm đổ vỡ niềm tin. Điều đó phản ánh thực trạng, gian lận thi cử đến mức báo động đỏ, nếu không chúng ta sẽ có một thế hệ mới giả dối. Bản chất con người là hướng thiện, phải hướng cái thiện càng ngày càng nhiều hơn, còn nếu hướng đến giả dối thì giả dối sẽ đẻ ra giả dối. Mục đích của giáo dục là đào tạo con người có tự trọng, hướng thiện, phát triển tối đa trí thông minh, nhân cách, phẩm hạnh, có tư duy độc lập và dám tin vào chân lý./.”